| YouTube Channel

कलहंसः (kalahaMsaH)

 
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
 52,
पादेऽक्षराणि-
 13
मात्राः - 18
सङ्ख्याजातिः - अतिजगती
मात्रा-विन्यासः
द द दा द दा द द द दा द द दा दा
लक्षण-मूलम् - वृत्तरत्नाकरः
Apte Hindi
Hindi
कलहंसः
पुं*
 कल - हंसः -
"हंस, राजहंस"
कलहंसः
पुं*
 कल - हंसः -
"बत्तख, पुंकारण्डव"
कलहंसः
पुं*
 कल - हंसः -
परमात्मा
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 वरटः, कलहंसः, सुग्रीवः, चक्रपक्षः, जालपद्, धवलपक्षः, नीलाक्षः, पारिप्लाव्यः, पुरुदंशकः, बन्धुरः, वक्राङ्गः, वार्चः, शकवः, शितिच्छदः, शितिपक्षः, श्वेतच्छदः, श्वेतगरुतः, श्वेतपत्रः, सितच्छदः, सितपक्षः, हंसः, हंसकः, हरिणः, सूतिः, चक्रः
noun
हंसजातीयः जलखगप्रकारविशेषः।
"वरटः जले विहरति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: कलहंसः
Root: कलहंस
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ कृष्णचञ्चुचरणहंसः
Meaning(s):
⇒ Goose with dark grey wings
Shloka(s):
2|3|7|2 ► मलिनैर्मल्लिकाक्षस्तैर्धार्तराष्ट्रः सितेतरैः॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
2|3|8|1 ► कादम्बः कलहंसश्च हंस आधूसरच्छदः। (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|3|7|2 ⇢ धार्तराष्ट्रः (धार्तराष्ट्र) (पुं) ⇒ Goose with black legs and bill ⇒ कृष्णचञ्चुचरणहंसः
➠ 2|3|8|1 ⇢ कादम्बः (कादम्ब) (पुं) ⇒ Goose with dark grey wings ⇒ कृष्णचञ्चुचरणहंसः
➠ 2|3|8|1 ⇢ कलहंसः (कलहंस) (पुं) ⇒ Goose with dark grey wings ⇒ कृष्णचञ्चुचरणहंसः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ हंसः
जातिः ➡ पक्षी
अमरकोशः
Sanskrit
Word: कलहंसः
Root: कलहंस
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ duck
⇒ goose
⇒ excellent king
⇒ particular metre
⇒ brahma or the Supreme Spirit
Shloka(s):
2|5|23|1 ► कादम्बः कलहंसः स्यादुत्क्रोशकुररौ समौ। (सिंहादिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|5|23|1 ⇢ कादम्बः (कादम्ब) (पुं) ⇒ duck, arrow, kind of goose with dark-grey wings, Kadama tree [Nauclea Cadamba - Bot.]
➠ 2|5|23|1 ⇢ कलहंसः (कलहंस) (पुं) ⇒ duck, goose, excellent king, particular metre, brahma or the Supreme Spirit
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ पक्षी
जातिः ➡ पक्षी
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कलहंसः,
पुं,
 (कलेन मधुरास्फुटध्वनिना विशिष्टोहंसः । शाकपार्थिवादित्वात् मध्यपदलोपि समासः ।)हंसविशेषः । बालिहाँस इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।कादम्बः २ । इत्यमरः । २ । ५ । २३ ॥
कलनादः३ मरालकः ४ । इति राजनिर्घण्टः ॥
राजहंसः ।(यथा भट्टिः । २ । १८ ।“कुन्दावदाताः कलहंसमालाःप्रतीयिरे श्रोत्रसुखैर्निनादैः” ॥
)नृपोत्तमः । इति विश्वमेदिन्यौ ॥
परात्मा । ब्रह्म ।इति शब्दरत्नावली ॥
(अतिजगती वृत्तिः । साच त्रयोदशाक्षरा । लक्षणमुक्तं यथा, छन्दोमञ्ज-र्य्याम् ७ ।“सजसाः सगौ च कथितः कलहंसः” ।अस्योदाहरणमुक्तं तत्रैव । यथा, “यमुनाविहारकुतुके कलहंसोव्रजकामिनी कमलिनीकृतकेलिः ।जनचित्तहारिकलकण्ठनिनादःप्रमदं तनोतु तव नन्दतनूजः” ॥
सिंहनादः क्वापि ॥
)