| YouTube Channel

कारा (kArA)

 
Capeller Eng
English
कारा
f.
prison.
Apte
English
कारा [kārā], 1 Imprisonment, confinement.
A prisonhouse, a jail
Mv.*
6.25.
Part of a lute below the neck.
Pain, affliction.
A female messenger.
A female worker in gold.
A sound.
An instrument for drawing the sound of the lute.
Comp.
-अगारम्, -गृहम्, -वेश्मन्
n.
a prison-house, a jail
कारागृहे निर्जितवासवेन लङ्केश्वरेणोषितमा प्रसादात्
R.*
6.4, Śānti.4.1. -गुप्तः a prisoner. -पालः a guard of a prison, jailor.
Apte 1890
English
कारा 1 Imprisonment, confinement.
2 A prison-house, a jail.
3 Part of a lute below the neck.
4 Pain, affliction.
5 A female messenger.
6 A female worker in gold.
7 A sound.
8 An instrument for drowning the sound of the lute.
Comp.
अगारं,
गृहं,
वेश्मन् n. a prison house, a jail
कारागृहे निर्जितवासवेन लंकेश्वरणोषितमा प्रसादात् R. 6. 40, Śānti. 4. 10.
गुप्तः a prisoner.
पालः a guard of a prison, jailor.
Monier Williams Cologne
English
कारा
f.
(√ 1. कृ?), a prison,
Vikr.
Daś.
binding, confinement g. भिदादि
the part of a lute below the neck (for deadening the sound),
L.
pain, affliction,
L.
a female messenger,
L.
a female worker in gold,
L.
a kind of bird,
L.
Monier Williams 1872
English
कारा कारा, f. (fr. 1. कृ?), a prison
bind-
ing, confinement, a fetter
the part of a lute below
the neck, an instrument for deadening the sound of
a lute
pain, affliction
a female messenger
a female
worker in gold
[cf. Lith. kaliu, ‘I am a captive
kaliny-s, ‘a captive
kaline, ‘a prison.’]
—कारा-
गार (°रा-अग्°), अम्, n. a gaol or place of confine-
ment.
—कारा-गुप्त, अस्, आ, अम्, captive, imprisoned,
confined, a prisoner.
—कारा-गृह, अम्, n. a prison.
—कारा-पाल, अस्, m. the guard of a prison.
—कारा-
वेश्मन्, अ, n. a prison, a gaol.
Macdonell
English
कारा kārā,
f.
prison, gaol
-agāra, -gṛha, 🞄n. id.
-patha,
m.
N. of a country
-vāsa, 🞄m. gaol, imprisonment.
Benfey
English
कारा कारा,
f.
A gaol, Daśak. in
Chr, 198, 9.
Apte Hindi
Hindi
कारा
स्त्री*
- "कीर्यते क्षिप्यते दण्डार्हो यस्याम् - कृ - अङ्, गुणः, दीर्घः, नि*"
"कारावास, बन्दीकरण"
कारा
स्त्री*
- "कीर्यते क्षिप्यते दण्डार्हो यस्याम् - कृ - अङ्, गुणः, दीर्घः, नि*"
जेलखाना
कारा
