| YouTube Channel

कलिङ्ग (kaliGga)

 
शब्दसागरः
English
कलिङ्ग
m.
 (-ङ्गः)
1. The febrifuge nut-plant, (Cæsalpinia bunduccella.)
2. The fork-tailed shrike, (Lanius forficatus, Lath.)
3. The name
of a country
the name of Kalinga is applied in the Puranas to
several places, but it especially signifies a district on the Coro-
mandel coast, extending from below Cuttack to the vicinity of
Madras, (in this sense, like some other names of countries, it is
usually confined to the plural number (-ङ्गाः) confounding the
place with the people inhabiting it.
nf. (-ङ्गं-ङ्गा) A medicinal seed,
that of Echites antidysenterica.
f.
 (-ङ्गा)
1. A woman of a good
shape.
2. A plant, commonly Teori, (Convolvulus turpethum:)
see त्रिवृत्.
E.
 कलि strife, &c. ग from गम् to go, खच्
aff.
Capeller Eng
English
कलिङ्ग
m.
N.
 of a king,
pl.
 of a people.
Yates
English
कलिङ्ग (ङ्गः) 1.
m.
 The febrifuge nut
plant
a forked tailed shrike
name of a country.
f.
 (ङ्गा) A
medicinal plant
a fine woman.
Wilson
English
कलिङ्ग
m.
 (-ङ्गः)
1 The febrifuge nut plant, (Caesalpinia bonduccella.)
2 The fork-tailed shrike, (Lanius forficatus, Lath.)
2 The name of a country
the name Kaliṅga is applied in the Purāṇas
to several places, but it especially signifies a district on the Coromandel
coast, extending from below Cuttack to the vicinity of Madras, (in this
sense, like some other names of countries, it is usually confined to the plural
number, (-ङ्गाः) confounding the place with the people inhabiting it.
nf.
(-ङ्गं-ङ्गा) A medicinal seed, that of Echites antidysenterica.
f.
 (-ङ्गा)
1 A woman of a good shape.
2 A plant, commonly Teöri, (Convolvulus turpethum:) see त्रिवृत्.
E.
 कलि strife, &c. ग from गम to go, खच्
aff.
Apte
English
कलिङ्ग [kaliṅga],
a.
Clever.
Cunning. -गाः (pl. )
N.
 of a country and its inhabitants
(a district on the Coromandel coast)
नो खण्डिकाञ्जगाम नो कलिङ्गाञ्जगाम Mbh. on
P.
 III.2.115. उत्कलादर्शितपथः कलिङ्गाभिमुखो ययौ
R.*
 4. 38
(its position is thus described in Tantras: जगन्नाथात्समारभ्य कृष्णातीरान्तगः प्रिये । कलिङ्गदेशः संप्रोक्तो वाम- मार्गपरायणः ॥).
ङ्गः The fork-tailed shrike.
N.
 of several plants
(as शिरीष, प्लक्ष
&c.
 ) -ङ्गा A beautiful woman. -ङ्गम् Indra grain (इन्द्रयव).
Apte 1890
English
कलिंग a. 1 Clever.
2 Cunning.
गाः (pl.) N. of a country and its inhabitants
(a district on the Coromandel coast)
उत्कलादर्शितपथः कलिंगाभिमुखो ययौ R. 4. 38
(its position is thus described in Tantras:
जगन्नाथात्समारभ्य कृष्णातीरांतगः प्रिये । कालिंगदेशः संप्रोक्तो वाममार्गपरायणः ॥).
गः 1 The fork-tailed shrike.
2 N. of several plants
(as शिरीष, प्लक्ष &c.).
गा A beautiful woman.
गं Indra grain (इंद्रयव).
कलिंग N. of a country lying to the south of Odra or Orissa and extending to the mouths of the Godāvarī. It is identified with the Northern Circars. Its capital कलिंगनगर was in ancient times at some distance from the sea-coast (cf. Dk. 7th Ullāsa), and was probably at Rājamahendri
see अंध्र also.
Monier Williams Cologne
English
कलिङ्ग
m.
pl.
