कापिल (kApila)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कापिल mfn.
   (-लः-ली-लं) Of a tawny colour.
	 m.
  (-लः)
	 1. A follower of
the Sankhya system of philosophy.
 E.
  कपिल the founder of the
school,  and अण् affix.
	 2. Tawny,  (the colour.)
 E.
  अण् pleonastic
added to कपिल,  q. v.

Capeller Eng

English

 कापिल f.
  ई pertaining to or coming from Kapila
 m.
  a
follower of Kapila. 

Yates

English

 कापिल (लः) 1.
m.
  A follower of the
Sānkhya system. 
a. Tawny.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 कापिल
mfn.
   (-लः-ली-लं) Of a tawny colour.
m.
  (-लः)
1 A follower of the Sāṃkhya system of philosophy.
E.
  कपिल the founder of the school,  and अण् affix.
2 Tawny,  (the colour.)
E.
  अण् pleonastic,  added to कपिल,  q. v.

Apte

English

कापिल [kāpila],  a.
  (-ली f.
 )

Peculiar or belonging to Kapila. 

Taught by,  or derived from,  Kapila
 योग- शास्त्रं च निखिलं कापिलं चैव भारत Mb.
 *  12.325.4.

लः A follower of the Sāṅkhya system of philosophy propounded by Kapila. 

Tawny colour.

Apte 1890

English

 कापिल a. (ली f.) 1 Peculiar or belonging to Kapila. 
2 Taught by,  or derived from,  Kapila. 
लः 1 A follower of the Sāṃkhya system of philosophy propounded by Kapila. 
2 Tawny colour. 

Monier Williams Cologne

English

 कापिल mf(ई)n.  (fr.  कपिल),  peculiar or belonging to or derived from Kapila,  MBh.
  
 R.

 of a tawny or brownish colour,  L.
 

 कापिल m.
  a follower of the teacher Kapila,  follower of the Sāṅkhya system of philosophy (founded by Kapila),  MBh.
   xii
 Kāvyād.
 Hcar.
 

 a tawny colour,  L.
 

 कापिल n.
  N.
  of wk. by Kapila (=  साङ्ख्य,  or according to others an Upa-purāṇa),  Pañcar.
 

 (with तीर्थ) N.
  of a Tīrtha,  SkandaP.
  
 KapSaṃh.
 

 कापिल mfn.
   derived from a brownish cow,  Parāś.
 

Monier Williams 1872

English

 कापिल,  अस्,  ई,  अम् (fr. कपिल),  peculiar or be-
longing to Kapila (or Viṣṇu),  derived from him
 of
a tawny colour
 (अस्),  m. a follower of the Sāṅkhya
system of philosophy which was founded by Kapila
tawny (the colour)
 (अम्),  n.,  N. of an Upa-purāṇa.

Macdonell

English

 कापिल kāpil-a,  a.
  (ī) relating or peculiar to 🞄Kapila
 m.
  disciple of Kapila
 -eya,  m.
  descendant 🞄of Kapila. 

Benfey

English

 कापिल कापिल,  i. e. कपिल + अ,  adj.
 
Referring or peculiar to Kapila,  Rām. 
1,  41,  3
 MBh. 12,  12218.

Apte Hindi

Hindi

कापिल
वि* - कपिल - अण्
कपिल से सम्बन्ध रखने वाला या कपिल का

कापिल
वि* - कपिल - अण्
कपिल द्वारा शिक्षित या कपिल से व्युत्पन्न

कापिलः
पुं*
  - कपिल - अण्
कपिल मुनि द्वारा प्रस्तुत सांख्यदर्शन का अनुयायी

कापिलः
पुं*
  - कपिल - अण्
भूरा रंग

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कापिल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಪಿಲ ವರ್ಣ /ಕಂದು ಹೊಂಬಣ್ಣ
निष्पत्तिः - > कपिल - स्वार्थे "अण्" (५-४-३८)
कापिल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಪಿಲಮತಾನುಯಾಯಿ /ಸಾಂಖ್ಯಮತಾನುಯಾಯಿ
कापिल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಪಿಲ ಮಹರ್ಷಿಪ್ರೋಕ್ತವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದವನು
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-२-५९)
व्युत्पत्तिः - > कापिलं कपिलोक्तं शास्त्रं वेत्त्यधीते वा
कापिल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಪಿಲ ಮಹರ್ಷಿ ಪ್ರೋಕ್ತವಾದ ಸಾಂಖ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ
कापिल
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಪಿಲ ಮಹರ್ಷಿಯು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ತೀರ್ಥ
कापिल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಪಿಲಮಹರ್ಷಿರಚಿತವಾದ ಒಂದು ಉಪಪುರಾಣ
कापिल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಪಿಲ ಮಹರ್ಷಿ ಸಂಬಂಧವಾದ
निष्पत्तिः - > "अण्" (४-३-१२०)
कापिल
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕಂದು ಹೊಂಬಣ್ಣದ