स्त्री*
- "कीर्यते क्षिप्यते दण्डार्हो यस्याम् - कृ - अङ्, गुणः, दीर्घः, नि*"
बन्दीगृह
कारा
स्त्री*
- "कीर्यते क्षिप्यते दण्डार्हो यस्याम् - कृ - अङ्, गुणः, दीर्घः, नि*"
"वीणा का गर्दन के नीचे का भाग, तूंबी"
कारा
स्त्री*
- "कीर्यते क्षिप्यते दण्डार्हो यस्याम् - कृ - अङ्, गुणः, दीर्घः, नि*"
"पीड़ा, कष्ट"
कारा
स्त्री*
- "कीर्यते क्षिप्यते दण्डार्हो यस्याम् - कृ - अङ्, गुणः, दीर्घः, नि*"
दूती
कारा
स्त्री*
- "कीर्यते क्षिप्यते दण्डार्हो यस्याम् - कृ - अङ्, गुणः, दीर्घः, नि*"
सोने का काम करने वाली स्त्री
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಂಧನ /ಸೆರೆ /ಬೇಡಿ
निष्पत्तिः - > कॄ (विक्षेपे) - "अङ्" दीर्घश्च (३-३-१०४)
व्युत्पत्तिः - > कीर्यतेऽत्र
कारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಂಧನಾಗಾರ /ಸೆರೆಮನೆ
कारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಿನ್ನದ ಕೆಲದ ಮಾಡುವ ಹೆಂಗಸು
कारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೂತಿ
कारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೀಣೆಯ ಬುರುಡೆ /ವೀಣೆಯ ಹೆರಳು
विस्तारः - > "कारा बन्धनशालायां बन्धे दूत्यायां प्रसेवके स्यात् हेमकारिकायां च" - हेम०
कारा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪೀಡೆ /ಹಿಂಸೆ
विस्तारः - > "कारा पीडा बन्धशाले" - त्रिकाण्ड०
L R Vaidya
English
kArA {% f. %} 1. Imprisonment, confinement
2. a prison-house, a jail
3. part of a lute below the neck
4. pain, affliction
5. a female messenger.
Bopp
Latin
कारा f. (ut videtur, a r. कृ in formâ caus. s. आ) carcer.
(Lith. kaliu captivus sum, in carcere sum
kaliny-s ca-
ptivus, kalinế carcer
v. sq.)
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
कारा 3. 5. vgl. Zach. Beitr.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
mchod pa
१) अर्चन २) अर्चना ३) ४) आराधना ५) कारा ६) परिचर्या ७) पूज ८) पूजन ९) पूजना १०) पूजा ११) पूजित १२) पूज्य १३) पूज्यमान १४) भक्ति १५) महित १६) महीयते १७) मानना १८) सत्कार १९) सपर्या २०) संपूजित २१) सेवा
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
चारः कारा गुप्तौ बन्द्यां ग्रहकः प्रोपतो ग्रहः ८०६
-wordlist-
चार (पुं), कारा (स्त्री), गुप्ति (स्त्री), बन्दिन् (पुं), ग्रहक (पुं), प्रग्रह (पुं), उपग्रह (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कारा
कारा, बन्धन
यातना कारणा प्रोक्ता कारा बन्धनमुच्यते