N.
 of a people and their country (the
N.
 is applied in the Purāṇas to several places, but especially signifies a district on the Coromandel coast, extending from below Cuttack [Kaṭaka] to the vicinity of Madras),
MBh.
Hariv.
VP.
&c.
कलिङ्ग
m.
 an inhabitant of Kaliṅga,
Sāh.
N.
 of a king of Kaliṅga (from whom the Kaliṅga people are said to have originated
he is sometimes mentioned as a son of Dīrghatamas and Sudeṣṇā, sometimes identified with Bali),
MBh.
Hariv.
&c.
N.
 of a being attending on Skanda,
MBh.
 (ed. Bomb.) ix, 45, 64 (v.l. कलिन्द
ed.
 Calc. )
N.
 of several authors
the fork-tailed shrike,
L.
Caesalpina Bonducella,
L.
Wrightia antidysenterica,
L.
Acacia Sirissa,
L.
Ficus infectoria,
L.
कलिङ्ग
n.
 the seed of Wrightia antidysenterica,
Suśr.
कलिङ्ग
mfn.
 clever, cunning,
L.
Monier Williams 1872
English
कलिङ्ग कलिङ्ग, अस्, m., N. of a country
the name is applied in the Purāṇas to several places,
but especially signifies a district on the Coromandel
coast, extending from below Cuttack (Kaṭaka) to
the vicinity of Madras
in this sense, like some other
names of countries, it is usually confined to the plural
number, confounding the place with the people in-
habiting it, (these people are said to owe their origin
to Kaliṅga, the son of Dīrgha-tamas and Sudeṣṇā
Kaliṅga being sometimes identified with the epic
Bali)
N. of a scholiast on the Amara-koṣa
N. of
a poet
the fork-tailed shrike, Lanius Forficatus, (in
this sense derived from कलिम् and ग?
cf. कलि-
कार)
the plants Cæsalpinia Bonducella, Wrightia
Antidysenterica, Acacia Sirisa, Ficus Infectoria
(आ),
f. a beautiful woman
the plant Ipomœa Turpethum
(अम्), n. Indra-grain [cf. इन्द्र-यव]
(अस्, आ,
अम्), clever
cunning.
Macdonell
English
कलिङ्ग kaliṅga,
m.
pl.
 N. of a people
country 🞄of the Kaliṅgas
-ka, -deśa,
m.
 country of 🞄the Kaliṅgas.
Benfey
English
कलिङ्ग कलिङ्ग,
m.
 pl. The name
of a people and their country, Rām. 2,
71, 16.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कलिङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಳಿಂಗ ದೇಶ
विस्तारः - > बहुचवनान्तं रूपम् ।
कलिङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಳಿಂಗದೇಶದ ಜನರು
प्रयोगाः - > "जगन्नाथात् समारभ्य कृष्णातीरान्तगं प्रिये । कलिङ्गदेशःसम्प्रोक्तो वाममार्गपरायणः ॥ " "उत्कलादर्शितपथः कलिङ्गाभिमुखो ययौ"
उल्लेखाः - > २)रघु० ४-३८
कलिङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆರೆ ನದಿಗಳ ನೀರೊಳಗೆ ಆಟವಾಡುವ ಕುಕ್ಕುಟವೆಂಬ ಒಂದು ಹಕ್ಕಿ
व्युत्पत्तिः - > के मूर्ध्नि लिङ्गमस्य
विस्तारः - > ಈ ಹಕ್ಕಿಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೊಗ್ಗಿನ ಆಕಾರದ ಹಳದಿಯ ಗುರುತೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರಾಯಿತು.
कलिङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತಪಸಿಗಿಡ
कलिङ्ग
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೊಡಶಿಗೆಯ ಹಣ್ಣು
L R Vaidya
English
kaliMga {% m. pl. %} Name of a country and its inhabitants
(जगन्नाथात्समारभ्य कृष्णातीरांतगः प्रिये । कलिंगदेशः संप्रोक्तो वाममार्गपरायणः), R.xv.38.
