| YouTube Channel

कलन (kalana)

 
शब्दसागरः
English
कलन
n.
(-नं)
1. A spot, a stain.
2. An offence, fault, defect.
3. Mur-
muring, sounding.
4. An embryo or the first vestige of the fœtus.
m.
(-नः) A sort of cane.
f.
(-ना)
1. Subjection, submission.
2. Chat-
tering, talking.
3. Shedding, emitting.
E.
कल् to count, ल्युट्
aff.
Capeller Eng
English
कलन
a.
causing, producing (—°)
f.
driving,
impelling, performing, demeanour, gesture
n.
shaking, agitating.
Yates
English
कलन (नं) 1.
n.
A spot
a fault
murmuring
embryo.
m.
(नः) A
cane.
f.
(ना) subjection
talking
emitting.
Spoken Sanskrit
English
कलन - kalana -
adj.
- causing
कलन - kalana -
adj.
- effecting
कलन - kalana -
m.
- state of being provided with or having
कलन - kalana -
m.
- touching
कलन - kalana -
m.
- calculation
कलन - kalana -
m.
- doing
कलन - kalana -
m.
- contact
कलन - kalana -
m.
- making
कलन - kalana -
m.
- tying on
कलन - kalana -
m.
- rattan plant [ Calamus Rotang - Bot. ]
कलन - kalana -
m.
- behaving
कलन - kalana -
m.
- putting on
कलन - kalana -
m.
- behaviour
कलन - kalana -
n.
- fault
कलन - kalana -
n.
- sounding
कलन - kalana -
n.
- defect
कलन - kalana -
n.
- embryo at the first stage after conception
कलन - kalana -
n.
- act of shaking
कलन - kalana -
n.
- spot
कलन - kalana -
n.
- moving to and fro
कलन - kalana -
n.
- stain
कलन - kalana -
n.
- murmuring
चलन-कलन - calana-kalana -
n.
- differential calculus [ Math. ]
चलन - कलन - calana - kalana -
n.
- differential calculus [ math. ]
Wilson
English
कलन
n.
(-नं)
1 A spot, a stain.
2 An offence, fault, defect.
3 Murmuring, sounding.
4 An embryo or the first vestige of the foetus.
m.
(-नः) A sort of cane.
f.
(-ना)
1 Subjection, submission.
2 Chattering, talking.
3 Shedding, emitting.
E.
कल to count, ल्युट्
aff.
Apte
English
कलन [kalana],
a.
(at the end of
comp.
) Causing, effecting. -नः A sort of cane.
नम् A spot, mark.
A defect, an offence, fault.
Taking, seizing, grasping
कलनात्सर्वभूतानां कालः परिकीर्तितः.
Knowing, understanding, apprehension.
Sounding.
An embryo at the first stage after conception.
ना Taking, seizing, grasping
कालकलना Ā.
L.
29.
Doing, effecting.
Subjection.
Understanding, comprehension.
Putting on, wearing
also letting loose
चूडाकलनाम्
Śi.*
3.5.
Apte 1890
English
कलन a. (at the end of comp.) Causing, effecting.
नः A sort of cane.
नं 1 A spot, mark.
2 A defect, an offence, fault.
3 Taking, seizing, grasping
कलनात्सर्वभूतानां कालः परिकीर्तितः.
4 Knowing, understanding, apprehension.
5 Sounding.
6 An embryo at the first stage after conception.
ना 1 Taking, seizing. grasping
कालकलना Ā. L. 29.
2 Doing, effecting.
3 Subjection.
4 Understanding, comprehension.
5 Putting on, wearing.
Monier Williams Cologne
English
कलन mf(आ)n. (ifc. ) effecting, causing,
Bhartṛ.
कलन
m.
Calamus Rotang,
L.
कलन
n.
the act of shaking, moving to and fro,
Prasannar.
murmuring, sounding,
W.
an embryo at the first stage after conception,
L.
(cf. कलक)
a spot, stain, fault, defect,
L.
