कार्तिकेय (kArtikeya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कार्त्तिकेय m.
  (-यः) KARTIKEYA,  the deity of war and son of SIVA. E.
 
कृत्तिका the personified Pleiades,  and ढक् affix: according to the
legend,  having been fostered and brought up by the nymphs so
called.

Capeller Eng

English

 कार्त्तिकेय m.
  metron.  of Skanda. 

Yates

English

 कार्त्तिकेय (यः) 1.
m.
  Kārtikeya the
deity of war,  and son of Shiva.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 कार्त्तिकेय
m.
  (-यः) KĀRTTIKEYA,  the deity of war and son of ŚIVA.
E.
  कृत्तिका the personified Pleiades,  and ढक् affix: according to the
legend,  having been fostered and brought up by the nymphs so called.

Apte

English

कार्तिकेयः [kārtikēyḥ],  [कृत्तिकानामपत्यं ढक्] N.
  of Skanda (so called because he was reared by the six Kṛittikās). [Kārtikeya is the Mars or the god of war of the Indian mythology. He is the son of Śiva (but born without the direct intervention of a woman). Most of his epithets have reference to the circumstances of his birth. Śiva cast his seed into Agni (who had gone to the god in the form of a dove,  while he was enjoying Pārvatī's company),  who being unable to bear it cast it into the Ganges
 (hence Skanda is called Agnibhū,  Gaṅgāputra). It was then transferred to the six Kṛittikās (when they went to bathe in the Ganges),  each of whom therefore conceived and brought forth a son.  But these six sons were afterwards mysteriously combined into one of extraordinary form with six heads and twelve hands and eyes,  (hence he is called Kārtikeya,  Ṣadānana,  Ṣaṇmukha &c.
 ). According to another account the seed of Śiva was cast by the Ganges into a thickest of reeds (Śara)
 whence the boy was called Śaravaṇabhava,  or Śarajanman.  He is said to have pierced the mountain Krauñcha,  whence his name Krauñchadāraṇa.  He was the commander of the army of the gods in their war with Tāraka,  a powerful demon (q. v. ) whom he vanquished and slew
 and hence his names Senānī and Tārakajit. He is represented as riding a peacock.] Comp.
   -प्रसूः f.
  Pārvatī,  mother of Kārtikeya. 

Apte 1890

English

 कार्तिकेयः [कृत्तिकानामपत्यं ढक्] N. of Skanda (so called because he was reared by the six Kṛttikās). [Kārtikeya is the Mars or the god of war of the Indian mythology. He is the son of Śiva (but born without the direct intervention of a woman). Most of his epithets have reference to the circumstances of his birth. Śiva cast his seed into Agni (who had gone to the god in the form of a dove while he was enjoying Pārvatī's company),  who being unable to bear it cast it into the Ganges
 (hence Skanda is called Agnibhū,  Gaṅgāputra). It was then transferred to the six Kṛttikās (when they went to bathe in the Ganges),  each of whom therefore conceived and brought forth a son. But these six sons were afterwards mysteriously combined into one of extraordinary form with six heads and twelve hands and eyes,  (hence he is called Kārtikeya,  Shadānana,  Ṣaṇmukha &c.). According to another account the seed of Śiva was cast by the Ganges into a thicket of reeds (Śara)
 whence the boy was called Śaravaṇabhava,  or Śarajanman. He is said to have pierced the mountain Krauncha,  whence his name Krauñcadāraṇa. He was the commander of the army of the gods in their war with Tāraka,  a powerful demon q. v. whom he vanquished and slew
 and hence his names Senānī and Tārakajit. He is represented as riding a peacock.] 
Comp. 
प्रसूः f. Pārvatī,  mother of Kārtikeya. 

