कल्कः (kalkaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte Hindi
Hindiकल्कः
- कल्-क
"चिपचिपी गाद जो तेल आदि के नीचे जम जाती है, कीट"
कल्कः
- कल्-क
एक प्रकार की लेइ या पेस्ट
कल्कः
- कल्-क
"गंदगी, मैल"
कल्कः
- कल्-क
"लीद, विष्ठा"
कल्कः
- कल्-क
"नीचता, कपट, दम्भ"
कल्कः
- कल्-क
पाप
कल्कः
- कल्-क
घुटा पिसा चूर्ण
Wordnet
Sanskrit कल्कः
कस्यापि वस्तुनः गाधं मलम्।
"तस्य नेत्रे भूरि कल्कः अस्ति।"
मलः, मलम्, कल्मषः, कल्मषम्, कल्कः
कस्मिन्नपि वस्तुनि संलग्नाः धूल्यादयः।
"वस्त्रात् मलस्य दूरीकरणार्थे फेनकः उपयोक्तव्यः।"
अपराधः, पापम्, दोषः, पातकम्, दुष्कृतम्, दुष्कर्म, पापकर्म, कल्मषम्, कलुषम्, दुरितम्, दुरिष्ठम्, एनः, आगः, अघम्, अन्यायः, मन्तुः, कल्कः
तत् कार्यं यद् धर्मशास्त्रविरुद्धम् अस्ति तथा च यस्य आचरणाद् सः व्यक्तिः दण्डम् अर्हति।
"कार्यालये गृहे वा बाल-श्रमिकस्य नियुक्तिः महान् अपराधः अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकल्कः, (कल् गतौ + “कृ दाधारार्च्चि-कलिभ्यः कः” । उणां ३ । ४० । इति कः ।)घृततैलादिशेषः । (यथा याज्ञवल्क्यः । १ । २७७ ।“स्नपनं तस्य कर्त्तव्यं पुण्येऽह्नि विधिपूर्व्वकम् ।गौरसर्षपकल्केन साज्येनोत्सादितस्य च” ॥
)दम्भः । (यथा महाभारते १ । १ । २७१ ।“तपो न कल्कोऽध्ययनं न कल्कःस्वाभाविको वेदविधिर्नकल्कः ।प्रसह्यवित्ताहरणं न कल्कःतान्येव भावोपहतानि कल्कः” ॥
)विभीतकवृक्षः । विष्ठा । किट्टम् । पापम् । इतिमेदिनी ॥
(यथा भागवते २ । २ । २४ ।“विधूतकल्कोऽथ हरेरुदस्तात्प्रयाति चक्रं नृप ! शैशुमारम्” ॥
यस्य कस्यचित् वस्तुनो चूर्णम् । यथा कुमारे ।७ । ९ ।“तां लोध्रकल्केन हृताङ्गतैला-माश्यानकालेयकृताङ्गरागाम्” ॥
)कर्णमलः । इति शब्दरत्नावली ॥
तुरुष्कनाम-गन्धद्रव्यम् । इति राजनिर्घण्ठः ॥
घृततैलादि-पाके देयमौषधद्रव्यम् । तत्तु पञ्चकषायान्तर्गत-दृशदि पेषितम् । अस्य पूर्णवीर्य्यं याममेकं तिष्ठति । यथा, --“द्रव्यमात्रं शिलापिष्टं शुष्कं वा जलमिश्रितम् ।तदेव सूरिभिः पूर्व्वैः कल्क इत्यभिधीयते” ॥
तत्पर्य्यायः । पिष्टः २ विनीयः ३ । इति रत्नमाला ॥
आवापः ४ प्रक्षेपः ५ । इति वैद्यकपरिभाषा ॥
(“द्रव्यमार्द्रं शिलापिष्टं शुष्कं वा सजलं भवेत् ।प्रक्षेपावापकल्कास्ते तन्मानं कर्षसम्मितम् ॥
इति मध्यखण्डे । ५ । १ । शार्ङ्गधरेणोक्तम् ॥
यस्तु क्षतेषूपयुज्यते सभूयः कल्क इति संज्ञालभते निरुद्धालेपनसंज्ञस्तेनास्रावसंनिरोधो मृ-दुता पूतिमांसापकर्षणमन्तर्निद्दोषताव्रणशुद्धिश्चभवति” ॥
इति सुश्रुते सूत्रस्थाने । १८ अध्याये ॥
)शाठ्यम् । इति मोक्षधर्म्मटीकायां नीलकण्ठः ॥
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.