| YouTube Channel

कल्माषी (kalmASI)

 
Spoken Sanskrit
English
कल्माषी - kalmASI -
f.
 - speckled cow
Monier Williams Cologne
English
कल्मा॑षी
f.
 the speckled cow (of Jamad-agni, granting all desires),
MBh.
R.
N.
 of a river (the Yamunā),
MBh.
 i, 6360
Apte Hindi
Hindi
कल्माषी
स्त्री*
 - "कलयति, कल्-क्विप्, तं माषयति अभिभवति माष्-णिच्-अच्, कल् चासौ गाषश्च"
यमुना नदी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कल्माषी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜಮದಗ್ನಿಯ ಹಸು
कल्माषी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಿತ್ರವರ್ಣದ ಹಸು
कल्माषी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಮುನಾ ನದಿ
निष्पत्तिः - > कल्माष - "ङीष्" (४-१-४०)
प्रयोगाः - > "प्रतिकर्तुं नृपश्रेष्ठो यतमानोऽपि भारत । अभितः सोऽथ कल्माषीं गङाकूले परिभ्रमन् ॥"
उल्लेखाः - > भा० आदि०
L R Vaidya
English
kalmAza {% (I) a. (f. षी) %} 1. Variegated
2. black and white.
kalmAzI {% f. %} The river Yamunā.
नाममाला
Sanskrit
सारङ्गी, शवरी, काली, कल्माषी, नीलपिञ्जरी
सारङ्गी शवरी काली कल्माषी नीलपिञ्जरी ॥ १५० ॥
verse 0.1.1.150
page 0073
Mahabharata
English
Kalmāshī, a river (= Yamunā, Nīl.). § 218 (Draupadīsambhava): I, 167, 6360 (abhitaḥ so 'tha Kºīṃ Gaṅgākūle paribhraman, sc. Drupada).--§ 305 (Anudyūtap.): II, 78, 2575 (ºtīrasaṃsthasya gatas tvaṃ--sc. Yudhishṭhira--śishyatāṃ Bhṛgoḥ).
पुराणम्
English
कल्माषी / KALMĀṢĪ. A river. It was while travelling by the side of this river, that King drupada reached a brāhmaṇa village where he happened to meet upayāja. (M.B. Ādi Parva, Chapter 166). mahābhārata, Sabhā Parva, Chapter 78, Verse 16 says that it was on the bank of this river that the sage bhṛgu blessed yudhiṣṭhira. (Modern scholars believe that Kanmāṣī. is the same as the present river yamunā).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कल्माषी स्त्री कल्माष + “अन्यतो ङीष्” पा० ङीष् । १ चित्रवर्ण-युक्तायां स्त्रियां २ कृष्णवर्णायां यमुनानद्याञ्च “प्रतिकर्त्तंनृपश्रेष्ठो यतमानोऽपि भारत! । अभितः सोऽथ कल्माषींगङ्गाकूले परिभ्रमन्” भा० आ० १६७ । “कल्माषींकृष्णवर्ण्णां यमुनामभितः” नीलक० “कल् माषीतीरसंस्थस्यगतस्त्वं शिष्यतां भृगोः” भा० स० ७६ अ० । गङ्गायमुनास-ङ्गमसमीपे एव भृगोराश्रम इति भारतादौ लोके च प्रसि-द्धिरतः कल्माषीशब्देन यमुनोच्यते सितासितयोर्नद्योः-मिश्रितत्वेन कृष्णपाण्डुरवर्णत्वात् प्रयागस्थयमुनायस्तथात्वम्