Monier Williams Cologne

English

 कार्त्तिकेय m.
  N.
  of a son of Śiva and Pārvatī (popularly regarded as god of war,  because he leads the Gaṇas or hosts of Śiva against the demon hosts See RTL.
   p.
  213
accord.
  to one legend he was son of Śiva without the intervention of Pārvatī,  the generative energy of Śiva being cast into the fire and then received by the Ganges,  whence he is sometimes described as son of Agni and Gaṅgā
when born he was fostered by the six Kṛttikās q.v.,  and these offering their six breasts to the child he became six-headed
he is also called Kumāra,  Skanda,  and Subrahmaṇya
his N.
  Kārttikeya may be derived from his foster mothers or from the month Kārttika as the best for warfare: in the Mṛcch. and elsewhere he is regarded as presiding over thieves),  MBh.
   &c.
  

Monier Williams 1872

English

 कार्त्तिकेय,  अस्,  m.,  N. of Skanda,  the god of war,  so
called because reared by the six Kṛttikās or Pleiades
(according to one legend he was son of Śiva without
the intervention of his wife,  his generative energy
being cast into the fire and then received by the
Ganges,  whence he is sometimes described as son of
Agni and Gaṅgā
 when born he was fostered by the
Pleiades,  who offering their six breasts the child be-
came six-headed. In other accounts he is described
as a son of Śiva and Pārvatī or Durgā. Skanda
may have been called Kārttikeya because the month
Kārttikā is the best for warfare: he is sometimes
described as presiding over thieves.)
—कार्त्तिकेय-
प्रसू,  ऊस्,  f. an epithet of Durgā or Pārvatī,  who, 
according to one legend,  was the mother of Skanda.

Benfey

English

 कार्त्तिकेय कार्त्तिकेय,  i. e. कृत्तिका +
एय,  m.
  The god of war,  Rām.  1,  37, 
20.

Hindi

युद्ध के देवता,  प्लियाडेस द्वारा पाला गया था

Apte Hindi

Hindi

कार्तिकेयः
पुं*
  - कृत्तिकानामपत्यं ढक्
स्कन्द

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कार्तिकेय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಷಣ್ಮುಖ /ಸ್ಕಂಧ
निष्पत्तिः - > "ढक्" (४-१-१२०)
व्युत्पत्तिः - > कृत्तिकानामपत्यम्

L R Vaidya

English

 kArtikeya {% m. %} A name of Skanda
 he is so called because he was reared by the seren Kṛittikās.

Bopp

Latin

 कार्त्तिकेय m. (a कृत्तिका s. एय) Kârtikêyus,  deus belli
Sivo natus.

Lanman

English

 kārttikeya,  m. metronymic of Skanda, 
god of war (so called because he was
nourished by the Pleiads,  kṛttikās): cf.
kumāra and svāmikumāra. [kṛttikā, 
1216.]

Abhyankara Grammar

English

कार्तिकेय  the original instructor of the Kātantra or Kālāpa Grammar,  to Śarvavarman who composed the Sūtras according to inspira- tion received by him. The Kā- tantra,  hence,  has also got the name Kaumara Vyākaraṇa.

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

गौरीपुत्र
गौरीपुत्र,  षण्मुख,  शक्तिपाणि,  क्रौञ्चाराति,  कार्तिकेय,  विशाख,  स्कन्द,  स्वामिन्,  तारकारि,  कुमार,  सेनानी,  अग्निभू,  बाहुलेय,  गाङ्गेय,  ब्रह्मचारिन्,  गुह,  वर्हिणवाहन,  महासेन,  महातेजस्,  शरजन्मन्
गौरीपुत्रः षण्मुखः शक्तिपाणिः, 
क्रौञ्चारातिः कार्त्तिकेयो विशाखः ।
स्कन्दः स्वामी तारकारिः कुमारः, 
सेनानीः स्यादग्निभूर्बाहुलेयः ॥ १९ ॥
गाङ्गेयो ब्रह्मचारी च गुहो वर्हिणवाहनः ।
महासेनो महातेजाः शरजन्मा च कथ्यते ॥ २० ॥
verse 1.1.1.19
page 0003