Bopp
Latin
कलिङ्ग m. nomen regionis. DR. 2. 7. (*)
(*) Wils.: The name Calinga is applied in the Purânas
to several places, but it especially signifies a district on
the Coromandel coast, extending from below Cuttack to
the vicinity of Madras.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
कलिङ्ग
पु
कलिङ्ग, धूम्याट, देशविशेष
धूम्याटश्च कलिङ्गः स्यात् कलिङ्गो देशवाचकः ॥ ८२ ॥
verse 2.1.1.82
page 0013
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
कलिङ्ग poet. Mentioned in Bhojaprabandha Oxf. 150^b.
कलिङ्ग a commentator on the Amarakośa. Quoted by
Ujjvaladatta and Rāyamukuṭa.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
कलिङ्ग ° = कर्कारु (Benincasa cerifera), S I, 405, 10 (Ko.).
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 चतुर, चतुरक, निपुण, निष्ण, निष्णात, विशारद, पटु, प्रवीण, प्राज्ञ, विचक्षण, विदग्ध, पटुमति, पटिष्ठ, पटीयस्, पेशल, प्रणत, प्रतीत, अणुक, अभिज्ञ, उल्लाघ, ऋभु, ऋभुमत्, ऋभुष्ठिर, ऋभ्व, ऋभ्वन्, ऋभ्वस्, करण, कर्मठ, कर्मण्य, कलाप, कलिङ्ग, कल्य, कारयितव्यदक्ष, कुशल, कुशलिन्, कृतकर्मन्, कृतमुख, कृतिन्, कृत्नु, क्रियापटु, छेक, छेकल, छेकाल, तूर्णि, तेजीयस्, धीवन्, धीवर, धृत्वन्, धृषु, नदीष्ण, नयक, नागर, नागरक, नागरिक, निर्ग्रन्थक, निर्ग्रन्थिक, प्रोह, प्रौण, बहुपट, बुध, बुध्द, मतिमत्, मनस्विन्, मर्मज्ञ, विज्ञ, विडङ्ग, विदुर, विद्वल, शिक्व, सुधी, सुविचक्षण, समाप्त
adjective
यः चातुर्येण कार्यं करोति।
"चतुरेण आरक्षकेण अपराद्धानां एकः सङ्घः गृहीतः।"
Synonyms:
 कलिङ्ग
noun
स्कन्दस्य एकः अनुचरः ।
"कलिङ्गस्य उल्लेखः महाभारते अस्ति"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
भृङ्गः कलिङ्गो धूम्याटः कङ्कस्तु कमनच्छदः ॥ १३३३ ॥
लोहपृष्ठो दीर्घपादः कर्कटः स्कन्धमल्लकः ।
-wordlist-
भृङ्ग (पुं), कलिङ्ग (पुं), धूम्याट (पुं), कङ्क (पुं), कमनच्छद (पुं), लोहपृष्ठ (पुं), दीर्घपाद (पुं), कर्कट (पुं), स्कन्धमल्लक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
भृङ्ग
भृङ्ग, कलिङ्ग, धूम्याट
भृङ्गः कलिङ्गो धूम्याटः सारङ्गश्चातको मतः ।
verse 2.1.1.248
page 0030
Mahabharata
English
Kaliṅga^1, § 170 (Dīrghatamas): I, 104, 4219 (son of Dīrghatamas on Sudeshṇā the wife of King Bali), 4220 (Kaliṅgavishayaś caiva Kºsya ca sa smṛtaḥ)
Kaliṅga^2 (B. often Kāº), the king of the Kaliṅgas at the time of Yudhishṭhira. § 232 (Svayaṃvarap.): I, 186, 6993 (also B., present at the svayaṃvara of Draupadī).--§ 562 (Bhagavadyānap.): V, 95, 3403 (also B., in the army of Duryodhana).--§ 579 (Bhīshmavadhap.): VI, 54^9, 2235 (B., Kāº), 2252 (do.), (^12), 2301 (do.), 2302 (do., named Śrutāyus), 2307 (do.), --§ 589 (Droṇābhishekap.): VII, 7, 179 (also B., on the right wing of Droṇa's array).--§ 596 (Pratijñāp.): VII, 74, 2629 (udāyudhaḥ, will protect Jayadratha
B. has Kāº).--§ 599 (Jayadrathavadhap.): VII, 93, 3369 (ºpramukhā nṛpāḥ, attacked Arjuna).--§ 600 (Ghaṭotkacavadhap.): VII, 155, 6703 (ºsya sutaḥ, fought with Bhīmasena
B. has Kāº).--§ 604 (Karṇap.): VIII, 5, 123 (º-Vṛshakau bhrātarau(?)). Cf. Kāliṅga.
Kaliṅga^3, a warrior of Skanda § 615u (Skanda): IX, 45, 2566 (so. B., C. has Kalindaḥ).
