| YouTube Channel

कलापक (kalApaka)

 
शब्दसागरः
English
कलापक
m.
 (-कः) A rope on an elephant's neck.
n.
 (-कं)
1. A number of
verses in one metre.
2. A series of four stanzas on one subject.
3.
A loan to be repaid when the peacocks spread their tails.
E.
 कलाप,
and वुन्
aff.
Yates
English
कला_पक (कः) 1.
m.
 A rope round an
elephant's neck.
n.
 A series of
four stanzas on one subject
a
cuckoo
a fig tree.
Wilson
English
कलापक
m.
 (-कः) A rope on an elephant's neck.
n.
 (-कं)
1 A number of verses in one metre.
2 A series of four stanzas on one subject.
3 A loan to be repaid when the peacocks spread their tails.
E.
 कलाप and वुन्
aff.
Apte
English
कलापकम् [kalāpakam], 1 A series of four stanzas on the same subject and forming one grammatical sentence (चतु- र्मिस्तु कलापकम्)
for an illustration see
Ki.*
 3.41, 42, 43, 44.
A debt to be paid when the peacocks spread their tails.
कः A band or bundle in general.
A string of pearls
a kind of ornament
कलापकावक्षमाला यथेयम्
Ms.*
 3.112.5.
The rope round an elephant's neck.
A zone or girdle (= कलाप)
रशनाकलापकगुणेन वधूर्मकरध्वजद्विरदमाकलयत्
Śi.*
 9.45.
A sectarian mark on the forehead (विशेषक).
Apte 1890
English
कलापकं 1 A series of four stanzas on the same subject and forming one grammatical sentence (चतुर्भिस्तु कलापकं)
for an illustration see Ki. 3. 41, 42, 43, 44.
2 A debt to be paid when the peacocks spread their tails.
कः 1 A band or bundle in general.
2 A string of pearls.
3 The rope round an elephant's neck.
4 A zone or girdle (= कलाप)
Śi. 9. 45.
5 A sectarian mark on the forehead (विशेषक).
Monier Williams Cologne
English
कला—°पक
m.
 (कलापक) a band, bundle,
Śiś.
a kind of ornament,
MBh.
a string of pearls,
L.
the rope round an elephant's neck,
L.
a sectarian mark on the forehead,
L.
कला—°पक
n.
 a series of four stanzas in grammatical connection (i.e. in which the government of noun and verb is carried throughout, contrary to the practice of closing the sense with each stanza, e.g.
Kir.
 xvi, 21-24),
Sāh.
 558
=
 चन्द्रक,
L.
a debt to be paid when the peacocks spread their tails (कलापिनि [see कलापिन् below] काले देयम् ऋणम्,
Kāś.
 ),
Pāṇ.
 iv, 3, 48.
Benfey
English
कलापक कलाप + क,
m.
1. A string,
MBh. 3, 10055.
2. A band, Śiś. 9, 45.
Apte Hindi
Hindi
कलापकम्
नपुं*
 - कलाप-कन्
एक ही विषय पर लिखे गये चार श्लोकों का समूह
कलापकम्
नपुं*
 - कलाप-कन्
वह ऋण जिसका परिशोध उस समय किया जाय जब मोर अपनी पूँछ फैलावे
कलापकः
पुं*
 - कलाप-कन्
एक जत्था या गट्ठर
कलापकः
पुं*
 - कलाप-कन्
मोतियों की लड़ी
कलापकः
पुं*
 - कलाप-कन्
हाथी की गर्दन के चारों ओर लिपटने वाला रस्सा
कलापकः
पुं*
 - कलाप-कन्
मेखला या करधनी
कलापकः
पुं*
 - कलाप-कन्
मस्तक पर तिलकविशेष
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कलापक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > कलाप ಪದದ ಅರ್ಥ
कलापक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಏಕಕರ್ತೃಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒಂದೇ ಅನ್ವಯವುಳ್ಳ ವಾಕ್ಯವಾಗಿರುವ ೪ ಶ್ಲೋಕಗಳು
प्रयोगाः - > "द्वाभ्यां युग्ममिति प्रोक्तं त्रिभिः श्लोकैर्विशेषकम् । कलापकं चतुर्भिः स्यात् तदूर्ध्वं कुलकं मतम् ॥"
कलापक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನವಿಲುಗಳು ಪುಕ್ಕವನ್ನು ಬಿಚ್ಚುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊಡಬೇಕಾದ ಸಾಲ
निष्पत्तिः - > "वुन्" (४-३-४८)
व्युत्पत्तिः - > यस्मिन् काले मयूराः कलापिनो भवन्ति स कलापी तत्र देयं ऋणम्
L R Vaidya
English
kalApaka {% (I) n. %} 1. A series of four stanzas on one subject and forming one sentence
for an illustration, See Kir.iii.41, 42, 43, 44
2. a loan to be paid when the peacocks spread their tails.