नाममाला

Sanskrit

अग्निसूनु,  शिखिसूनु,  वह्निसूनु,  पावकसूनु,  आशुशुक्षणिसूनु,  हिरण्यरेतस्सूनु,  सप्तार्चिस्सूनु,  जातवेदस्सूनु,  तनूनपात्सूनु,  स्वाहापतिसूनु,  हुताशसूनु,  ज्वलनसूनु,  दहनसूनु,  अनलसूनु,  वैश्वानरसूनु,  कृशानुसूनु,  रोहिताश्वसूनु,  विभावसुसूनु,  वृषाकपिसूनु,  समीगर्भसूनु,  हव्यवाहसूनु,  हुताशनसूनु,  अग्निपुत्र,  शिखिपुत्र,  वह्निपुत्र,  पावकपुत्र,  आशुशुक्षणिपुत्र,  हिरण्यरेतस्पुत्र,  सप्तार्चिष्पुत्र,  जातवेदष्पुत्र,  तनूनपात्पुत्र,  स्वाहापतिपुत्र,  हुताशपुत्र,  ज्वलनपुत्र,  दहनपुत्र,  अनलपुत्र,  वैश्वानरपुत्र,  कृशानुपुत्र,  रोहिताश्वपुत्र,  विभावसुपुत्र,  वृषाकपिपुत्र,  समीगर्भपुत्र,  हव्यवाहपुत्र,  हुताशनपुत्र,  सेनानी,  स्कन्द,  शिखिवाहन,  कार्तिकेय,  विशाख,  कुमार,  षण्मुख,  गुह,  शक्तिमत्,  क्रौञ्चभेदिन्,  स्वामिन्,  शरवणोद्भव
तदादिसूनुः सेनानीः स्कन्दश्च शिखिवाहनः ॥ ६६ ॥
कार्तिकेयो विशाखश्च कुमारः षण्मुखो गुहः ।
शक्तिमान् क्रौञ्चभेदी च स्वामी शरवणोद्भवः ॥ ६७ ॥
verse 0.1.1.66
page 0035

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: कार्तिकेयः
Root: कार्तिकेय
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
Meaning(s):
⇒ Epithet of Subrahmaṇya
Shloka(s):
1|1|54|2 ► कुमारः शरजः स्कन्दस्तारकारिरुमासुतः॥ (स्वर्गकाण्डः/आदिदेवाध्यायः)
1|1|55|1 ► महासेनो महातेजाः शक्तिपाणिर्गुहोऽग्निभूः। (स्वर्गकाण्डः/आदिदेवाध्यायः)
1|1|55|2 ► वैजयन्तः सिद्धसेनः सेनानीः शिखिवाहनः॥ (स्वर्गकाण्डः/आदिदेवाध्यायः)
1|1|56|1 ► स्वामी गाङ्गेयगौरेयब्रह्मचारिमहौजसः। (स्वर्गकाण्डः/आदिदेवाध्यायः)
1|1|56|2 ► षाण्मातुरः कार्त्तिकेयो ब्रह्मगर्भः षडाननः॥ (स्वर्गकाण्डः/आदिदेवाध्यायः)
1|1|57|1 ► सुब्रह्मण्यो नीलदंष्ट्रः क्रौञ्चारिः कक्कुटध्वजः। (स्वर्गकाण्डः/आदिदेवाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|1|54|2 ⇢ कुमारः (कुमार) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|54|2 ⇢ शरजः (शरज) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|54|2 ⇢ स्कन्दः (स्कन्द) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|54|2 ⇢ तारकारिः (तारकारि) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|54|2 ⇢ उमासुतः (उमासुत) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|55|1 ⇢ महासेनः (महासेन) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|55|1 ⇢ महातेजः (महातेजस्) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|55|1 ⇢ शक्तिपाणिः (शक्तिपाणि) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|55|1 ⇢ गुहः (गुह) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|55|1 ⇢ अग्निभूः (अग्निभू) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|55|2 ⇢ वैजयन्तः (वैजयन्त) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|55|2 ⇢ सिद्धसेनः (सिद्धसेन) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|55|2 ⇢ सेनानी (सेनानी) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|55|2 ⇢ शिखिवाहनः (शिखिवाहन) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|56|1 ⇢ स्वामी (स्वामिन्) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|56|1 ⇢ गाङ्गेयः (गाङ्गेय) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|56|1 ⇢ गौरेयः (गौरेय) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|56|1 ⇢ ब्रह्मचारी (ब्रह्मचारिन्) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|56|1 ⇢ महौजः (महौजस्) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|56|2 ⇢ षाण्मातुरः (षाण्मातुर) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|56|2 ⇢ कार्तिकेयः (कार्तिकेय) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|56|2 ⇢ ब्रह्मगर्भः (ब्रह्मगर्भ) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|56|2 ⇢ षडाननः (षडानन) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|57|1 ⇢ सुब्रह्मण्यः (सुब्रह्मण्य) (पुं) ⇒ Second son of Śiva ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|57|1 ⇢ नीलदंष्ट्रः (नीलदंष्ट्र) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|57|1 ⇢ क्रौञ्चारिः (क्रौञ्चारि) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
➠ 1|1|57|1 ⇢ कुक्कुटध्वजः (कुक्कुटध्वज) (पुं) ⇒ Epithet of Subrahmaṇya ⇒ शिवपुत्रः - स्कन्दः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ देवः
जन्य_जनकसंबन्धः ➡ शिवः
जातिः ➡ देवता
स्व_स्वामीसंबन्धः ➡ शाखः
    