Kaliṅga, pl. (ºāḥ), a people. § 130 (Aṃśāvat.): I, 67, 2701 (ºeshu narādhipaḥ, named Kuhara(?), among the incarnations from the Krodhavaśa gaṇa).--§ 170 (Dīrghatamas): I, 104, 4220 (ºvishayaś caiva Kaliṅgasya ca sa sṃṛtaḥ).--§ 249 (Ārjunavanavāsap.): I, 215, 7820 (Aṅga-Vaṅga-Kºeshu yāni tīrthāni kānicit, visited by Arjuna), 7821 (ºrāshṭradvāreshu), 7823.--§ 284 (Sahadeva): II, 31, 1175 (vanquished by Sahadeva on his digvijaya).--§ 295 (Dyūtap.): II, 52, 1874 (among the peoples who brought tribute to Yudhishṭhira.)-§ 392 (Tīrthayātrāp.): III, 114, 10097 (on his tīrthayātrā Yudhishṭhira came to the country of the K.), 10098.--§ 515 (Karṇadigvijaya): III, 254, 15243 (vanquished by Karṇa on his digvijaya).--§ 554 (Sainyodyogap.): V, 4, 87 (ºānām īśvaraḥ, among the princes to whom the Pāṇḍavas ought to send messengers).--§ 556d (Sahadeva): V, 23, †708 (Sahadeva had vanquished the K. in Dantakūra.).--§ 561c (Kṛshṇa Vāsudeva). V, 48, †1883 (Kṛshna had destroyed the K. in Dantakūra).--§ 561e (Bhīmasena): V, 50, 1986 (had been vanquished by Bhīmasena).--§ 561g (Sahadeva): V, 50, 1997 (had been vanquished by Sahadeva).--§ 561 (Yānasandhip.): V, 50, 2002 (had been vanquished by Śikhaṇḍin).--§ 574 (Jambūkh.): VI, 9, 347 (only C., B. has Pulindāḥ), 349 (only B., C. has Bhujiṅgāḥ), 353, (), 376 (in the north-east (!) of Bhāratavarsha).--§ 576 (Bhagavadgītāp.): VI, 17, 668 (patiḥ sarva-Kºānāṃ, in Duryodhana's army).--§ 579 (Bhīshmavadhap.): VI, 53^6, 2231 (senā Kºānāṃ, attacked Bhīmasena), (^9), 2234 (fought with Bhīmasena)
54^9, 2238 (ºānāṃ mahācamūṃ), 2239, 2241 (ºānāṃ janādhipaḥ, i.e. Śrutāyus), 2249, (^10), 2250, 2252, 2259 (ºānāṃ mahārathaḥ, i.e. Śrutāyus), (^11), 2270 (ºānāṃ varūthinīṃ), (^12), 2299 (senā Kºānāṃ), 2300 (ºsainyānāṃ), 2302, 2311, 2312, 2314, 2315 (^13), 2329, 2336, 2337 (headed by Śrutāyus the K. fought with Bhīmasena who slew them).--§ 580 (do.): VI, 56, 2409 (in Bhīshma's gāruḍavyūha).--§ 585 (do.): VI, 87, 3854 (followed Bhagadatta).--§ 587 (do.): VI, 117, 5483 (attacked Arjuna).--§ 589 (Droṇābhishekap.): VII, 4, 122 (ºāndhrāḥ, had formerly been vanquished by Karṇa)
11, 397 (had formerly been vanquished by Kṛshṇa).--§ 592 (Saṃśaptakavadhap.): VII, 20, 798 (in the neck of Droṇa's gāruḍavyūha), (), 802 (in the back of do.).--§ 595 (Shoḍaśarāj., v. Rāma Jāmadagnya)
VII, 70, 2436 (AṅgaVaṅga-Kºān, have been vanquished by Rāma Jāmadagnya).-§ 599 (Jayadrathavadhap.): VII, 141, 5851 (fought with Sātyaki), 5852.--§ 600 (Ghaṭotkacavadhap.): VII, 155, 6703 (ºānāñ ca sainyena), 6705 (Bhīmasena fought with the K., headed by the son of their slain king, and slew also the latter).--§ 603 (Nārāyaṇāstramokshap.): VII, 193, 8905 (ºāraṭṭa-Bāhlikaiḥ, followed Kṛtavarman).--§ 604 (Karṇap.): VIII, 5, 127 (Śibayaḥ…Kºsahitāḥ, have been vanquished in the battle)
8, 237 (had formerly been vanquished by Karṇa).--§ 605 (do.): VIII, 17, 671 (º-Vaṅga-Nishādavīrāḥ attack Arjuna)
22, 864 (attack Dhṛshṭadyumna) (), 882 (attack Nakula).--§ 608 (do.): VIII, 68, †3390 (it had been prophesied that Arjuna would subjugate the K., etc.)