verse 3.1.1.626
page 0071
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कारा,
स्त्री,
(कीर्य्यते क्षिप्यते दण्डार्हो यस्याम् कॄविक्षेपे भिदादित्वात् अङ् “ऋदृशोऽङीति”७ १६ गुणे दीर्घत्वं निपात्यते ।) कारागा-रम् तत्पर्य्यायः बन्धनालयः इत्यमरः ।८ ११९
दूती प्रसेवकः सुवर्णकारिका ।बन्धनम् इति मेदिनी
पीडा इति त्रिकाण्ड-शेषः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कारा स्त्री कृ--हिंसायां भिदा० भावे अङ “ऋदृशोऽङि” पा०गुणः “काराबन्धने” पा० ग० दीर्घनिर्द्देशात् दीर्घः ।१ बन्धने मेदि० पीडायां त्रिका० पा० ग० बन्धनशब्दस्यबन्धनाधारपरत्वे बन्धनागारे अमरः कुत्सितमृच्छतिऋ--अच् कोः का दूत्याम् प्रसेवके स्वर्ण्णकारि-कायाञ्च मेदि० शब्दे काराधुनी
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कृञ् हिंसायाम्”@} 2 ‘हिंसाकरणयोः श्नावौ कृणोति कृणुते कृञः।
करोति कुरुते द्वे द्वे सम्पद्येते पदे क्रमात्।।’ 3 इति देवः।
कारकः-रिका, कारकः-रिका, 4 चिकीर्षकः-र्षिका, 5 चेक्रीयकः-यिका
कर्ता-त्री, कारयिता-त्री, चिकीर्षिता-त्री, चेक्रीयिता-त्री
6 कृण्वन्-ती, कारयन्-न्ती, चिकीर्षन्-न्ती
-- 7 करिष्यन्-न्ती-ती, कारयिष्यन्-न्ती-ती, चिकीर्षिष्यन्-न्ती-ती
-- कृण्वानः, कारयमाणः, चिकीर्षमाणः, चेक्रीयमाणः
करिष्यमाणः, कारयिष्यमाणः, चिकीर्षिष्यमाणः, चेक्रीयिष्यमाणः
8 कृत्-कृतौ-कृतः
-- -- -- 9 कृतम्-तः-तवान्, कारितः, चिकीर्षितः, चेक्रीयितः-तवान्
करः, कारः, चिकीर्षुः, चेक्रियः
कर्तव्यम्, कारयितव्यम्, चिकीर्षितव्यम्, चेक्रीयितव्यम्
करणीयम्, कारणीयम्, चिकीर्षणीयम्, चेक्रीयणीयम्
कार्यम्, कार्यम्, चिकीर्ष्यम्, चेक्रीय्यम्
ईषत्करः-दुष्करः-सुकरः
-- -- 10 क्रियमाणः, कार्यमाणः, चिकीर्ष्यमाणः, चेक्रीय्यमाणः
कारः, कारः, चिकीर्षः, चेक्रीयः
कर्तुम्, कारयितुम्, चिकीर्षितुम्, चेक्रीयितुम्
कृतिः, 11 कारा, कारणा, चिकीर्षा, चेक्रिया
12 करणम्, कारणम्, चिकीर्षणम्, चेक्रीयणम्
कृत्वा, कारयित्वा, चिकीर्षित्वा, चेक्रीयित्वा
विकृत्य, विकार्य, प्रचिकीर्ष्य, प्रचेक्रीय्य
कारम् २, कृत्वा २, कारम् २, कारयित्वा २, चिकीर्षम् २, चिकीर्षित्वा २, चोक्रीयम्
चेक्रीयित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२४५)
02
=>
(५-स्वादिः-१२५३। सक। अनि। उभ।)
03
=>
(श्लो-३१)
04
=>
[[१। ‘इको झल्’ (१-२-९) इति कित्त्वम्। ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घः। ‘ॠत इद्धातोः’ (७-१-१००) इतीत्त्वम्। रपरत्वम्।]]
05
=>
[[२। ‘रीङृतः’ (७-४-२७) इति रीङ्। गुणोऽभ्यासस्य।]]