Mahabharata

English

Kārttikeya = Skanda,  q.v.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  कार्तिकेयः
Root:  कार्तिकेय
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ 
Shloka(s): 
1|1|39|1 ► कार्तिकेयो महासेनः शरजन्मा षडाननः। (स्वर्गवर्गः)
1|1|39|2 ► पार्वतीनन्दनः स्कन्दः सेनानीरग्निभूर्गुहः॥ (स्वर्गवर्गः)
1|1|40|1 ► बाहुलेयस्तारकजिद्विशाखः शिखिवाहनः। (स्वर्गवर्गः)
1|1|40|2 ► षाण्मातुरः शक्तिधरः कुमारः क्रौञ्चदारणः। (स्वर्गवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 1|1|39|1 ⇢ कार्तिकेयः (कार्तिकेय) (पुं)
➠ 1|1|39|1 ⇢ महासेनः (महासेन) (पुं) ⇒ general, having a great army, commander of a large force, father of the 8th jina of the present era
➠ 1|1|39|1 ⇢ शरजन्मा (शरजन्मन्) (पुं)
➠ 1|1|39|1 ⇢ षडाननः (षडानन) (पुं)
➠ 1|1|39|2 ⇢ पार्वतीनन्दनः (पार्वतीनन्दन) (पुं)
➠ 1|1|39|2 ⇢ स्कन्दः (स्कन्द) (पुं) ⇒ king, body, prince, spurting, effusing, shedding, attacker, effusion, spilling, perishing, destruction, quick-silver, clever or learned man, anything which jumps or hops
➠ 1|1|39|2 ⇢ सेनानी (सेनानी) (पुं) ⇒ chief, general, commander, leader of an army
➠ 1|1|39|2 ⇢ अग्निभूः (अग्निभू) (पुं)
➠ 1|1|39|2 ⇢ गुहः (गुह) (पुं) ⇒ horse, reared in a secret place, name belonging to persons of the writer caste
➠ 1|1|40|1 ⇢ बाहुलेयः (बाहुलेय) (पुं)
➠ 1|1|40|1 ⇢ तारकजित् (तारकजित्) (पुं)
➠ 1|1|40|1 ⇢ विशाखः (विशाख) (पुं) ⇒ forked, beggar, spindle, handless, branched, branchless, manifestation of skanda, particular attitude in shooting, born under the constellation vizAkhA, Red Hogweed plant [Boerhavia Procumbens - Bot.]
➠ 1|1|40|1 ⇢ शिखिवाहनः (शिखिवाहन) (पुं)
➠ 1|1|40|2 ⇢ षाण्मातुरः (षाण्मातुर) (पुं)
➠ 1|1|40|2 ⇢ शक्तिधरः (शक्तिधर) (पुं) ⇒ spearman, name of skanda, of an author of mantras, name of a Tantric teacher, bearing or holding a spear