70, 3500 (slain by Bhīmasena).--§ 613 (Gadāyuddhap.): IX, 33, 1913 (had been slain in the battle).--§ 621 (Rājadh.): XII, 4, 109 (ºvishaye, ruled by Citrāṅgada).--§ 739 (Ānuśāsanik.): XIII, 33, 2104 (among the kshatriyas who have been degraded to śūdras). Cf. Kālinga, pl.
पुराणम्
English
कलिंग १ / KALIṄGA I. ṛtāyu, King of kaliṅga was present at the svayaṁvara of draupadī. (Śloka 13, Chapter 185 Ādi Parva). rukmī played a game of dice with balabhadra with the help of kaliṅga (for details see under rukmī). The sage dīrghatamas begot a son of the wife of the aged and senile kaliṅga and the boy was named kakṣīvān (Sūkta 125, Anuvāka 18, Maṇḍala 1, ṛgveda).
कलिंग २ / KALIṄGA II. A warrior of the god skandha. (M.B. śalya Parva, Chapter 45, Verse 64).
कलिंग ३ / KALIṄGA III. A Daitya who lived in kṛtayuga. In skanda purāṇa there is a story that he conquered heaven, drove away the Dikpālakas, posted his own forces in their place and was finally killed by devī.
कलिंगम् / KALIṄGA(M) (kāliṅga). An ancient place in the south of bhārata.
Other details.(1) arjuna visited this place while he was on a pilgrimage. (Śloka 9, Chapter 214, Ādi Parva).(2) kaliṅga was also included in the countries conquered by sahadeva while he was on his victory march. (Chapter 31, Sabhā Parva).(3) People from kaliṅga presented yudhiṣṭhira with gifts for the rājasūya. (Śloka 18, Chapter 52. Sabhā Parva).(4) yudhiṣṭhira visited kaliṅga while he was on a pilgrimage. (Śloka 4, Chapter 114, Vana Parva).(5) karṇa conquered kaliṅga while he was on a victory march. (Śloka 8, Chapter 254, Vana Parva).(6) sahadeva defeated the King of kaliṅga. (Śloka 24, Chapter 23, Udyoga Parva).(7) śrī kṛṣṇa slaughtered the people of kaliṅga. (Śloka 76, Chapter 48, Udyoga Parva).(8) The people of kaliṅga took part in the war between the pāṇḍavas and kauravas. (Śloka 6, Chapter 20, droṇa parva).(9) paraśurāma conquered this place. (Śloka 12, Chapter 70, Dṛoṇa Parva).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कलिङ्गं,
क्ली,
 (कलि + गम् + ड । निपातनात्साधुः ।) इन्द्रयवम् ॥
इत्यमरः । २ । ४ । ६७ ॥
कलिङ्गः,
पुं,