06
=>
[[३। ‘स्वादिभ्यः श्नुः’ (३-१-७३) इति श्नुः विकरणप्रत्ययः। ‘हुश्नुबोः सार्वधातुके’ (६-४-८७) इति यण्। णत्वम्।]]
07
=>
[[४। ‘ऋद्धनोः स्ये’ (७-२-७०) इतीट्।]]
08
=>
[[५। ‘ह्रस्वस्य पिति कृति तुक्’ (६-१-७१) इति तुक्।]]
09
=>
[[आ। ‘कुब्जा कृतारिबलमैक्षत वृण्वती सा पात्रं समीरधुतसौरभधूतभृङ्गम्।।’ धा। का। २-६८।]]
10
=>
[[६। ‘रिङ् शयग्लिङ्क्षु’ (७-४-२८) इति रिङ्।]]
11
=>
[[७। ‘कारा बन्धने’ (ग। सू। ३-३-१०४) इति भिदादिवाठादङ्।]]
12
=>
[पृष्ठम्०२३४+ २७]
1 {@“कॄञ् हिंसायाम्”@} 2 प्वादिः, ल्वादिश्च।
‘कृणन् कृणीते हिंसायाम्, विक्षेपे किरतीति शे।’ 3 इति देवः।
4 5 कारकः-रिका, कारकः-रिका, 6 चिकरीषकः-चिकरिषकः- 7 चिकीर्षकः-र्षिका, 8 चेकिरकः-रिका
9 करीता-करिता-त्री, कारयिता-त्री, चिकरीषिता-चिकरिषिता-चिकीर्षिता-त्री, चेकिरिता-त्री
10 कृणन्-ती, कारयन्-न्ती, चिकरीषन्-चिकरिषन्-चिकीर्षन्-न्ती
-- करीष्यन्-करिष्यन्-न्ती-ती, कारयिष्यन्-न्ती-ती, चिकरीषिष्यन्-चिकरिषिष्यन्-चिकीर्षिष्यन्-न्ती-ती
-- कृणानः, कारयमाणः, चिकरीषमाणः-चिकरिषमाणः-चिकीर्षमाणः, चेकीर्यमाणः
करीष्यमाणः-करिष्यमाणः, कारयिष्यमाणः, चिकरीषिष्यमाणः-चिकरिषिष्यमाणः-चिकीर्षिष्यमाणः, चेकिरिष्यमाणः
11 कीः-किरौ-किरः
-- -- -- -- 12 कीर्णम्-कीर्णः-कीर्णवान्, कारितः, चिकरीषितः-चिकरिषितः-चिकीर्षितः, चेकिरितः-तवान्
13 14 किरः, कारः, चिकरीषुः-चिकरिषुः-चिकीर्षुः, 15 चेकिरः
करीतव्यम्-करितव्यम्, कारयितव्यम्, चिकरीषितव्यम्-चिकरिषितव्यम्-चिकीर्षितव्यम्, चेकिरितव्यम्
करणीयम्, कारणीयम्, चिकरीषणीयम्-चिकरिषणीयम्-चिकीर्षणीयम्, चेकिरणीयम्
16 कार्यम्, कार्यम्, चिकरीष्यम्-चिकरिष्यम्-चिकीर्ष्यम्, चेकीर्यम्
ईषत्करः-दुष्करः-सुकरः
-- -- -- -- 17 करः, कारः, चिकरीषः-चिकरिषः-चिकीर्षः, चेकिरः
18 करीतुम्-करितुम्, कारयितुम्, चिकरीषितुम्-चिकरिषितुम्-चिकीर्षितुम्, चेकिरितुम्
19 कीर्णीः, 20 कारा, कारणा, चिकरीषा-चिकरिषा-चिकीर्षा, चेकिरा
करणम्, कारणम्, चिकरीषणम्-चिकरिषणम्-चिकीर्षणम्, चेकिरणम्
कीर्त्वा, कारयित्वा, चिकरीषित्वा-चिकरिषित्वा-चिकीर्षित्वा, चेकिरित्वा
विकीर्य, विकार्य, विचिकरीष्य-विचिकरिष्य-विचिकीर्ष्य, विचेकीर्य
कारम् २, कीर्त्वा २, कारम् २, कारयित्वा २, चिकरीषम् २, चिकरीषित्वा २, चिकरिषम् २, चिकरिषित्वा २, चिकीर्षम् २, चिकीर्षित्वा २, चेकिरम्
चेकिरित्वा २। 21
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२५८)
02
=>
(९-क्र्यादिः-१४८५। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
