| YouTube Channel

कलाभृत् (kalAbhRt)

 
शब्दसागरः
English
कलाभृत्
m.
 (-भृत्)
1. The moon.
2. An artist, a mechanic, &c.
E.
 कला a
digit, &c. and भृत् who cherishes.
Capeller Eng
English
कलाभृत्
m.
 an artist, mechanic.
Yates
English
कला-भृत् (त्) 5.
m.
 Idem.
Wilson
English
कलाभृत्
m.
 (-भृत्)
1 The moon.
2 An artist, a mechanic, &c.
E.
 कला a digit, &c. and भृत् who cherishes.
Monier Williams Cologne
English
कला—भृत्
m.
 id.
‘digit-bearer’, the moon,
L.
Benfey
English
कलाभृत् कला-भृ + त्,
m.
 An
artist, Man. 2, 134.
Apte Hindi
Hindi
कलाभृत्
पुं*
 कला - भृत् -
चन्द्रमा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कलाभृत्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಂದ್ರ
कलाभृत्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಲೆಗಾರ /ಶಿಲ್ಪಿ /ಕಲಾವಿದ /ಕಲಾಭಿಜ್ಞ
निष्पत्तिः - > डुभृञ् (धारणपोषणयोः) - "क्विप्" (३-२-६१)
व्युत्पत्तिः - > कलां बिभर्ति
प्रयोगाः - > "दशाब्दारूपं पौरसरूपं पञ्चाब्दाख्यं कलाभृताम्"
उल्लेखाः - > मनु० २-१३४
L R Vaidya
English
kalA-Bft {% m. %} the moon, आस्यमध्ये पतितोऽपि राहोः कलानिधिः पुष्पचयं ददाति Ud., K.S.v.72.
Bopp
Latin
कलाभृत् m. (e कला et भृत् ferens) luna. HEM., v. कला-
निधि.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 सोमः, चन्द्रः, शशाङ्कः, इन्दुः, मयङ्कः, कलानिधिः, कलानाथः, कलाधरः, हिमांशुः, चन्द्रमाः, कुमुदबान्धवः, विधुः, सुधांशुः, शुभ्रांशुः, ओषधीशः, निशापतिः, अब्जः, जैवातृकः, सोमः, ग्लौः, मृगाङ्कः, द्विजराजः, शशधरः, नक्षत्रेशः, क्षपाकरः, दोषाकरः, निशीथिनीनाथः, शर्वरीशः, एणाङ्कः, शीतरश्मिः, समुद्रनवनीतः, सारसः, श्वेतवाहनः, नक्षत्रनामिः, उडुपः, सुधासूतिः, तिथिप्रणीः, अमतिः, चन्दिरः, चित्राटीरः, पक्षधरः, रोहिणीशः, अत्रिनेत्रजः, पक्षजः, सिन्धुजन्मा, दशाश्वः, माः, तारापीडः, निशामणिः, मृगलाञ्छनः, दर्शविपत्, छायामृगधरः, ग्रहनेमिः, दाक्षायणीपति, लक्ष्मीसहजः, सुधाकरः, सुधाधारः, शीतभानुः, तमोहरः, तुशारकिरणः, परिः, हिमद्युतिः, द्विजपतिः, विश्वप्सा, अमृतदीधितिः, हरिणाङ्कः, रोहिणीपतिः, सिन्धुनन्दनः, तमोनुत्, एणतिलकः, कुमुदेशः, क्षीरोदनन्दनः, कान्तः, कलावान्, यामिनीजतिः, सिज्रः, मृगपिप्लुः, सुधानिधिः, तुङ्गी, पक्षजन्मा, अब्धीनवनीतकः, पीयूषमहाः, शीतमरीचिः, शीतलः, त्रिनेत्रचूडामणिः, अत्रिनेत्रभूः, सुधाङ्गः, परिज्ञाः, सुधाङ्गः, वलक्षगुः, तुङ्गीपतिः, यज्वनाम्पतिः, पर्व्वधिः, क्लेदुः, जयन्तः, तपसः, खचमसः, विकसः, दशवाजी, श्वेतवाजी, अमृतसूः, कौमुदीपतिः, कुमुदिनीपतिः, भूपतिः, दक्षजापतिः, ओषधीपतिः, कलाभृत्, शशभृत्, एणभृत्, छायाभृत्, अत्रिदृग्जः, निशारत्नम्, निशाकरः, अमृतः, श्वेतद्युतिः
noun
देवताविशेषः
"पतितं सोममालोक्य ब्रह्मा लोकपितामहः[श.क]"
Synonyms:
