| YouTube Channel

काक्ष (kAkSa)

 
शब्दसागरः
English
काक्ष r. 1st. cl. (इ) काक्षि (कांक्षति) To desire
it is most frequently used
with आङ् prefixed, in the same sense.
काक्ष
mfn.
(-क्षः-क्षा-क्षं) Frowning, looking, scornfully or in displeasure.
m.
(-क्षः) A glance, a wink or leer.
n.
(-क्षं) A frown, a look of dis-
pleasure.
E.
का for कु diminutive or depreciative, and अक्षि the eye.
f.
(-क्षी)
1. A sort of trefoil, (Cytisus cojan. )
2. A perfume, a fra-
grant kind of earth.
E.
कक्ष a creeping plant, अण् and ङीप् affs.
Yates
English
काक्ष (इ) कांक्षति 1.
a. To desire.
With to desire much.
काक्ष (क्षः) 1.
m.
A glance.
n.
Frown.
a. Frowning, scorning.
Spoken Sanskrit
English
काक्ष kAkSa
adj.
leer
अपाङ्गदृष्टि apAGgadRSTi
f.
leer
वीरणी vIraNI
f.
leer
कटाक्ष kaTAkSa
m.
leer
कटाक्षेप kaTAkSepa
m.
leer
दृष्टिबाण dRSTibANa
m.
leer
अपाङ्गदर्शन apAGgadarzana
n.
leer
अर्धवीक्षण ardhavIkSaNa
n.
leer
विकूणन vikUNana
n.
leer
कटाक्षित kaTAkSita
adj.
leered at
Wilson
English
काक्ष r. 1st cl. (इ) काक्षि (कांक्षति) To desire
it is most
frequently used with आङ् prefixed, in the same sense.
काक्ष
mfn.
(-क्षः-क्षा-क्षं) Frowning, looking scornfully or in
displeasure.
m.
(-क्षः) A glance, a wink or leer.
n.
(-क्षं) A frown, a
look of displeasure.
E.
का for कु diminutive, or depreciative, and अक्षि the eye.
f.
(-क्षी)
1 A sort of trefoil, (Cytisus cajan. )
2 A perfume, a fragrant kind of earth.
E.
कक्ष a creeping plant, अण् and ङीप् affs.
Apte
English
काक्षः [kākṣḥ], [कुत्सितमक्षं अत्र, कोः कादेशः
Sk. on
P.
VI.3.14] A side-long look, a glance. -क्षम् Frown, look of displeasure, malicious look
काक्षेणानादरेक्षितः
Bk.*
5.24. काक्षेण पश्यति लिखत्यभिखां नयज्ञः Dūtavākyam 1.12.
Apte 1890
English
काक्षः [कुत्सितमक्षं अत्र, कोः कादेशः
cf. P. VI. 3. 104] A side-long look, a glance.
क्षं Frown, look of displeasure, malicious look
काक्षेणानादरेक्षितः Bk. 5. 24.
Monier Williams Cologne
English
1. काक्ष
mfn.
(fr. 2. का
+
अक्ष) frowning, looking scornfully or in displeasure,
Siddh.
on
Pāṇ.
vi, 3, 104, Sch. on
Bhaṭṭ.
v, 24
काक्ष mn. a glance, wink, leer,
Pāṇ.
vi, 3, 104
Bhaṭṭ.
v, 24
Vop.
vi, 93 (cf. कटाक्ष.)
2. काक्ष
m.
a kind of plant g. प्लक्षादि in the
Kāś.
काक्ष
n.
the fruit of the same, ib.