 (कलिं पूतिगन्धादिकं गच्छति प्राप्नोतिकलि + गम् + ड । निपातनात् साधुः ।) पूतिक-रजवृक्षः । (के मस्तके लिङ्गं पीतादिचिह्नमस्य ।)धूम्याटपक्षी । देशविशेषः । इति हेमचन्द्रः ॥
(स्वनामख्यातो नृपतिविशेषः । अस्य नामानुसारे-णैव कलिङ्ग इति देशाख्या जाता । यदुक्तं महाभारते । १ । १०४ । ४९, ५० ।“अङ्गो वङ्गः कलिङ्गश्च पुण्ड्रः सुह्मश्च ते सुताः ।तेषां देशाः समाख्याताः स्वनामप्रथिता भुवि ॥
अङ्गस्याङ्गोऽभवद्देशो वङ्गो वङ्गस्य च स्मृतः ।कलिङ्गविषयश्चैव कलिङ्गस्य च स स्मृतः” ॥
)मेदिनीमते जलपदार्थे पुं भूम्नि । (यदुक्तं तत्रैवगत्रिके ३३ ।“कलिङ्गः पूतिकरजे धूम्याटे भूम्नि नीवृति” ॥
अस्य प्रमाणं यथा, गोःरामायणे । ४ । ४० । २१ ।“ततः शकपुलिन्दांश्च कलिङ्गांश्चैव मार्गतः” ॥
तद्देशवासिमानवादयः । यथा, महाभारते । ३ ।११४ । ३ ।“ततः समुद्रतीरेण जगाम वसुधाधिपः ।भ्रातृभिः सहितो वीरः कलिङ्गान् प्रति भारत” ॥
)कुटजवृक्षः । (अस्यपर्य्यायो यथा भावप्रकाशेपूर्व्वखण्डे १ भागे ।“उक्तं कुटजवीजन्तु यवमिन्द्रयवन्तथा ।कलिङ्गञ्चापिकालिङ्गं तथा भद्रयवा अपि” ॥
इन्द्रयवशब्देऽस्य गुणावली ज्ञेया ॥
व्यवहारो यत्र तद्यथा ।“विल्वं छागपयः सिद्धं सितामोचरसान्वितम् ।कलिङ्गचूर्णसंयुक्तं रक्तातीसारनाशनम्” ॥
इति वैद्यकचक्रपाणिसंग्रहेऽतीसाराधिकारे ॥
)शिरीषवृक्षः । प्लक्षवृक्षः । इति राजनिर्घण्टः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कलिङ्ग पुंस्त्री के मूर्द्ध्नि लिङ्गमस्य । १ धूम्याटे पक्षिणि(फिङ्गे) अमरः तस्य मस्तके पीतचिह्नवत्त्वात्तथात्वम् ।स्त्रियां जातित्वेऽपि संयोगोपधत्वात् टाप् । कलिंगच्छति बा० खच् डित् मुम् च । १ पूतिकरञ्जे(काँटाकरमचा) हेमच० २ कुटजे (कुडची) तस्यफलम् अण् तस्य लुप् । ३ इन्द्रयवे
न०
 । ४ शिरीष-वृक्षे ५ प्लक्षवृक्षे च मेदि० । “जगन्नाथात् समारभ्य कृष्णा-तीरान्तगं प्रिये! कलिङ्गदेशः संप्रोक्तो वाममार्गपरायणः”इति तन्त्रोक्ते ६ देशभेदे ब० व० मेदि० “उत्कलादर्शितपथःकलिङ्गाभिमुखं ययौ” रघुः । स च देशः वृहत्स० कूर्मविभागेआग्नेय्यामुकः यथा “आग्नेय्यां दिशि कोशलकलिङ्गवङ्गो-पवङ्गजठराङ्गाः” । तेषां राजा, ते अभिजनोऽस्य वा अण् ।कालिङ्ग तद्देशनृपे तद्देशवासिजने च “कालिङ्गः प्रतिज-ग्राह तमस्त्रैर्गजसाधनः” रघुः बहुषु अणो लुक् । कलिङ्गाः ।