| YouTube Channel

कलाय (kalAya)

 
शब्दसागरः
English
कलाय
m.
(-यः) The name of various leguminous seeds, chiefly
of the order Plaseolus, particular kinds of pulse or vetches.
E.
wind, ला to bring or give, and युक्
aff.
Yates
English
कलाय (यः) 1.
m.
Peas, pulse.
Spoken Sanskrit
English
कलाय - kalAya -
m.
- peanut
कलाय - kalAya -
m.
- sort of pea or pulse
कलाय - kalAya -
m.
- kind of plant with dark-coloured flowers
कलाय - kalAya -
m.
- groundnut
Wilson
English
कलाय
m.
(-यः) The name of various leguminous seeds, chiefly of the
order Phaseolus, particular kinds of pulse or vetches.
E.
wind, ला to bring or give, and युक्
aff.
Apte
English
कलायः [kalāyḥ],
N.
of a leguminous seed (Mar. वाटाणा)
कलायपुष्पवर्णास्तु श्वेतलोहितराजयः (हयश्रेष्ठाः)
Mb.
* 7.23.62. विकसितकलायकुसुमासितद्युतेः
Śi.*
13.21. कलायं शाकेषु ...... Pratimā.5.
Comp.
-पुष्पकः A variety of gems
Kau.
A.
2.11.
Apte 1890
English
कलायः N. of a leguminous seed (Mar. वाटाणा)
Śi. 13. 21.
Monier Williams Cologne
English
कलाय
m.
a sort of pea or pulse,
MBh.
Suśr.
&c.
a kind of plant with dark-coloured flowers,
Śiś.
xiii, 21
Monier Williams 1872
English
कलाय कलाय, अस्, m., N. of various legu-
minous seeds, chiefly of the order Phaseolus, particular
kinds of pulse or vetches
(आ), f. a kind of Panicum,
= गण्डदूर्वा.
—कलाय-खञ्ज, अस्, m. one who
trembles and totters as he walks.
Benfey
English
कलाय कलाय,
m.
1. Peas, MBh.
13, 5469.
2. An unknown plant, Śiś.
13, 21.
Apte Hindi
Hindi
कलायः
पुं*
- कला-अय-अण्
मटर
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कलाय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನೆಲಗಡಲೆ ಗಿಡ
निष्पत्तिः - > अय (गतौ) - "अण्" (३-२-१)
व्युत्पत्तिः - > कलामयते
प्रयोगाः - > "विकसत्कलायकुसुमासितद्युतेरलघूडुपाण्डु जगतामधीशितुः"
उल्लेखाः - > माघ० १३-२१
L R Vaidya
English
kalAya {% m. %} Name of a plant, Sis.xiii.21.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
मङ्गल्यको मसूरः स्यात्कलायस्तु सतीनकः ११७०
हरेणुः खण्डिकश्चाथ चणको हरिमन्थकः
-wordlist-
मङ्गल्यक (पुं), मसूर (पुंस्त्री), कलाय (पुं), सतीनक (पुं), हरेणु (पुं), खण्डिक (पुं), चणक (पुं), हरिमन्थक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कलाय
कलाय, खण्डिक, सातीन
कलायः खण्डिको ज्ञेयः सातीनश्च मनीषिभिः ५८२
verse 2.1.1.582
page 0066
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कलायः,
पुं,
(कलां अयते “कर्म्मण्यण्” २१ इति अण् ।) शमीधान्यविशेषः मटर वाँ-टुला इति भाषा तत्पर्य्यायः सतीलकः २हरेणुः खण्डिकः इत्यमरः १६
त्रिपुटः अतिवर्त्तुलः इति रत्नमाला
मुण्डचणकः शमनः नीलकः कण्टी १०सतीलः ११ हरेणुकः १२ सतीनः १३ सती-नकः १४ (यथा, माघः १३ २१ “विक-सत्कलायकुसुमासितद्युतेः”
) अस्य गुणाः वात-रुचिपुष्ट्यामदोषकारित्वम् पित्तदाहकफनाशि-त्वम् शीतत्वम् कषायत्वञ्च
(अस्य पर्य्यायो-गुणाश्च यथा, भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे धान्यवर्गे ।“कलायो वर्त्तुलः प्रोक्तः सतिलश्च हरेणुकः ।कलायो मधुरः स्वादुःपाके रूक्षश्च वातलः”
)अस्य शाकगुणाः मंधुरत्वम् पित्तश्लेष्महरत्वम् ।गुरुत्वम् कषायानुरसत्वम् रूक्षत्वम् मल-भेदित्वम् बायुकोपनत्वञ्च इति राजनिर्घण्टः
(“भेदनं मधुरं रूक्षं कषायमतिवातलम्”
इति सुश्रुते सूत्रस्थाने ४६ अध्याये
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कलाय
पु०
कलामयते अय--अण् (मटर) शमीधान्यभेदे ।“कलायोमधुरः स्वादुः पाके रूक्षश्च शीतलः कपायोवातलोग्राही कफपित्तहरो लघुः” भावप्र० तद्गुणाः ।“कलायपरिमण्डलमुभयतोमुकुलाग्रम्” सुश्रु० “विक-सत्कलायकुसुमासितद्यते!” माघः गण्डदूर्व्वायां स्त्री
Burnouf
French
कलाय कलाय
m.
pois, vesce, etc.
Stchoupak
French
कलाय-
m.
sorte de pois, légume
plante qui a des fleurs de couleur
foncée.