| YouTube Channel

काक्षीवत् (kAkSIvat)

 
Monier Williams Cologne
English
काक्षीवत्
=
 कक्षीवत्,
MBh.
BhP.
Monier Williams 1872
English
काक्षीवत् काक्षीवत्, आन्, m. = कक्षीवत्।
Benfey
English
काक्षीवन्त् काक्षीवन्त् = कक्षीवन्त्,
MBh. 1, 224.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
काक्षीवत्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದೀರ್ಘತಮಸ್ಸೆಂಬ ಋಷಿಯಿಂದ ಶೂದ್ರಸ್ತ್ರೀಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಒನ್ನ ಮಗ
काक्षीवत्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಚಂಡಕೌಶಿಕನ ತಂದೆಯಾದ ಗೌತಮ ಋಷಿ
प्रयोगाः - > "अथ कक्षीवतः पुत्रं गौतमस्य महात्मनः । शुश्राव तपसि श्रेष्ठमुदारं चण्डकौशिकम् ॥"
उल्लेखाः - > भा० सभा० १७
Mahabharata
English
Kākshīvat = Kakshīvat. § 5 (Anukram.): I, 1, 224 (in Nārada's enumeration of ancient kings (!), B. has Auśijaṃ for Mahādyutiṃ, which follows in C.).--§ 170 (Dīrghatamas): I, 104, 4213 (ºādayaḥ, K., etc., were begotten by Dīrghatamas on a śūdrā), 4215.--§ 264 (Sabhākriyāp): II, 4, 112 (Aushijaḥ (B. Auśº) waited upon Yudhishṭhira).--§ 266 (Śakrasabhāv.): II, 7, 299 (Gautamaḥ? in the palace of Indra).--§ 275 (Rājasūyārambhap.): II, 17, 698 (ºtaḥ putraṃ Gautamasya…Caṇḍakauśikaṃ).--§ 370 (Tīrthayātrāp.): III, 84, 8083 (ºān iva modate, sc. by bathing at Rājagṛha).--§ 665 (Mokshadh.): XII, 208, 7593 (Aushijaḥ (B. Auśº), among the ṛshis of the east).--§ 702 (do.): XII, 293, 10761 (had obtained great success by adoring Vishṇu)
297, 10874 (ºKamaṭhādayaḥ, among those ṛshis who had obtained their position by way of penances). Cf. the prec.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
काक्षीवत्
पु०
 दीर्घतमस ऋषेः शूद्रायामुत्पन्ने पुत्रभेदे तदुत्-पत्तिकथा “गोतमादिभिः पुत्रैर्बद्ध्वा उडुपेन गङ्गा-म्भसि निःक्षिपं दोर्घमसमुपक्रम्य” भा० आ० १०४ अ०उक्ता यथा । तन्तु राजा बलिर्न्नाम सर्व्वधर्म्मविशारदः ।अपश्यन्मज्जनगतः स्रोतसाभ्यासमागतम् । जग्राह चैनंधर्म्मात्मा बलिः सत्यपराक्रमः । ज्ञात्वा चैनं स वव्रे-ऽथ पुत्रार्थे भरतर्षभ! । सन्तानार्थं महाभाग! भार्य्यासुमम मानद! । पुत्त्रान् धर्म्मार्थकुशलानुत्पादयितुमर्हसि ।एवमुक्तः स तेजस्वी तं तथेत्युक्तवानृषिः । तस्मै सराजा स्वां भार्यां सुदेष्णां प्राहिणोत्तदा । अन्धं वृद्धञ्चतं मत्वा न सा देवो जगाम ह । स्वान्तु धात्रेयिकांतस्मै वृद्धाय प्राहिणोत्तदा । तस्यां काक्षीवदादीन् सशूद्रयोनावृषिर्व्वशी । जनयामास धर्म्मात्मा पुत्त्रानेका-दशैव तु । काक्षीवदादीन् पुत्रांस्तान् दृष्ट्वा मर्व्वानधीयतः ।उवाच तमूषिं राजा ममेम इति भारत । नेत्युवाचमहर्षिस्तं ममेम इति चाब्रवीत् । शूद्रयोनौ मया हीमेजाताः काक्षीवदादयः । अन्धं वृद्धञ्च मां दृष्ट्वा सुदेष्णामहिषीतव । अवमन्य ददौ मूढा शूद्रां धात्रेयिकां मम” ।३ चण्डकौशिकपितरि गौतमे मुनिभेदे । “अथ काक्षी-वतः पुत्रं गौतमस्य महात्मनः । सुश्राव तपसि श्रान्त-मुदारं चण्डकौशिकम्” भा० स० १६ अ० । “काक्षीवानौ-शिजश्चैव नाचिकेतोऽथ गौतम” ४ अ० । अत्र पृथग्निर्द्दे-शात् काक्षीवतोऽन्य एव गौतमः “ततो राजगृहं गच्छे-त्तीर्थसेवी नराधिप । उपस्पृश्य ततस्तत्र काक्षोवानिव-मोदते” भा० व० ८४ अ० । “काक्षोवान गौतमोऽआत्रश्च”माग० २, ९, ५ । ४ राजभेदे च । “सुहोत्र रान्तदवञ्चकाक्षीवन्तं महाद्युतिम्” भा० आ० १ अ० चतु-र्विशतिविख्यातनृपकथंने ।
Stchoupak
French
काक्षीवन्त्-
m.
 = कक्षीवन्त्-।