 चन्द्रः, कलानाथः, कलाधरः, हिमांशुः, चन्द्रमाः, कुमुदबान्धवः, विधुः, सुधांशुः, शुभ्रांशुः, ओषधीशः, निशापतिः, अब्जः, जैवातृकः, ग्लौः, मृगाङ्कः, द्विजराजः, शशधरः, नक्षत्रेशः, क्षपाकरः, दोषाकरः, निशीथिनीनाथः, शर्वरीशः, एणाङ्कः, शीतरश्मिः, समुद्रनवनीतः, सारसः, श्वेतवाहनः, नक्षत्रनामिः, उडुपः, सुधासूतिः, तिथिप्रणीः, अमतिः, चन्दिरः, चित्राटीरः, पक्षधरः, रोहिणीशः, अत्रिनेत्रजः, पक्षजः, सिन्धुजन्मा, दशाश्वः, माः, तारापीडः, निशामणिः, मृगलाञ्छनः, दर्शविपत्, छायामृगधरः, ग्रहनेमिः, दाक्षायणीपति, लक्ष्मीसहजः, सुधाकरः, सुधाधारः, शीतभानुः, तमोहरः, तुशारकिरणः, परिः, हिमद्युतिः, द्विजपतिः, विश्वप्सा, अमृतदीधितिः, हरिणाङ्कः, रोहिणीपतिः, सिन्धुनन्दनः, तमोनुत्, एणतिलकः, कुमुदेशः, क्षीरोदनन्दनः, कान्तः, कलावान्, यामिनीजतिः, सिज्रः, मृगपिप्लुः, सुधानिधिः, तुङ्गी, पक्षजन्मा, अब्धीनवनीतकः, पीयूषमहाः, शीतमरीचिः, शीतलः, त्रिनेत्रचूडामणिः, अत्रिनेत्रभूः, सुधाङ्गः, परिज्ञाः, सुधाङ्गः, वलक्षगुः, तुङ्गीपतिः, यज्वनाम्पतिः, पर्व्वधिः, क्लेदुः, जयन्तः, तपसः, खचमसः, विकसः, दशवाजी, श्वेतवाजी, अमृतसूः, कौमुदीपतिः, कुमुदिनीपतिः, भूपतिः, दक्षजापतिः, ओषधीपतिः, कलाभृत्, शशभृत्, एणभृत्, छायाभृत्, अत्रिदृग्जः, निशारत्नम्, निशाकरः, अमृतः, श्वेतद्युतिः, हरिः
noun
खगोलीयपिण्डः यः पृथ्वीं परिभ्रमति।
"अधुना मानवः चन्द्रस्य पृष्ठभागं गत्वा संशोधनं करोति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
चन्द्रमाः कुमुदबान्धवो दशश्वेतवाज्यमृतसूस्तिथिप्रणीः ।
कौमुदीकुमुदिनीभदक्षजारोहिणीद्विजनिशौषधीपतिः ॥ १०४ ॥
जैवातृकोऽब्जश्च कलाशशैणच्छायाभृदिन्दुर्विधुरत्रिदृग्जः ।
राजा निशो रत्नकरौ च चन्द्रः सोमोऽमृतश्वेतहिमद्युतिर्ग्लौः ॥ १०५ ॥
-wordlist-
चन्द्रमस् (पुं), कुमुदबान्धव (पुं), दशश्वेतवाजिन् (पुं), अमृतसू (पुं), तिथिप्रणी (पुं), कौमुदीपति (पुं), कुमुदिनीपति (पुं), भपति (पुं), दक्षजापति (पुं), रोहिणीपति (पुं), द्विजपति (पुं), निशापति (पुं), ओषधीपति (पुं), जैवातृक (पुं), अब्ज (पुं), कलाभृत् (पुं), शशभृत् (पुं), एणभृत् (पुं), छायाभृत् (पुं), इन्दु (पुं), विधु (पुं), अत्रिदृग्ज (पुं), राजन् (पुं), निशारत्न (पुं), निशाकर (पुं), चन्द्र (पुं), सोम (पुं), अमृतद्युति (पुं), श्वेतद्युति (पुं), हिमद्युति (पुं), ग्लौ (पुं)
नाममाला
Sanskrit
शशिन्, विधु, सुधासूति, कौमुदीप्रिय, कुमुदप्रिय, कलाभृत्, चन्द्रमस्, चन्द्र, कान्तिमत्, ओषधीश्वर
शशी विधुः सुधासूतिः कौमुदीकुमुदप्रियः ।
कलाभृच्चन्द्रमाश्चन्द्रः कान्तिमानोषधीश्वरः ॥ ४७ ॥
verse 0.1.1.47
page 0025
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कलाभृत्,
पुं,
 (कलां बिभर्त्ति । कला + भृ + क्विप् ।तुगागमश्च ।) चन्द्रः । इति हेमचन्द्रः ॥
(कलांगीतादिकं बिभर्त्तीति । गीतादिकलाभिज्ञे वाच्य-लिङ्गत्वम् । यथा मनुः २ । १३४ ॥
“दशाब्दाख्यं पौरसख्यं पञ्चाब्दाख्यं कलाभृताम् ।त्र्यब्दपूर्व्वं श्रोत्रियाणां स्वल्पेनापि स्वयोनिषु” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कलाभृत् कलां बिभर्त्ति भृ--क्विप् ६ त० । कलाधारके चन्द्रेहेम० “कला च सा कान्तिमती कलाभृ(व)तः” कुमा० ।२ शिल्पादिधारके
त्रि०
 । “दशाव्दाख्यं पौरसख्यंपञ्चाव्दाख्यं कलाभृताम्” मनुः ।
Burnouf
French
कलाभृत् कलाभृत्
m.
 (भृ) la Lune.