➠ 1|1|40|2 ⇢ कुमारः (कुमार) (पुं) ⇒ son, boy, child, groom, youth, parrot, prince, young man, one of the nine names of god of fire, tree-leaved caper [Capparis Trifoliata - Bot], heir-apparent associated in the kingdom with the reigning monarch
➠ 1|1|40|2 ⇢ क्रौञ्चदारणः (क्रौञ्चदारण) (पुं)
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ देवः
जन्य_जनकसंबन्धः ➡ शिवः
जातिः ➡ देवता
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कार्त्तिकेयः,  पुं,
   (कृत्तिकानामपत्यम् । “स्त्रीभ्योढक्” ।४ । १ । १२० । इति ढक् ।) शिवपुत्त्रः । यथा,  --“या बभूव रहःक्रीडा पार्व्वतीशिवयोः पुरा ।दृष्टस्य च सुरैः शम्भोर्व्वीर्य्यं भूमौ पपात ह ॥
भूमिस्तदक्षिपत् वह्नौ वह्निश्च शरकानने ।तत्त्वं लब्धःकृत्तिकाभिरघुना गच्छ साम्प्रतम् ॥
तवाभिषेकं विष्णुश्च करिष्यति सुरैः सह ।हनिष्यसि तारकाख्यं सर्व्वशस्त्रं लभिष्यसि ॥
पुत्त्रस्त्वं विश्वसंहर्तुस्त्वां गोप्तुमक्षमा इमाः ।नाग्निं गोप्तुं यथाशक्तः शुष्कवृक्षः स्वकोटरे” ॥
इति ब्रह्मतैवर्त्ते गणेशखण्डम् ॥
 * ॥
स एव कल्पभेदे अग्निपुत्त्रः । यथा,  --“कुमारश्चाभवत् तत्र तरुणार्कसमद्युतिः ।वह्नितेजोभवः श्रीमान् गङ्गाकुक्षिपरिच्युतः ॥
तं कुमारं ततो जातं दृष्ट्वा सेन्द्रा मरुद्गणाः ।तदा क्षीरप्रदानार्थं कृत्तिकाः संन्ययोजयन् ॥
ताः क्षीरं तस्य देवस्य समयेन ददुस्तदा ।स्यादस्माकमयं पुत्त्रः ख्यातो नाम्नेति राघव ! ॥
अन्योन्यं पिबतस्तासां तनयस्य मुखानि षट् ।समभूवन् महाबाहो ! षण्मुखस्तेन विश्रुतः ॥
ततस्ता देवता ऊचुः कार्त्तिकेय इति प्रभुः ।पुत्त्रोऽयं जगति ख्यातो भविष्यति न संशयः” ॥
इति वाल्मीकीयरामायणम् ॥
 * ॥
 तत्पर्य्यायः महा-सेनः २ शरजन्मा ३ षडाननः ४ पार्व्वतीनन्दनः५ स्कन्दः ६ सेनानीः ७ अग्निभूः ८ गुहः ९ बाहुलेयः १० तारकजित् ११ विशाखः १२ शिखिवा-हनः १३ षाण्मातुरः १४ शक्तिधरः १५ कुमारः १६क्रौञ्चदारणः १७ । इत्यमरः । १ । १ । ४१-४३ ॥
