| YouTube Channel

कामला (kAmalA)

 
Monier Williams Cologne
English
कामला
f.
N.
 of an Apsaras,
L.
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
 56,
पादेऽक्षराणि-
 14
मात्राः - 20
सङ्ख्याजातिः - शक्वरी
मात्रा-विन्यासः
द द द द द द दा दा दा द दा दा द दा
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Apte Hindi
Hindi
कामला
स्त्री*
 - कम्+णिङ्+कलच्+टाप्
केले का पौधा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कामल - कामला
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः /स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಮಾಲೆ ರೋಗ
L R Vaidya
English
kAmala {% (I) a. (f. ला) %} Lustful.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 पाण्डुः, पाण्डुरोगः, पाण्डुरः, कामला, कुम्भकामला, हलीमकम्, नागभेदः, श्वेतहस्ती, सितवर्णः
noun
व्याधिविशेषः यस्मिन् रक्ते पित्तवर्णकस्य आधिक्यात् त्वङ्नेत्रादयः पीताः भवन्ति।
"पाण्डुरोगो गरिष्ठोपि भवेद्धातुक्षयङ्करः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कामला,
स्त्री,
पुं,
 (कामल + टाप् ।) खनामख्यात-रोगः । अथ पाण्डुरोगभेदस्य कामलाया निदान-पूर्व्विकां संप्राप्तिमाह ।“पाण्डुरोगी तु योऽत्यर्थं पित्तलानि निषेवते ।तस्य पित्तमसृङ्मांसं दग्ध्वा रोगाय कल्पते” ॥
पित्तं कर्तृ । दग्ध्वा संदूष्य । रोगाय कामला-रूपाय । पाण्डुरोगिण एवातिशयितपित्तलसेवयाकामला भवति । नायं नियमः । किन्तु कामलास्वतन्त्रापि भवति । यथा राजयक्ष्मा कासादुपे-क्षिताद्भवति । नायं नियमः । किन्तु राजयक्ष्मास्वतन्त्रापि भवति । तद्वदेषापि ॥
* ॥
कामलाया लक्षणमाह ।“हारिद्रनेत्रः सुभृशं हारिद्रत्वङ्नखाननः ।पीतरक्तशकृन्मूत्रो भेकवर्णो हतेन्द्रियः ॥
दाहाविपाकदौर्ब्बल्यसदनारुचिकर्षितः” ॥
हारिद्रं हरिद्रावर्णम् । पीतरक्तशकृन्मुत्रः । पीतेरक्ते वा शकृन्मूत्रे यस्य सः । भेकवर्णः वृहद्भेक-वर्णः । तस्या भेदावाह । “कामला बहुपित्तैषाकोष्ठशाखाश्रया मता” । एषा कोष्ठाश्रया अपराशाखाश्रया । तत्र कोष्ठकामलामाह । “कालान्त-रात् खरीमूता कृच्छ्रा स्यात् कुम्भकामला” ।कालान्तरात् खरीभूता अतिरूक्षीकृतसर्व्वधातुः ।कुम्भकामला कोष्ठकामलेत्यर्थः । सा कृच्छ्रा कष्ट-साध्या ॥
* ॥
कुम्भकामलिनोऽरिष्टलक्षणमाह ॥
“छर्द्यरोचकहृल्लासज्वरक्लमनिपीडितः ।नश्यति श्वासकासार्त्तो विड्भेदी कुम्भकामली” ॥
उभयोरपि कामलयोररिष्टलक्षणमाह ।“कृष्णपीतशकृन्मूत्रो भृशं शूनश्च मानवः ।सरक्ताक्षिमुस्वच्छर्द्दिविन्मूत्रो यश्च ताम्यति ॥
दाहारुचितृडानाहतन्द्रामोहसमन्वितः ।नष्टाग्निसंज्ञः क्षिप्रं हि कामलावान् विपद्यते” ॥
* ॥
अथ कामलाचिकित्सा ।“त्रिफलाया गुडूच्या वा दार्व्या निम्बस्य वा रसः ।प्रातर्म्माक्षिकसंयुक्तः शीतलः कामलापहः ॥
अञ्जने कामलार्त्तानां द्रोणीपुष्पीरसी हितः ।गुडूचीपत्रकल्कं वा पिबेत्तक्रेण कामली ॥
धात्रीलोहरजोव्योषनिशाक्षौद्राज्यशर्कराः ।लीढा निवारयन्त्याशु कामलामुद्धतामपि ॥
कुम्भाख्यकामलायान्तु हितः कामलिको विधिः ।गोमूत्रेण पिबेत् कुम्भकामलायां शिलाजतु ॥
दग्ध्वाक्षकाष्ठैर्मलमायसन्तुगोमूत्रनिर्व्वापितमष्टवारान् ।विचूर्णलीढं मधुनाचिरेणकुम्भाह्वयं पाण्डुगदं निहन्ति” ॥
इति भावप्रकाशः ॥
* ॥
“मरीचतिलपुष्पाभ्यामञ्जनं कामलापहम्” ॥
इति गारुडे १८७ अध्यायः ॥
“तण्डुलीयकगोक्षुरमूलं पीतं पयोऽन्वितम् ।कामलादिहरं प्रोक्तं मुखरोगहरं तथा” ॥
इति तत्रैव १८८ अध्यायः ॥