| YouTube Channel

कवच (kavaca)

 
शब्दसागरः
English
कवच mn. (-चः-चं)
1. Armour, mail.
2. A drum used in battle, a kettle
drum.
3. An amulet, a charm.
4. A tree, (Hibiscus populneoides.)
see गर्द्दभाण्ड.
3. The mystical syllable Hum, forming part of a
Mantra, and considered as a preservative like armour
it is also
inscribed on a Birch leaf, &c. and worn as an amulet
being car-
ried about the person as a charm: see the next.
E.
कु to sound, अच्
Unadi
aff.
Capeller Eng
English
क॑वच
m.
n.
armour, mail, jacket, the bark of a tree.
Yates
English
कवच (चः-चं) 1.
m.
n.
Armour
a
kettle drum
a charm
a tree.
Spoken Sanskrit
English
कवच - kavaca -
n.
- shell
शङ्ख्य - zaGkhya -
m.
- conch-shell
शुक्ति - zukti -
m.
- pearl-shell
शुक्ति - zukti -
f.
- oystershell
पेशिका - pezikA -
f.
- shell
कम्बुक - kambuka -
m.
- shell
सूचिकामुख - sUcikAmukha -
m.
- shell [ with pointed end ]
कञ्चुक - kaJcuka -
m.
- shell
कम्बु - kambu -
m.
- shell
कम्बोज - kamboja -
m.
- shell
दैवारिप - daivAripa -
m.
- shell
महानाद - mahAnAda -
m.
- shell
महोदधिज - mahodadhija -
m.
- shell
लवणजलोद्भव - lavaNajalodbhava -
m.
- shell
सलिलज - salilaja -
m.
- shell
सलिलोद्भव - salilodbhava -
m.
- shell
स्वोरस - svorasa -
m.
- shell
शङ्ख - zaGkha -
m.
n.
- shell
जलजद्रव्य - jalajadravya -
n.
- shell
उद्घाटयति { उद्घट् } - udghATayati { udghaT } - verb - shell
कवच - kavaca -
m.
- shield
कवच - kavaca -
m.
- armour
कवच - kavaca -
n.
- shell
कवच - kavaca -
m.
- war-drum
कवच - kavaca -
m.
- Slender Oldenlandia [ Oldenlandia herbacea - Bot. ] [ Oldenlandia Herbacea - Bot. ]
कवच - kavaca -
m.
- kettle-drum
कवच - kavaca -
m.
- Indian tulip tree [ Hibiscus Populneoides - Bot. ]
कवच - kavaca -
m.
n.
- corset
कवच - kavaca -
m.
n.
- jacket
कवच - kavaca -
m.
n.
- cuirass
कवच - kavaca -
m.
n.
- bark
कवच - kavaca -
m.
n.
- coat of mail
कवच - kavaca -
m.
n.
- rind
कवच - kavaca -
m.
n.
- any covering
कवच - kavaca -
n.
- piece of bark or birch-leaf or any substance inscribed with mystical words and carried about as an amulet
कवच - kavaca -
n.
- any amulet
कवच - kavaca -
n.
- charm
कवच - kavaca -
n.
- mystical syllable forming part of a mantra used as an amulet
कवच - kavaca -
m.
- shield
स्थलान्तरं प्रापयति - sthalAntaraMprApayati - verb - shield
खेट - kheTa -
m.
- shield
कवष - kavaSa -
m.
- shield
स्फर - sphara -
m.
- shield
स्फरक - spharaka -
m.
- shield
स्फुर - sphura -
m.
- shield
खेटक - kheTaka -
m.
n.
- shield
अड्डन - aDDana -
n.
- shield
आवरण - AvaraNa -
n.
- shield
गात्रावरण - gAtrAvaraNa -
n.
- shield
चर्म - carma -
n.
- shield
ढाल - DhAla -
n.
- shield
फल - phala -
n.
- shield
फर - phara -
n.
- shield
वरूथ - varUtha -
n.
- shield
शरावर - zarAvara -
n.
- shield
शरवारण - zaravAraNa -
n.
- shield
शरीरावरण - zarIrAvaraNa -
n.
- shield
चर्मन् - carman -
n.
- shield
कवच - kavaca -
m.
- armour
कञ्चुक - kaJcuka -
adj.
- armour
सज्जा - sajjA -
f.
- armour
आमुक्ति - Amukti -
f.
- armour
पिच्छा - picchA -
f.
- armour
माठी - mAThI -
f.
