| YouTube Channel

कलविङ्ग (kalaviGga)

 
Apte Hindi
Hindi
कलविङ्गः
पुं*
- "कल्-वङ्क्-अच्, पृषो*इत्वम्"
चिड़िया
कलविङ्गः
पुं*
- "कल्-वङ्क्-अच्, पृषो*इत्वम्"
"धब्बा, दाग या लाञ्छन"
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कलविङ्क(ङ्ग) पुंस्त्री कलं वङ्क(ङ्ग)ते वगि (बकि)--गतौ अच्पृषो० अत इत्त्वम् चटके खगे, अमरः जाति-त्वेऽपि संयोगोपधत्वात् स्त्रियां टाप् “ग्रीष्मायकलविङ्गान् वर्षाभ्यस्तित्तिरान्” यजु० २४, २० “कल-विङ्कोलोहितादिः पुष्करसादस्ते त्वाष्ट्राः” २४, ३० अश्व-मेधपशुदेवकथने अभक्ष्यप्रकरणे अस्याभक्ष्यतोक्तामनुना “कलविङ्कं प्लवं हंसं चक्राङ्कं ग्रामकुक्कुटम्”बन्मांसगुणाः तस्य संज्ञाभेदश्च सुश्रुते उक्तो यथा-चकोरकलविङ्कमयूरक्रकरोपचक्रकुक्कुटसारङ्गशतपत्रकतित्ति-रकुररबाहुकशरलप्रभृतयस्त्र्याहना विष्करालघवः शीत-मधुराः कषाया दोषशमनाश्च” मुखपादैर्हननात्त्र्याहनाः ।भावप्र० विशेषतस्तन्मांसगुणा उक्ता यथा-चटकः कलविङ्कः स्यात् कुलिङ्गः कालकण्ठकः कुलिङ्गःशीतलः स्निग्धः स्वादुः शुक्रकफप्रदः सन्निपातहरोवेश्मचटकश्चातिशुक्रलः” कलिङ्गवृक्षे मेदि०