“स सागरं समासाद्य गङ्गायाः सङ्गमे नृपः । नदी-शतानां पञ्चानां मध्ये चक्रे समाप्लवम् । ततः समु-द्रतीरेण जगाम वसुधाधिपः । भ्रातृभिः सहितो वीरःकलिङ्गान् प्रति भारत! लोमश उवाच । एते कलिङ्गाःकौन्तेय! यत्र वैतरणी नदी । यत्रायजत धर्मोऽपि देवा-ञ्छरणमेत्य वै । ऋषिभिः समुपायुक्तं यज्ञियं गिरिशोभि-तम् । उत्तरं तीरमेतद्धि सततं द्विजसेवितम् । समानंदेवयानेन पथा स्वर्गमुपेयुषः” । “त्रिशतं वै सहस्राणांयोजनानां युधिष्ठिर! । यत्र ध्वनिं शृणोष्येवं तूष्णीमास्वविशाम्पते! । एतत् स्वयम्भुवो राजन्! वनं दिव्यं प्रकाशते”“यत्र प्रकाशते राजन्! वेदी सस्थानलक्षणा । आरुह्यात्रमहाराज! वीर्य्यवान् वै भविष्यसि । सैषा सागरमासाद्यराजन्! वेदी समाश्रिता । एतामारुह्य भद्रं ते, त्वमेक-स्तर सागरम् । अहं च ते स्वस्त्ययनं प्रयोक्ष्ये यथा त्वमेतामधिरोहसेऽद्य । स्पृष्टाहि मर्त्येन ततः समुद्रमेषा वेदीप्रविशत्याजमीढ! भा० व० ११४ अ० । इति तद्देशस्थनद्या-दिविवृतिरुक्ता । “स प्रतापं महेन्द्रस्य मूर्द्ध्नि तीक्ष्णं न्यवे-शयत्” रघौ कलिङ्गदेशस्थः पर्वतः महेन्द्र इति वर्णितम् ।७ उशीनरभ्रातृतितिक्षुवंश्यबलिनृपपुत्रभेदे । “महामनास्तुद्वौ पुत्रौ जनयामास भारत! । उशीनरं च धर्मज्ञंतितिक्षुञ्च महाबलम्” इत्युपक्रम्य । तितिक्षोस्तु प्रजाःशृणु” इति प्रतिज्ञाय । “तैतिक्षवोऽभवद्राजा पूर्व स्यां दिशिभारत! । “उशद्रथो महाराज! फेनस्तस्य सुतोऽ-भवत् । फेनात्तु सुतपा जज्ञे सुतः सुतपसो बलिः ।जातो मनुष्ययोनौ तु स राजा काञ्चनेषुधिः । महायोगीस तु बलिर्बभूव नृपतिः पुरा । पुत्रानुत्पादयामासपञ्च वंशकरान् भुवि । अङ्गः प्रथमतौ जज्ञे वङ्गः सुह्म-स्तथैव च । पुण्ड्रः कलिङ्गश्च तथा वालेयं क्षत्रमुच्यते”इत्युक्त्वा “तेषां जनपदाः पञ्च अङ्गा वङ्गाः ससुह्मकाःकलिङ्गाः पुण्ड्रकाश्चैव प्रजास्त्वङ्गस्य वै शृणु” हरिवं०३१ अ० उक्तम् । तेन कलिङ्गनृपाधिष्ठितत्वात् देशस्यतथात्वम् । काय सुखाय लिङ्गमस्याः । ८ योषितिस्त्री हेम० । त्रिवृति ९ (तेओडि) स्त्री शब्दच० ।
Capeller
German
कलिङ्ग
m.
 Pl. volksname.
°देश
m.
 das
Land der K.
Burnouf
French
कलिङ्ग कलिङ्ग
m.
 bonduc fébrifuge [cæsalpinia ou
guilandina].
Esp. d'oiseau à queue fourchue.
Le Calinga, pays
sur la côte de Coromandel, entre Cuttak et Madras.
-- कलिङ्गा
f.
 la plante nommée तिवृत् dont l'écorce est purgative.
Femme
bien faite.
-- कलिङ्गा
f.
 , कलिङ्ग
n.
 et कलि गक
m.
echites antidysenterica, bot., ou sa semence.
Stchoupak
French
कलिङ्ग-
m.
pl.
n.
 d'un peuple et de son pays (sur la côte du
Coromandel, au Sud de l'Orissa)
m.
n.
 du roi fondateur.
°सेना-
f.
n.
 d'une princesse.