kalApaka {% (II) m. %} 1. A string of pearls
2. the rope round an elephant’s neck
3. a waistband, Sis.ix.45
4. a sectarian mark on the forehead.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
kalāpaka, adj. or adv. (as noun, bundle
string of pearls, in Skt. and Pali), perhaps in folds (‘bundles, bunches’?), applied to a monkʼs robe: Prāt 〔528.7〕 na °kaṃ cīvaraṃ nivāsayiṣyāmaḥ
Chin. … des plis fins.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
1. कलापक 1. d) zu streichen.
कलापक m. *ein Strick, der um den Hals eines Elefanten geschlungen wird, Prabandh. 198, 6.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कातन्त्रम्, कलापक , कौमारव्याकरणम्
noun
एकं व्याकरणम् ।
"कातन्त्रम् पाणिनिना परिगणितम्"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कक्ष्या दूष्या वरत्रा स्यात्कण्ठबन्धः कलापकः ।
-wordlist-
कक्ष्या (स्त्री), दूष्या (स्त्री), वरत्रा (स्त्री), कण्ठबन्ध (पुं), कलापक (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कलापकः,
पुं,
 (कलाप + संज्ञायां कन् ।) हस्तिकण्ठ-बन्धः । इति हेमचन्द्रः ॥
(स्वार्थे कन् । कलापार्थः ।क्ली, यस्मि न् काले मयूराः कलापिनी भवन्ति सउपचारात् कलापी तत्र देयमृणम् । “कलाप्य-श्वत्थयववुसाद्वुन्” । ४ । ३ । ४८ । ऋणविशेषः ।इति सिद्धान्तकौमुदी ॥
पद्यविशेषः । यथा, साहित्यदर्पणे ६ । २४७ ।“छन्दोबद्धपदं पद्यं तेनैकेन च मुक्तकम् ।द्वाभ्यान्तु युग्मकं सन्दानितकं त्रिभिरिष्यते ।कलापकं चतुर्भिश्च पञ्चभिः कुलकं स्मृतम्” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कलापक
पु०
 कलाप + स्वार्थे कन् । १ कलापार्थे, २ हस्तिस्कन्ध-बन्धे, हेमच० एकवाक्यतापन्ने ३ श्लोकचतुष्के
न०
 ।“छन्दोबद्धपदं पद्यं तेनैकेन च मुक्तकम् । द्वाभ्यांयुग्मञ्च सन्दानितकं त्रिभिरिहेष्यते । कलापकं चतुर्भैश्चपञ्चभिः कुलकं मतम्” सा० द० उक्तेः किराते उदा० । “लोकंविधात्रा विहितस्य गोप्तुं क्षत्रस्य मुष्णन् वसु जैत्रमोजः ।तेजस्विताया विजयैकवृत्तेर्निघ्नन् प्रियं प्राणमिवाभिमा-नम् १ । व्रीडानतैराप्तजनोपनीतः संशय्य कृच्छ्रेण नृपैःप्रपन्नः । वितानभूतं विततं पृथिव्यां यशः समूहन्निवदिग्विकीर्णम् २ । वीर्य्यावदानेषु कृतावमर्षस्तन्वन्नभूतामिवसम्प्रतीतिम् । कुर्वन् प्रयासक्षयमायतीनामर्कत्विषामह्नइवावशेषः ३ । प्रसह्य योऽस्मासु परैः प्रयुक्तः स्मर्त्तुंनशक्यः किमुताधिकर्त्तुम् । नवीकरिष्यत्युपशुष्यदार्द्रःस त्वद्विना मे हृदयं निकारः ४” । कलापिनोमयूरायस्मिन्काले सोऽपि कालः कलापी उपचारात् तस्मिन् कालेदेयमृणम् “कलाप्यश्वत्थयवबुसाद्वुन्” पा० वुन् । कलापक२ तत्काले देये ऋणे
न०
 सि० कौ० ।