(श्लो। ३९)
04
=>
[पृष्ठम्०२६०+ २०]
05
=>
[[१। ‘इत्त्वोत्त्वाभ्यां गुणवृद्धी विप्रतिषेधेन’ (वा। ७-१-१०२) इति वचनात् इत्त्वं बाधित्वा, ‘अचो ञ्णिति’ (७-२-११५) इति वृद्धिः।]]
06
=>
[[२। ‘इट् सनि वा’ (७-२-४१) इति सन इड्विकल्पः। इट्पक्षे ‘वॄतो वा’ (७-२-३८) इति दीर्घविकल्पः। एवं सर्वत्र इट्पक्षे सनि ज्ञेयम्।]]
07
=>
[[३। इडभावपक्षे, ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वे, ‘ॠत इद्धातोः’ (७-१-१००) इति इत्त्वे रपरत्वे च, ‘हलि च’ (८-२-७७) इति दीर्घः। एवं इडभावपक्षे सनि सर्वत्र ज्ञेयम्।]]
08
=>
[[४। इत्त्वरपरत्वद्वित्वेषु कृतेषु ‘गुणो यङ्लुकोः’ (७-४-८२) इत्यभ्यासे गुणः। ‘यस्य हलः’ (६-४-४९) इति यकारलोपः। एवं सर्वत्र यङन्ते ज्ञेयम्।]]
09
=>
[[५। ‘वॄतो वा’ (७-२-३८) इति इटो दीर्घविकल्पः। एवं तव्यदादिषु ज्ञेयम्।]]
10
=>
[[६। ‘क्र्यादिभ्यः श्ना’ (३-१-८१) इति श्ना विकरणप्रत्ययः। ‘प्वादीनां ह्रस्वः’ (७-३-८०) इति शिति परे ह्रस्वः। ‘श्नाऽभ्यस्तयोरातः’ (६-४-११२) इत्याकार- लोपः। ‘ऋवर्णान्नस्य णत्वं वाच्यम्’ (वा। ८-४-१) इति णत्वम्। एवं ‘कृणानः’ इत्यत्रापि ज्ञेयम्।]]
11
=>
[[७। इत्त्वे रपरत्वे ‘र्वोरुपधाया दीर्घ इकः’ (८-२-७६) इति दीर्घः।]]
12
=>
[[८। ‘श्र्युकः क्किति’ (७-२-११) इतीण्णिषेधः। इत्वे रपरत्वे ‘ल्वादिभ्यः’ (८-२-४४) इति निष्ठानत्वम्। ‘रषाभ्याम्--’ (८-४-१) इति णत्वम्।]]
13
=>
[पृष्ठम्०२६१+ १७]
14
=>
[[१। ‘इगुपधज्ञाप्रीकिरः कः’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कः।]]
15
=>
[[२। यङन्तात् पचाद्यचि (३-१-१३४), ‘यङोऽचि च’ (२-४-७४) इति लुक्।]]
16
=>
[[३। ‘ऋहलोर्ण्यत्’ (३-१-१२४) इति ण्यत्।]]
17
=>
[[४। ‘ॠदोरप्’ (३-३-५७) इति भावेऽप्।]]
18
=>
[[आ। ‘द्वारं पुनन् पदतलेन लूनवैरी स्तीर्णाननं मदजलेन करीतुकामम्। नागं ददर्श पटबूर्णमुखं धुनानं कर्णौ शृणन्तमखिलानभिपूर्तरोषम्।।’ धा। का। ३-६।]]
19
=>
[[५। ‘ॠल्वादिभ्यः क्तिन् निष्ठावद् वाच्यः’ (वा। ८-२-४४) इति क्तिनस्तकारस्य नकारः। णत्वम्।]]
20
=>
[[६। ‘कारा बन्धने’ (गणसूत्रम् ३-३-१०४) इति भिदादिषु पाठात् अङ्। निपात- नात् वृद्धिः। ण्यन्ताद्वा अङ्।]]
21
=>
[पृष्ठम्०२६२+ २८]
Capeller
German
कारा
f.
Gefängnis.
Burnouf
French
कारा कारा
f.
prison
cf. कार।
कारागार
m.
(आगार) maison de détention, prison.
Cf. lat. carcer.
कारागुप्त a. (गुप्) prisonnier.
Stchoupak
French
कारा-
f.
prison, geôle.
°गृह- nt. prison, geôle
°वास-
m.
कारागार- nt. id.
°स्थ- ag. prisonnier, détenu.