L R Vaidya

English

 kApila {% (I) a. (f. ली) %} 1. Belonging to Kapila
 2. taught by him.

 kApila {% (II) m. %} A follower of the Sānkhya system of philosophy propounded by कपिल.

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 कापिल 2. m. auch S II,  270,  11.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
नैयायिकस्त्वाक्षपादो यौगः सांख्यस्तु कापिलः ।
-wordlist-
 
नैयायिक (पुं),  आक्षपाद (पुं),  यौग (पुं),  साङ्ख्य (पुं),  कापिल (पुं)

Mahabharata

English

Kāpila,  a varsha in Kuśadvīpa. § 575 (Bhūmip.): VI,  12,  455 (the seventh varsha in Kuśadvīpa).

Kāpila,  adj. (“belonging to or relating to Kapila”). § 387 (Sagara): III,  107,  8885 (tejas).--§ 668b (Pañcaśikhavākya): XII,  218,  7891 (maṇḍalaṃ,  i.e. a concourse of munis who followed the system of Kapila).--§ 713 (Śukakṛti): XII,  326,  12218 (sc. śāstraṃ).--§ 717b (Nārāyaṇīya): XII,  343,  13253 (ºṃ jñānacintakaiḥ).

Kāpila,  pl. (“followers of the system of Kapila”) = the Sāṅkhyas: XII,  11151 (Sāṅkhyāḥ),  11182.

पुराणम्

English

कापिल म् / KĀPILA (M). Seventh division of kuśadvīpa. (M.B. bhīṣma parva,  Chapter 12,  Verse 14).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कापिलः,  पुं,
   (कपिलेन प्रोक्तं शास्त्रं वेत्ति अधीते वाइति अण् ।) साङ्ख्यशास्त्रज्ञः । इति हेमचन्द्रः ॥
(कपिलमधिकृत्य कृतो ग्रन्थः । अण् । कपिलाधि-कारेण कृत उपपुराणभेदः । यथा कूर्म्मपुराणे ।“कापिलं मानवञ्चैव तथैवोशनसेरितम्” ॥
)पिङ्गलवर्णः । तद्वति त्रि । इत्यमरटीकायां भरतः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कापिल त्रि०
  कापिलं तदुक्तशास्त्रं वेत्त्यधीते वाऽण् । १ कपिल-शास्त्रज्ञे २ तदध्येतरि च हेम० । कपिलेन प्रोक्तम् अण्तस्येदं वा अण् । ३ कपिलप्रोक्ते ४ तत्सम्बन्धिनि शास्त्रेन०  कपिलशब्दे तत्प्रोक्तविषया दर्शिताः । “मार्गज्ञाःकापिलाः सांख्याः” भा० शा० ३०३ । “बुद्धिश्चपरमा यत्र कापिलानां महात्मनाम्” “पितु र्नियो-गाज्जग्राह शुको धर्म्मभृतां वरः । योगशास्त्रं च निखिलंकापिलञ्चैव भारत!” भा० शा० ३२७ अ० ।स्वार्थेऽण् । ५ षिङ्गलवर्ण्णे पु०
  ६ तद्वति त्रि०
  भरतःकपिलमधिकृत्य कृतोग्रन्थः अण् । ६ कपिलाधिकारेण कृतेउपपुराणभेदे “अन्यान्युपपुराणानि मुनिभिः कथितानितु” इत्युपक्रम्य “कापिलं मानवञ्चैव तथैवोशनसेरितम्” ।हेमा० दा० ख० कूर्म्मपु०  उपपुराणगणने उक्तम्

Capeller

German

 कापिल f.
  ई dem Kalpila gehörig
 ein
Schüler Kis.

Burnouf

French

 कापिल कापिल a. (कपिल) rougeâtre
 brun-rouge. -- S.
m.
  couleur rougeâtre.
		 disciple ou sectateur de Kapila.

Stchoupak

French

 कापिल-
 a. dérivant de Kapila,  propre à Kapila,  se rapportant à
Kapila 
 m.
  disciple de Kapila.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.