| YouTube Channel

कलहः (kalahaH)

 
Apte
English
कलहः [kalahḥ] हम् [ham], हम् [कलं कामं हन्ति हन्-ड Tv.]
Strife, quarrel
ईर्ष्याकलहः
Bh.*
 1.2
लीला˚ Ś. Til.8
so शुष्ककलहः प्रणयकलहः
&c.
War, battle.
Trick, deceit, falsehood.
Violence, kicking, beating
&c.
Ms.*
 4.121
(where Medhātithi and Kullūka explain कलह by दण्डादिनेतरेतर- ताढनम् and दण्डादण्ड्यादि respectively).
A road, way.
The sheath of a sword.
A cry, sound
मदकल- नीलकण्ठकलहैर्मुखराः ककुभः
Māl.
 9.18.
A part of west Bengal named Rāḍha.
Comp.
 -अन्तरिता a woman separated from her lover in consequence of a quarrel with him (one who is angry and yet sorry for it)
she is thus defined in S. D.* 117. चाटुकारमपि प्राणनाथं रोषादपास्य या । पश्चात्तापमवाप्नोति कलान्तरिता तु सा ॥ -अपहृतa. taken by main force or violence. -कारः, -कारिन्a. quarrelsome, turbulent. -नाशनः Guilandina Bondue (Mar. कुडा, करंज). -नाशनः A kind of करंज tree. -प्रिय
a.
 fond of (promoting) quarrels
ननु कलहप्रियो$सि
M.*
 1. (-यः) an epithet of Nārada. (-या) a bird (सारिका).
Apte 1890
English
कलहः,
हं [कलं कामं हंति हण्-ड Tv.] 1 Strife, quarrel: ईर्ष्याकलहः Bh. 1. 2
लीला° Ś. Til. 8
so शुष्ककलहः, प्रणयकलहः &c.
2 War, battle.
3 Trick, deceit, falsehood.
4 Violence, kicking, beating &c
Ms. 4. 121
(where Medhātithi and Kullūka explain कलह by दडादिनेतरेतरताडनं and दंडादंड्यादि respectively).
5 A road, way.
6 The sheath of a sword.
7 A cry, sound
Māl. 9. 18.
Comp.
अंतरिता a woman separated from her lover in consequence of a quarrel with him (one who is angry and yet sorry for it)
she is thus defined in S. D.:
चाटुकारमपि प्राणनाथं रोषादपास्य या । पश्चात्तापमवाप्नोति कलहांतरिता तु सा ॥ 117.
अपहृत a. taken by main force or violence.
कार,
कारिन् a. quarrelsome, turbulent.
प्रिय a. fond of (promoting) quarrels
ननु कलहप्रियोसि M. 1. (
यः) an epithet of Nārada. (
या) a bird (सारिका).
Apte Hindi
Hindi
कलहः
पुं*
 - कलं कामं हन्ति-हन्-ड @ तारा*
"झगड़ा, लड़ाई-भिड़ाई"
कलहः
पुं*
 - कलं कामं हन्ति-हन्-ड @ तारा*
"संग्राम, युद्ध"
कलहः
पुं*
 - कलं कामं हन्ति-हन्-ड @ तारा*
"दाँव, धोखा, मिथ्यापन"
कलहः
पुं*
 - कलं कामं हन्ति-हन्-ड @ तारा*
"हिंसा, ठोकर मारना, पीटना आदि"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 विवादः, कलहः, वादः, विप्रलापः, विप्रतिपत्तिः
noun
यस्य विषयस्य द्वौ अथवा अधिकाः विरोधिनः पक्षाः सन्ति तथा च यस्य सत्यतायाः निर्णयः न जातः।