 आग्नेयः१८ दीप्तकीर्त्तिः १९ अनमेयः २० मयूरकेतुः २१धर्म्मात्मा २२ भूतेशः २३ महिषार्दनः २४कामजित् २५ कामदः २६ कान्तः २७ सत्यवाक्२८ भुवनेश्वरः २९ शिशुः ३० शीघ्रः ३१ शुचिः३२ चण्डः ३३ दीप्तवर्णः ३४ शुभाननः ३५ अमोघः३६ अनघः ३७ रौद्रः ३८ प्रियः ३९ चन्द्राननः ४३दीप्तशक्तिः ४१ प्रशान्तात्मा ४२ भद्रकृत् ४३कूटमोहनः ४४ षष्ठीप्रियः ४५ पवित्रः ४६ मातृवत्सलः ४७ कन्याहर्त्ता ४८ विभक्तः ४९ स्वाहेयः५० रेवतीसुतः ५१ प्रभुः ५२ नेता ५३ नैगमेयः५४ सुदुश्चरः ५५ सुव्रतः ५६ ललितः ५७ बाल-क्रीडनप्रियः ५८ खचारी ५९ ब्रह्मचारी ६० शूरः६१ शरवणोद्भवः ६२ विश्वामित्रप्रियः ६३ देव-सेनाप्रियः ६४ वासुदेवप्रियः ६५ प्रियकः । ६६इति वनपर्व्व ॥
 गाङ्गः ६७ स्वामी ६८ द्वादशलो-चनः ६९ । इतिजटाधरः ॥
 सिद्धसेनः ७० शम्भु-तनयः ७१ देवसेनापतिः ७२ बालचर्य्यः ७३ कृक-वाकुध्वजः ७४ महाबाहुः ७५ युद्धरङ्गः ७६शिखिध्वजः ७७ । इति शब्दरत्नावली ॥
 (पाव-कात्मजः ७८ । रुद्रसूनुः ७९ । षट्शिराः ८० ।दितिजान्तकः ८१ । इति महाभारतम् ॥
 * ॥
)अस्य ध्यानम् । यथा ।“कार्त्तिकेयं महाभागं मयूरोपरिसंस्थितम् ।तप्तकाञ्चनवर्णाभं शक्तिहस्तं वरप्रदम् ॥
द्विभुजं शत्रुहन्तारं नानालङ्कारभूषितम् ।प्रसन्नवदनं देवं सर्व्वसेनासमावृतम्” ॥
इति कार्त्तिकेयपूजापद्धतिः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कार्त्तिकेय पु०
  कृत्तिकानामपत्यं पाल्यत्वेन ढक् । अग्निनि-षिक्तरुद्रतेजस उत्पन्ने कृत्तिकाभिः पालिते स्कन्दे देवेकार्त्तिकशब्दे तत्कथादि उक्तम् । रामायणेतु संक्षेपेणोक्तंयथा “कुमारश्चाभवत् तत्र तरुणार्कसमद्युतिः । वह्नि-तेजोभवः श्रीमान् गङ्गाकुक्षिपरिच्युतः । तं कुमारंततो जातं दृष्ट्वा सेन्द्रा मरुद्गणाः । तदा क्षीरप्रदानार्थंकृत्तिकाः संन्ययोजयन् । ताः क्षीरं तस्य देवस्य समयेनददुस्तदा । स्यादस्माकमयं पुत्रः ख्यातो नाम्नोति राघव! ।अन्योन्यं पिबतस्तासां तनयस्य मुखानि षट् । समभूवन्महाबाहो! षण्मुखस्तेन विश्रुतः । ततस्तादेवता ऊचुःकार्त्तिकेय इति प्रभुः । पुत्रोऽयं जगति ख्यातो भविष्यतिन संशयः” ।

Capeller

German

 कार्त्तिकेय m.
  Metron.  Skanda's.

Burnouf

French

 कार्त्तिकेय कार्त्तिकेय m.
  np. du dieu de la guerre,  fils de
Śiva,  nourri par les कृत्तिकास्।
कार्त्तिकेयप्रसू f.
  (प्रसू mère) Durgā.

Stchoupak

French

 कार्तिकेय-
 v. कार्त्तिकेय-।

 कार्त्तिकेय-
 m.
  ép. de Skanda.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.