- armour
माटि - mATi -
f.
- armour
संनाह - saMnAha -
m.
- armour
अत्क - atka -
m.
- armour
उरश्छद - urazchada -
m.
- armour
कङ्कट - kaGkaTa -
m.
- armour
कङ्कटक - kaGkaTaka -
m.
- armour
कवस - kavasa -
m.
- armour
जगर - jagara -
m.
- armour
दंश - daMza -
m.
- armour
निर्मोक - nirmoka -
m.
- armour
वक्षश्छद - vakSazchada -
m.
- armour
वारण - vAraNa -
m.
- armour
हरिप्रिय - haripriya -
m.
- armour
वर्मन् - varman -
n.
- armour
कवच - kavaca -
n.
- shell
शङ्ख्य - zaGkhya -
m.
- conch-shell
शुक्ति - zukti -
m.
- pearl-shell
शुक्ति - zukti -
f.
- oystershell
पेशिका - pezikA -
f.
- shell
कम्बुक - kambuka -
m.
- shell
सूचिकामुख - sUcikAmukha -
m.
- shell [ with pointed end ]
कञ्चुक - kaJcuka -
m.
- shell
कम्बु - kambu -
m.
- shell
कम्बोज - kamboja -
m.
- shell
दैवारिप - daivAripa -
m.
- shell
महानाद - mahAnAda -
m.
- shell
महोदधिज - mahodadhija -
m.
- shell
लवणजलोद्भव - lavaNajalodbhava -
m.
- shell
सलिलज - salilaja -
m.
- shell
सलिलोद्भव - salilodbhava -
m.
- shell
स्वोरस - svorasa -
m.
- shell
शङ्ख - zaGkha -
m.
n.
- shell
जलजद्रव्य - jalajadravya -
n.
- shell
उद्घाटयति { उद्घट् } - udghATayati { udghaT } - verb - shell
Wilson
English
कवच
mn. (-चः-चं)
1 Armour, mail.
2 A drum used in battle, a kettle drum.
3 An amulet, a charm.
4 A tree, (Hibiscus populneoides:) see गर्द्दभाण्ड.
5 The mystical syllable Hum, forming part of a Mantra, and considered
as a preservative like armour
it is also inscribed on a Birch leaf, &c. and
worn as an amulet
being carried about the person as a charm: see the next.
E.
कु to sound, अच् Uṇādi
aff.
Apte
English
कवचः [kavacḥ] चम् [cam], चम् [cf.
Uṇ.*
4.2.]
An armour, coat of mail, a mail.
An amulet, a charm, a mystical syllable (हुम्-हूम्) considered as a preservative like armour.
A kettle-drum.
Comp.
-पत्रः the birch tree. -हर
a.
wearing armour.
old enough to wear an armour
कवचहरः कुमारः Sk. on
P.
III.2.1.
cf.
वर्महर in
R.*
8.94. (-रः) a boy, child.
Apte 1890
English
कवचः,
चं [cf. Uṇ. 4. 2] 1 An armour, coat of mail, a mail.
2 An amulet, a charm, a mystical syllable (हुं-हूं) considered as a preservative like armour.
3 A kettledrum.
Comp.
पत्रः the birch tree.
हर a. {1} wearing armour. {2} old enough to wear an armour
कवचहरः कुमारः Sk.
cf. वर्महर in R. 8. 94. (
रः) a boy, child.
Monier Williams Cologne
English
क॑वच mn. (√ 3. कु,
Uṇ.
iv, 2
Nir.
v, 25) g. अर्धर्चादि, armour, cuirass, a coat of mail,
ŚBr.
xii, 2, 2, 7
KātyŚr.
xiii, 3, 10
MBh.
R.
&c.
any covering
a corset, jacket,
Kāṭh.
xxxiv, 5 [ifc. f(आ). ],
Pāṇ.
iii, 2, 129
bark, rind,
Śārṅg.
क॑वच
m.
a war-drum, a kettle-drum,
L.
क॑वच
n.
a piece of bark or birch-leaf or any substance inscribed with mystical words and carried about as an amulet, any amulet, charm,
W.
a mystical syllable (such as हुम्, or हूम्) forming part of a Mantra used as an amulet [cf. बीज],
W.
क॑वच
m.
the tree Oldenlandia herbacea,
Bhpr.
the tree Hibiscus Populneoides,
L.
Monier Williams 1872
English
कवच कवच, अस्, अम्, m. n. (said to be fr.
