| YouTube Channel

काकुः (kAkuH)

 
Apte
English
काकुः [kākuḥ],
f.
Change of the voice under different emotions, such as fear, grief, anger
'काकुः स्त्रियां विकारो यः शोकभीत्यादिभिर्ध्वनेः' Ak. भिन्नकण्ठध्वनिर्धीरैः काकुरित्यभि- धीयते S. D. अलीककाकुकरणकुशलताम्
K.*
 222
कामे कान्ते सार- सिकाकाकुरुतेन
Śi.*
 6.76. (Hence)
A word of negation used in such a manner that it implies the contrary (affirmative), as in questions of appeal (in such cases intended meaning is suggested by a change of the voice.)
cf.
Pt.*
 1.146.
Muttering, murmuring.
Tongue काकुर्जिह्वा सास्मिन्नुद्यत इति काकुदम् Mbh. on
P.
 I.1.1.
Stress, emphasis.
Apte 1890
English
काकुः f. 1 Change of the voice under different emotions, such as fear, grief, anger
भिन्नकंठध्वनिर्धीरैः काकुरित्यभिधीयते S. D.
अलीककाकुकरणकुशलतां K. 222. (Hence)
2 A word of negation used in such a manner that it implies the contrary (affirmative), as in questions of appeal, (in such cases the intended meaning is suggested by a change of the voice), cf. Pt. 1. 146.
3 Muttering, murmuring.
4 Tongue.
5 Stress, emphasis.
Apte Hindi
Hindi
काकुः
स्त्री*
 - कक् - उण्
"भय, शोक, क्रोध आदि संवेगों के कारण स्वर में परिवर्तन"
काकुः
स्त्री*
 - कक् - उण्
निषेधात्मक शब्द जो इस ढंग से प्रयुक्त किया जाय कि विरुद्ध (स्वीकारात्मक) अर्थ को पकट करे
काकुः
स्त्री*
 - कक् - उण्
"बुड़बुड़ाना, गुनगुनाना"
काकुः
स्त्री*
 - कक् - उण्
जिह्वा
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: काकुः
Root: काकु
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒ शोकादिना विकृतध्वनिः
Meaning(s):
⇒ Change of voice in grief
Shloka(s):
2|4|7|2 ► काकुः स्त्री भिन्नकण्ठोत्थः शोककोपादिवैकृतात्॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/शब्दाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|4|7|2 ⇢ काकुः (काकु) (स्त्री) ⇒ Change of voice in grief ⇒ शोकादिना विकृतध्वनिः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ शब्दः
जातिः ➡ ध्वन्यात्मकः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
काकुः,
स्त्री,
 (कक लौल्ये + उण् ।) शोकभयादिभि-र्ध्वनिविकारः । इत्यमरः । १ । ६ । १२ ॥
(यथा, साहित्यदर्पणे । २ । २३ ।“भिन्नकण्ठध्वनिर्धीरः काकुरित्यभिधोयते” । इतिकाकुं लक्ष्मीकृत्य उदाहरणं यथा, तत्रैव“गुरुपरतन्त्रतया वत दूरतरं देशमुद्यतो गन्तुम् ।अलिकुलकोकिलललिते नैष्यति सखि ! सुरभिसमयेऽसौ ॥
नैष्यति, अपि तु एष्यति एवेति-काक्वा व्यज्यते” ॥
) जिह्वा । इति त्रिकाण्डशेषः ॥