Monier Williams 1872
English
काक्ष काक्ष (का-अक्°), अस्, आ, अम्, frowning,
looking scornfully or in displeasure
(अस्), m. a glance,
a wink or leer
(अम्), n. a frown, a look of dis-
pleasure
[cf. कटाक्ष।]
Apte Hindi
Hindi
काक्षः
पुं*
- कुत्सितम् अक्षं यत्र- को कादेशः
"तिरछी चितवन, कनखियों से देखना"
काक्षम्
नपुं*
- -
"त्यौरी चढ़ना, अप्रसन्नता की दृष्टि, द्वेषपूर्ण निगाह"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
काक्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಟಾಕ್ಷ /ಕಡೆಗಣ್ಣಿನ ನೋಟ
निष्पत्तिः - > "षच्" (५-४-११३) कोः कादेशः (६-३-१०४)
व्युत्पत्तिः - > कुत्सितं अक्षि यस्य
प्रयोगाः - > "आज्ञालाभोन्मुखो दूरात् काक्षेणानादरेक्षितः"
उल्लेखाः - > भट्टि० ५-२४
L R Vaidya
English
kAkza {% m. %} A sidelong look, a malicious look, a glance, काक्षेणानादरेक्षितः Bt.v.24.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
*काक्ष m. n. finsterer Blick, H 34, 32
43, 247
Śrīk. XX, 53.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
असौम्येऽक्षण्यनक्षि स्यादीक्षणं तु निशामनम् ५७६
निभालनं निशमनं निध्यानमवलोकनम्
दर्शनं द्योतनं निर्वर्णनं चाथार्धवीक्षणम् ५७७
अपाङ्गदर्शनं काक्षः कटाक्षोऽक्षिविकूणितम्
-wordlist-
असौम्य (क्ली), अनक्षि (क्ली), ईक्षण (क्ली), निशामन (क्ली), निभालन (क्ी), निशमन (क्ली), निध्यान (क्ली), अवलोकन (क्ली), दर्शन (क्ली), द्योतन (क्ली), निर्वर्णन (क्ली), अर्धवीक्षण (क्ली), अपाङ्गदर्शन (क्ली), काक्ष (पुं), कटाक्ष (पुं), अक्षिविकूणित (क्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
काक्ष काङ्क्षणे आकाङ्क्षायामिति यावत् इतिकविकल्पद्रुमः
(भ्वां--परं--सकं--सेट्--इदित् ।)इ काङ्क्षति धनं लोकः नमध्यपाठेनैवेष्टसिद्धेइदनुबन्धो वेदेषूच्चारणभेदार्थः इति दुर्गा-दासः
काक्षः,
पुं,
(कु कुत्सितं अक्षं अत्र “का पथ्यक्षयोः”६ १०४ इति कोः कादेशः ।) कटाक्षः ।इति हेमचन्द्रः
(यथा, भट्टिः २४ ।“आज्ञालाभोन्मुखोदूरात् काक्षेणानादरेक्षितः”
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
काक्ष काङ्क्षणे इदित्
भ्वा०
सक०
सेट् काड्क्षतिअकाङ्क्षीत् चकाङ्क्ष काङ्क्षा प्रनिकाङ्क्षति “न शोचतिन काङ्क्षति” गीता “काङ्क्षन्नु गतिमुत्तमाम्” मनुः ।अस्यात्मनेपदित्वमिच्छन्ति “न काङ्क्षे विजयं कृष्ण!”गीता “काङ्क्षावहे द्वारपतेस्तवाज्ञाम्” भा० व० १०६२३ ।“नाहं भूयो वरं काङ्क्षे” भा० अनु० ७६९ भा० स० २१३५ ।अनु + आनुलोम्येन प्रार्थने “अतः प्रियंचेदनुकाङ्क्षसे त्वम्”अभि + आभिमुख्येन प्रार्थने “अत्यर्थमभिकाङ्क्षामि मृगयांसरयूवने” रामा० ।आ + सम्यक्प्रार्थने रामाभिषेकमाकाङ्क्षन्नाकाङ्क्षदुदयं रवेः”रामा० “धीरेव कन्या पितुराचकाङ्क्ष” रघुः “आका-ङ्क्षेयं तनुगुरुतया नैव गन्तुं समर्था” पदाङ्कदूतम् ।प्रति + प्रत्याशायाम “इहैव फलमासीनः प्रत्याकाङ्क्षतसर्वगम्” भा० शा० ४८७ ।प्रति + प्रतिरूपतयाभिलाषे “त्वामेघ प्रतिकाङ्क्षन्त पर्जन्यमिवकर्षकाः” रामा०
काक्ष
पु०
कुत्सितमक्षमत्र “का प्रथ्यक्षया प्रा० कोः कादेशः ।कटाक्षे त्रिका० “आज्ञालाभोन्म खोदूरात् काक्षेणा-नादरेक्षितः” भट्टिः
Burnouf
French
काक्ष काक्ष
m.
(का
अक्ष) coup-d'œil, œillade, signe
de l'œil.
-- काक्षी
f.
cytisus cajan, bot.
Terre
odoriférante, parfum.
काक्षीव et काक्षीवक
m.
(काक्षी parfum) moringa
hyperanthera, bot.