3. कु), armour, mail, a coat of mail, a cuirass
the
jacket of a boy
an amulet, a charm, the mystical
syllable हुम् or हूम्, forming part of a Mantra and
considered as a preservative like armour
it is also
inscribed on a birch leaf &c. and worn as an amulet,
being carried about the person as a charm (this is
the probable meaning in the titles दुर्गा-कवच,
सूर्यक्°, शिवक्°, भवानीक्°, &c.)
a drum used in
battle, a kettle-drum
the tree Hibiscus Populneoides.
—कवच-पत्त्र, अम्, n. the leaf of a birch tree
[cf. भूर्ज-पत्त्र।]
—कवच-पाश, अस्, m., Ved.
the fastening of a cuirass or coat of mail.
—कवच-
हर, अस्, or ई, अम्, wearing armour or mail, or a
jacket
wearing amulets
(अस्), m. a boy, a child.
Macdonell
English
कवच kávaca,
m.
n.
armour, mail
jacket
🞄bark
-dhara,
a.
wearing armour = youth.
Benfey
English
कवच कवच,
m.
and
n.
Mail,
Rām. 3, 50, 3.
--
Comp.
नारी-,
adj.
hav-
ing wives as a coat of mail, protected by
wives, Bhāg. P. 9, 9, 40.
निवात-,
(wearing an impenetrable coat of mail),
m.
a class of demons, Arj. 5, 10.
स-,
adj.
clad in armour, mailed.
Apte Hindi
Hindi
कवचः
पुं*
- कु-अच्
"सन्नाह, जिरह बख्तर, वर्म, "
कवचः
पुं*
- कु-अच्
"रक्षाकवच, ताबीज, रहस्यपूर्ण अक्षर"
कवचः
पुं*
- कु-अच्
"धौंसा, ताशा"
कवचम्
नपुं*
- कु-अच्
"सन्नाह, जिरह बख्तर, वर्म, "
कवचम्
नपुं*
- कु-अच्
"रक्षाकवच, ताबीज, रहस्यपूर्ण अक्षर"
कवचम्
नपुं*
- कु-अच्
"धौंसा, ताशा"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कवच
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕವಚ /ಅಂಗಿ
निष्पत्तिः - > वञ्चु (प्रलम्भने) - "कः" (वा० ३-२-५)
व्युत्पत्तिः - > कं वातं वञ्चति
प्रयोगाः - > "निर्दयं खड्गभिन्नेभ्यः कवचेभ्यः समुत्थितः आसन् व्योम दिशस्तूलैः पलितैरिव पाण्डुराः ॥"
उल्लेखाः - > कुमा० १६-६
कवच
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಟಹ /ತಮಟೆ
कवच
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಸುರಿ ಮರ
विस्तारः - > "कवचो गर्दभाण्डे सन्नाहे पटहेऽपि च" - मेदि०
L R Vaidya
English
kavaca {% m.n. %} 1. An armour, a mail
2. an amulet, a charm, a mystical syllable considered as a preservative like armour
3. a kettle-drum.
Bopp
Latin
कवच m. n. lorica. A. 9. 5.
Indian Epigraphical Glossary
English
kavaca (SITI), same as Tamil tiru-kkōl13gai, the metallic
cover exactly fitting the image of a deity
same as kholī, kholikā.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
go cha
१) कञ्चुक २) कवच ३) दशन ४) निर्मोक ५) वर्म ६) वर्मसंनाह ७) शस्त्र ८) सज्ज ९) संनाह
rnga
१) आनक २) कवच ३) डिण्डीम ४) ढक्क ५) दुन्दुभि ६) पटह ७) मेरी
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
परिधिस्थः परिचर आमुक्तः प्रतिमुक्तवत्
अपिनद्धः पिनद्धोऽथ संनद्धो व्यूढकङ्कटः ७६५
दंशितो वर्मितः सज्जः संनाहो वर्म कङ्कटः
जगरः कवचं दंशस्तनुत्रं माठ्युरश्छदः ७६६
-wordlist-
परिधिस्थ (पुं), परिचर (पुं), आमुक्त (पुं), प्रतिमुक्त (पुं), अपिनद्ध (पुं), पिनद्ध (पुं), सन्नद्ध (पुं), व्यूढकङ्कट (पुं), दंशित (पुं), वर्मित (पुं), सज्ज (पुं), सन्नाह (पुं), वर्मन् (क्ली), कङ्कट (पुं), जगर (पुं), कवच (पुंक्ली), दंंश (पुं), तनुत्र (क्ली), माठी (स्त्री), उरश्छद (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
सन्नाह
सन्नाह, कवच, वर्मन्, तनुत्राण, उरश्छद, जगर, कङ्कट, माठी, दंशन, जालिका
सन्नाहः कवचं वर्म तनुत्राणमुरश्छदः
जगरः कङ्कटो माठी दंशनं जालिका स्मृता ४५९
verse 2.1.1.459
page 0053
वारवाण
वारवाण, कवच
कवचेऽपि वारवाणं जीमूतं पर्वतेऽपि कथयन्ति
verse 5.1.1.795
page 0092
नाममाला
Sanskrit
तनुत्र, वर्मन्, कवच, आवृति, बाणवारण
तनुत्रं वर्म कवचमावृतिर्बाणवारणम्
verse 0.1.1.194
page 0090
पुराणम्
English
कवच / KAVACA. A sage in the assembly of indra. (M.B. Sabhā Parva, Chapter 7). He was one of the sages of the western part. (M.B. śānti Parva, Chapter 208, Verse 30).