(cf. कलङ्क.)
Monier Williams 1872
English
कलन, अस्, आ, अम् (at the end of compounds),
causing, effecting
(अस्), m. a sort of cane
(आ), f.
doing, making, effecting
subjection, submission
emitting (?)
काल-कलना, fulfilling one's time,
dying
(अम्), n. an embryo at the first stage after
conception
a spot, a stain
an offence, fault, defect
murmuring, sounding.
Macdonell
English
कलन kal-ana,
a.
producing, effecting (—°)
🞄ā,
f.
impelling
gesture
n.
shaking, agitation.
Benfey
English
कलन कलन (cf. कलङ्क),
I.
n.
A
spot, Bhāg. P. 3, 31, 2.
II.
f.
ना, Sub-
jection, Ānandal. 29.
III. As latter
part of a comp., Bhartṛ. 3, 72, causing,
perhaps to be corrected to करण।
Apte Hindi
Hindi
कलनम्
नपुं*
- कल्-ल्युट्
"धब्बा, चिह्न"
कलनम्
नपुं*
- कल्-ल्युट्
"विकार, अपराध, दोष"
कलनम्
नपुं*
- कल्-ल्युट्
"ग्रहण करना, पकड़ना, थामना"
कलनम्
नपुं*
- कल्-ल्युट्
"जानना, समझना, बोध पाना"
कलनम्
नपुं*
- कल्-ल्युट्
ध्वनि करना
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कलन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಿಹ್ನೆ /ಗುರುತು
कलन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಪರಾಧ /ತಪ್ಪು
कलन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗ್ರಹಣ /ಸ್ವೀಕಾರ /ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > कल (गतौ) - "ल्युट्" (३-३-११५)
कलन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗ್ರಾಸ /ನುಂಗುವಿಕೆ
प्रयोगाः - > "कलनात्सर्वभूतानां कालः परिकीर्तितः"
कलन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಜ್ಞಾನ /ಅರಿವು /ತಿಳುವಳಿಕೆ
निष्पत्तिः - > कल (गतौ) - कर० "ल्युट्" (३-३-११७)
प्रयोगाः - > "लोकानामन्तकृत्कालः कालोऽन्यः कलनात्मकः"
कलन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸದ್ದು ಮಾಡುವಿಕೆ /ಶಬ್ದ ಮಾಡುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > कल (गतौ शब्दे च) - भावे "ल्युट्" (३-३-११५)
L R Vaidya
English
kalana {% n. %} 1. A spot, a mark
2. an offence, fault
3. taking, grasping, e.g. कलनात्सर्वभूतानां कालः परिकीर्तितः
4. understanding, apprehension.
Bopp
Latin
कलन n. macula. BHAR. 3. 72.
Indian Epigraphical Glossary
English
kalana, a betelnut plantation (JAS, Letters, Vol. XX,
p. 205).