"रामश्यामयोः मध्ये वर्तमानस्य भूमिविषयस्य विवादस्य निर्णयः न जातः।"
Synonyms:
 कुक्षिः, कलहः, कोशः, छदनम्, पिच्छा, पिधानम्, पिधानकम्
noun
सः स्यूतः यस्मिन् अस्यादीनि शस्त्राणि स्थापयित्वा शरीरे धारयन्ति।
"असिः कुक्ष्यां स्थापय।"
Synonyms:
 कलहः, वादः, युद्धम्, आयोधनम्, जन्यम्, प्रधनम्, प्रविदारणम्, मृधम्, आस्कन्दनम्, सङ्ख्यम्, समीकम्, साम्परायिकम्, समरः, अनीकः, रणः, विग्रहः, सम्प्रहारः, कलिः, स्फोटः, संयुगः, आहवः, समितिः, समित्, आजिः, शमीकम्, संस्फेटः
noun
कस्यापि विषये परस्परविषये वा प्रयुक्तं दूषितं जल्पनम्।
"सः कलहस्य कारणं ज्ञातुं इच्छति।"
Synonyms:
 युद्धम्, संग्रामः, समरः, समरम्, आयोधनम्, आहवम्, रण्यम्, अनीकः, अनीकम्, अभिसम्पातः, अभ्यामर्दः, अररः, आक्रन्दः, आजिः, योधनम्, जम्यम्, प्रधनम्, प्रविदारणम्, मृधम्, आस्कन्दनम्, संख्यम्, समीकम्, साम्यरायिकम्, कलहः, विग्रहः, संप्रहारः, कलिः, संस्फोटः, संयुगः, समाघातः, संग्रामः, अभ्यागमः, आहवः, समुदायः, संयत्, समितिः, आजिः, समित्, युत्, संरावः, आनाहः, सम्परायकः, विदारः, दारणम्, संवित्, सम्परायः, बलजम्, आनर्त्तः, अभिमरः, समुदयः, रणः, विवाक्, विखादः, नदनुः, भरः, आक्रन्दः, आजिः, पृतनाज्यम्, अभीकम्, समीकम्, ममसत्यम्, नेमधिता, सङ्काः, समितिः, समनम्, मीऴ् हे, पृतनाः, स्पृत्, स्पृद्, मृत्, मृद्, पृत्, पृद्, समत्सु, समर्यः, समरणम्, समोहः, समिथः, सङ्खे, सङ्गे, संयुगम्, सङ्गथः, सङ्गमे, वृत्रतूर्यम्, पृक्षः, आणिः, शीरसातौ, वाजसातिः, समनीकम्, खलः, खजः, पौंस्ये, महाधनः, वाजः, अजम्, सद्म, संयत्, संयद्, संवतः
noun
शत्रुतावशाद् अन्यराज्यैः सह सशस्त्रसेनाबलेन धर्मलाभार्थम् अर्थलाभार्थं यशोलाभार्थं वा योधनम्।
"यत्र अयुद्धे ध्रुवं नाशो युद्धे जीवितसंशयः तं कालम् एकं युद्धस्य प्रवदन्ति मनीषिणः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कलहः, पुं
क्ली,
 (कलं कासं हन्त्यत्र । हन् + अधि-करणे डः ।) विवादः । लडाइ झगडा इतिभाषा ॥
(यथा मनुः ४ । १२१ ।“न विवादे न कलहे न सेनायां न सङ्गरे” ॥
)तथा विष्णुपुराणे १ मांशे ९ । १४५ ।“अलक्ष्मीः कलहाधारा न तेष्वास्ते कदाचन” ॥
)तत्पर्य्यायः । युद्धम् २ आयोधनम् ३ जन्यम् ४प्रधनम् ५ प्रविदारणम् ६ मृधम् ७ आस्कन्द-नम् ८ संख्यम् ९ समीकम् १० साम्परायिकम्११ समरः १२ अनीकः १३ रणः १४ विग्रहः १५सम्प्रहारः १६ अभिसम्पातः १७ कलिः १८ सं-स्फोटः १९ संयुगः २० अभ्यामर्द्दः २१ समा-घातः २२ संग्रामः २३ अभ्यागमः २४ आहवः २५समुदायः २६ सयत् २७ समितिः २८ आजिः २९समित् ३० युध् ३१ । इत्यमरः । २ । ८ । १०४ ॥
शमीकम् ३२ साम्परायकम् ३३ संस्फेटः ३४युत् ३५ । इति तट्टीका ॥
कलहः,
पुं,
 (कल + हन् + “अन्येभ्योऽपीति” ३ ।२ । १०१ । डः ।) वाटः । खड्गकोषः । भण्डनम् ।इति मेदिनी ॥