Vedic Reference
English
Kavaca denotes a ‘corselet’ or ‘breastplate’ in the Atharva-
veda^1 and later.^2 There is nothing to show whether it was
made of metal, but that it was so is quite possible (see
Varman). The Atharvaveda^3 refers to a ‘corselet-strap’
(kavaca-pāśa), which may point to a linen corselet such as those
known to Herodotus.^4
1) Av. xi. 10, 22 (kavacin).
2) Śatapatha Brāhmaṇa, xiii. 2, 2, 7
Aitareya Brāhmaṇa, vii. 19, 2
Nirukta,
v. 25 (kavaca)
Śatapatha Brāhmaṇa,
xiii. 1, 6, 3
4, 1, 5
Aitareya Brāh-
maṇa, iii. 48
Vājasaneyi Saṃhitā,
xvi. 45 (kavacin).
3) xi. 10, 22.
4) Bloomfield, Hymns of the Atharva-
veda, 129, and Whitney, Translation of
the Atharvaveda, 659, seem to recognize
coats of mail only.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कवचः,
पुं,
क्ली,
(कं देहं वञ्चति विपक्षास्त्राणिवञ्चयित्वा रक्षति इति शेषः + वन्च् + अच् ।कं वातं वञ्चति वा अन्तर्ण्यर्थो वा यद्वा कवते-इति कुधातोरच् प्रत्यय इति केचित् इत्युणादि-कोषः ४२ ।) सन्नाहः साँजोया इति भाषा ।(यथा, विष्णुपुराणे १३ ४० ।“शराश्च दिव्या नभसः कवचञ्च पपात ह”
)तत्पर्य्यायः तनुत्रम् वर्म्म दंशनम् उरश्छदः५ कङ्कटकः जगरः इत्यमरः ६४
दंसनम् जागरः अजगरः १० इति तट्टीका
कटकः ११ योगः १२ सन्नाहः १३ कञ्चुकः १४ ।इति जटाधरः
*
तस्य युक्तिर्यथा ।खड्गादीनान्तु गणना पूर्व्वमेव निदर्शिता ।अस्त्रात्मनैव निर्द्दिष्टकवचादिरपीष्यते
तल्लक्षणं संग्रहेण प्रवक्ष्यामि निबोधत ।काष्ठं चर्म्म सकलं त्रयमेतत्तु दुस्तरम्
यथोत्तरं गुणयुतं तथा पूर्व्वन्तु निन्दितम् ।शरीरावरकत्वन्तु लघुत्वं दृढता तथा
दुर्भेद्यतेति कथितः कुवचे गुणसंग्रहः ।सच्छिद्रतातिगुरुता तनुता सुखभेद्यता
कवचानां विनिर्द्दिष्टः समासाद्दोषसंग्रहः ।अत्र वर्णो विनिर्द्दिष्टः क्रमादेवं चतुर्व्विधः
सितो रक्तस्तथा पीतः कृष्णो ब्रह्मादिषु क्रमात् ।केचित् कुर्व्वन्ति कुशलाः कवचं धातुसम्भवम्
कनकं रजतं ताम्रं लौहं तेषु यथाक्रमम्”
इति युक्तिकल्पतरुः
*
“यथा शस्त्रप्रहाराणां कवचं प्रति वारणम् ।तथा दैवोपघातानां शान्तिर्भवति वारणम्”
इति मलमासतत्त्वम्
लौहादिवर्म्मवत् अङ्गादि-रक्षणार्थं देवतामन्त्रविग्रहम् तत्तु पूजायां पाठ्यंभूर्ज्जे विलिख्य कण्ठादौ धार्य्यञ्च इति तन्त्रम्
गर्द्धभाण्डवृक्षः पटहवाद्यम् इति मेदिनी
