| YouTube Channel

काक्षीवत (kAkSIvata)

 
Spoken Sanskrit
English
काक्षीवत - kAkSIvata -
m.
- name of kauravya
कौरव्यायण - kauravyAyaNa -
m.
- descendant of kauravya
काक्षीवत - kAkSIvata -
m.
- name of kauravya
कौरव्यायण - kauravyAyaNa -
m.
- descendant of kauravya
Monier Williams Cologne
English
काक्षीवत mf(ई)n. composed by or relating to Kakṣīvat (scil. सूक्त),
ŚāṅkhŚr.
ix, 20, 12
आख्यान, xvi, 11, 4
काक्षीवत
m.
(patr.
fr.
कक्षीवत्),
N.
of Nodhas,
TāṇḍyaBr.
vii
of Kauravya
of Śabara
काक्षीवत
n.
N.
of different kinds of Sāman,
TāṇḍyaBr.
xiv.
Monier Williams 1872
English
काक्षीवत, अस्, ई, अम्, composed by or relating
to Kakṣīvat
(a patronymic fr. कक्षीवत्), epi-
thet of Śambara.
Benfey
English
काक्षीवत काक्षीवत, i. e. कक्षी-
वन्त् + अ, patron. ,
f.
ती, A descendant
of Kakṣīvant, MBh. 1, 4695.
Vedic Reference
English
Kākṣīvata. See Nodhas.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
काक्षीवत पुं स्त्री कक्षावतीमुनेरपत्यम् अण् तस्येदसित्यण् वा१ कलीवटपत्ये ततसम्बन्धिनि स्त्रियां ङीप् सा चव्युषिताश्वस्य भदाख्यायां भार्य्यायां तदितिवृत्त भा०आ० १२१ अ० यथा-“आसीत् काक्षीवती चास्य भार्य्या परमसम्मता भद्रानाम मनुष्येन्द्र! रूपेणासदृशी भुवि कामयामासतुस्तौ चपरस्परमिति श्रुतम् तस्यां कामसम्पन्नो यक्ष्मणासमपद्यत तेनाचिरेण कालेन जगामास्तमिवांशुमान् ।तस्मिन् प्रेते मनुष्येन्द्रे भार्य्यास्य भृशदुखिता अपुत्रापुरुषव्याघ्र! विललापेति नः श्रुतम् भद्रा परमदुःखार्त्तातन्निबोध जनाधिप! भद्रोवाच नारी परमधर्म्मज्ञ!सर्व्वा भर्त्तृविनाकृता पतिं विना जीवति या साजीवति दुःखिता पतिं विना मृतं श्रेयो नार्य्याःक्षत्रियपुङ्गव! त्वद्गतिं गन्तुमिच्छामि प्रसीदस्व नयस्वमाम् त्वया हीना क्षणमपि नाहं जीवितुमुत्सहे ।प्रसादं कुरु मे राजन्नितस्तूर्णं नयस्व माम् पृष्ठतोऽनुग-मिष्यामि समेषु, विषमेषु त्वामहं नरशार्द्दूल!गच्छन्तमनिवर्त्तिनम् छायेवानुगता राजन्! सततं वश-वर्त्तिनी भविष्यामि नरव्याघ्र! नित्यं प्रियहिते रता ।अद्यप्रभृति मां राजन्! कष्टा हृदयशोषणाः आध-योऽभिभविष्यन्ति त्वामृते पुष्करेक्षण! अभाग्यया मयानूनं वियुक्ताः सहचारिणः तेन मे विप्रयोगोऽय-मुपपन्नस्त्वया सह विप्रयुक्ता तु या पत्या मुहूर्त्तमपिजीवति दुःखं जीवति सा पापा नरकस्थेव पार्थिव! ।संयुक्ता विप्रयुक्ताश्च पूर्व्वदेहे कृता मया तदिदंकर्म्मभिः पापैः पूर्व्वदेहेषु सञ्चितम् दुःखं मामनु-सम्प्राप्तं राजंस्त्वद्विप्रयोगजम् अद्यप्रभृत्यहं राजन्!कुशसंस्तरशायिनी भविष्याम्यसुखाविष्टा त्वद्दर्शनपरा-यणा दर्शयस्व नरव्याघ्र! शाधि मामसुखान्विताम् ।कृपणां नाथ! कृपणं विलतषन्तीं नरेश्वर! कुन्त्युवाच ।एवं बहुबिधं तस्यां विलपन्त्यां पुनः पुनः शवंसंपरिषूज्य वाक्किलान्तर्हिताऽब्रवीत् उत्तिष्ठ भद्रे! गच्छत्वं ददानीह वरं तव जनयिष्याम्यपत्यानि त्वय्यहंचारुहासिनि! आत्मकीये वरारोहे! शयनीये चतुर्द्द-शीम् अष्टमीं वाप्यृतौ स्नाता संविशेथा मया सह ।एवमुक्ता तु सा देवो तथा चके पतिब्रता वथोक्तमेवतद्वाक्यं भद्रा पुत्रार्थिनी तदा सा तेन सुषुवे देवी शवेनभरतर्वभ त्रीन् शालाश्चतुरो सद्रान सुतान् भरतसत्तम!”