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कवच
पु०
कं वातं वञ्चति वन्च--मूल० ऋतनीत्या० उणा० अचवा गर्द्दभाण्डे वृक्षे पटहवाद्ये मेदि० सन्नाहेगात्रत्राणे योद्धृभिर्युद्धकाले शस्त्राघातरक्षणार्थमङ्गे धार्य्येलौहादिनिर्म्मिते वर्मणि
पु०
न०
अमरः कवचलक्षणा-दिकं युक्तिकल्पातरावुक्तं यथा-“खड्गादीनान्तु गणना पूर्व्वमेव निदर्शिता अस्त्रात्मनैवनिर्द्दिष्टः कवाचादिरर्पाष्यते तल्लक्षणं संग्रहेण प्रवक्ष्यामिनिबोधत काष्ठं चर्म सवल्कं त्रयमेतत्तु दुस्तरम् यथो-त्तरं गुणयुतं यथापूर्वन्तु निन्दितम् शरीरावरकत्वन्तु लघुत्वंदृढता तथा दुर्भेद्यतेति कथितः कवचे गुणसंग्रहः ।सच्छिद्रतातिगुरुता तनुता सुखभेद्यता कवचानां विनि-र्दिष्टः समासाद्दोषसंग्रहः अत्र वर्णो विनर्दिष्टः क्रमादेवंचतुर्व्विधः सितोरक्तस्तथा पीतः कृष्णो ब्रह्मादिषु क्रमात् ।केचित् कुर्वन्ति कुशलाः कवचं धातुसम्भवम् कनकं रजतंताम्रंलौहं तेषु यथाक्रमम्” अधिकं वर्मशब्दे वक्ष्यते ।“यथा शस्त्रप्रहाराणां कवचं प्रतिवारणम् तथा दैवोप-घाताना शान्तिर्भवति वारणम्” मल० त०
पु०
।“वितत्य णार्ङ्गं कवचं पिनह्य” “सच्छत्रकवचं रथम्”भट्टिः कवचोजातोऽस्य तार० इतच् कवचित्तत तद्धा-रके
त्रि०
सः अस्त्यस्य इनि कवचिन् तद्धारके
त्रि०
“नमो विल्मिने कवचिने च” यजु० १६, ३५ “यश्चकवची यश्चाऽकवचोऽमित्रो यश्चाज्मनि ज्या पाशैः कवचपाशैरज्मनाभिहतः शयाम्” अथ० ११, १०, २२ स्त्रियांङीप् तन्त्रोक्ते मन्त्रसाधनाङ्गे वाक्यसंघभेदे “मन्त्रेणम्रियते योगी रक्ष्यते कवचैर्यतः” इति तन्त्रोक्तेस्तस्यरक्षासाधकत्वेन वर्मतुल्यत्वात्तथात्वम् “श्रीजमन्मङ्गल-स्यास्य कवचस्य ऋषिः शिवः” “इदं कवचमज्ञात्वा योभजेत्कालिदक्षिणाम्” इति भै० त० कवचानि देवताभेदेभिन्नानि तन्त्रोक्तानि तानि सन्त्रसारे स्तोत्रकवचप्रक-रणे अन्यत्र दृश्यानि तानि “भूर्ज्जे विलिखितं चैतत्स्वर्णस्थं धारयेद्यदि कण्ठे वा दक्षिणे वाहौ” इत्यादिनातन्त्रे लिखित्वा कण्ठादौ धार्य्यतया विहितानि
Capeller
German
क॑वच
m.
n.
Panzer, Jacke
Rinde.
Burnouf
French
कवच कवच
m.
n.
armure, cuirasse.
Tambour de guerre,
timbale.
Amulette.
कवचपत्र
n.
arbre dont la feuille sert à faire des
amulettes
cf. भूर्जपत्र।
कवचिन् a. qui porte une armure, une cuirasse.
Stchoupak
French
कवच-
m.
nt. cuirasse, armure, justaucorps, vêtement
-इन्- a.
cuirassé
m.
fils de Dhṛtarāṣṭra.
°हर- a. qui est en âge de porter la cuirasse.