Kridanta Forms
Sanskrit
कल् (क꣡लँ॒ शब्दसङ्ख्यानयोः - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = कलनम्
अनीयर् = कलनीयः - कलनीया
ण्वुल् = कालकः - कालिका
तुमुँन् = कलितुम्
तव्य = कलितव्यः - कलितव्या
तृच् = कलिता - कलित्री
क्त्वा = कलित्वा
ल्यप् = प्रकल्य
क्तवतुँ = कलितवान् - कलितवती
क्त = कलितः - कलिता
शानच् = कलमानः - कलमाना
कल् (क꣡ल꣡ क्षेपे - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = कलनम्
अनीयर् = कलनीयः - कलनीया
ण्वुल् = कलकः - कलिका
तुमुँन् = कलयितुम्
तव्य = कलयितव्यः - कलयितव्या
तृच् = कलयिता - कलयित्री
क्त्वा = कलयित्वा
ल्यप् = प्रकलय्य
क्तवतुँ = कलितवान् - कलितवती
क्त = कलितः - कलिता
शतृँ = कलयन् - कलयन्ती
शानच् = कलयमानः - कलयमाना
कल (क꣡ल꣡ गतौ सङ्ख्याने - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = कलनम्
अनीयर् = कलनीयः - कलनीया
ण्वुल् = कलकः - कलिका
तुमुँन् = कलयितुम्
तव्य = कलयितव्यः - कलयितव्या
तृच् = कलयिता - कलयित्री
क्त्वा = कलयित्वा
ल्यप् = प्रकलय्य
क्तवतुँ = कलितवान् - कलितवती
क्त = कलितः - कलिता
शतृँ = कलयन् - कलयन्ती
शानच् = कलयमानः - कलयमाना
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कलनं,
क्ली,
(कल्यते लक्ष्यते दुष्यते वा कल +ल्युट् ।) चिह्नम् दोषः इति हलायुधः
(कल्यतेशुक्रशोणिताभ्यामन्योन्यं मिश्य्रते ।) गर्भे मिश्रितंशुक्रशोणितम्
यथा, भागवते ३१ ।“कलनं त्वेकरात्रेण पञ्चरात्रेण बुद्बुदम् ।दशाहेन तु कर्क्कन्धूः पेश्यण्डं वा ततः परम्”
क्वचित् कललं इत्यपि पाठो दृश्यते कलयतिजानात्यनेन कल गतौ गत्यर्था ज्ञानार्थाश्च ।कल + करणे ल्युट् ज्ञानम्
)
कलनः,
पुं,
(कं जलं लाति तथा सन् नमति ।क + ला + कः ।) वेतसवृक्षः इति राजनिर्घण्टः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कलन
न०
कलयत्यनेन कल--गतौ गत्यर्थस्य ज्ञानार्थत्वात् ज्ञाने करणेल्युट् चिह्ने वातपित्तादिदोषे तैः स्वरूपानुमानात्तथात्वम् ग्रहणे ग्रासे “कलनात् सर्वभूतानां कालःपरिकीर्त्तितः” ति० त० विष्णुध०
पु०
ज्ञाने “लोका-नामन्तकृत् कालः कालोऽन्यः कलनात्मकः” सू० सि० “कल-नात्मकः ज्ञानविषयस्वरूपः ज्ञातुम् शक्य इत्यर्थः” रङ्ग० ।“न सोऽस्ति प्रत्ययो लोके यः कालानुगमादृते” इत्युक्तेःज्ञानमात्रस्य कालविषयकत्वात् तथात्वम् कं जलं लातिउत्पत्तिसाधनत्वेन तथा सन् नमति नम--बा० वेतस-वृक्षे
पु०
राजनि० तस्य जलसमीपजातत्वात् तत्स्रोतसा न-मनाच्च तथात्वम् “स्त्रियाः प्रविष्ट उदरं पुंसो रेतःकलाश्रयः कलनं(लं)त्वेकरात्रेण पञ्चरात्रेण बुद्बुदम्”भाग० ३, ३०, ३७ उक्ते एकरात्रेण पच्यमाने गर्भकारणेरेतोविकारभेदे इति शब्दकल्पद्रुभादयः तच्चिन्त्यम्“आर्त्तवं वायुरादाय कुक्षौ गर्भं करोति हि मासिमासि विवर्द्धेत गर्भिण्या गर्भलक्षणम् कललं जायतेतस्याः इति” सुश्रुते “दृष्टाः करणाश्रयिणः कार्याश्रयि-णश्च कललाद्याः” सा० कारिकायाम् “कार्य्यं शरीरं तस्या-वस्थाः कललबुद्बुदमांसपेशीकरण्डाङ्गप्रत्यङ्गव्यूहाः” कौ०उक्तेश्च तदेकवाक्यतया लकारद्वययुक्तपाठस्यैव भागवतेऽवधृत-त्वेन नकारयुक्तपाठोलिपिकरप्रमादकृतः इति विवेच्यम्
Capeller
German
कलन (—°) bewirkend
f.
das Treiben,
Gebahren, Antreiben
n.
das Schütteln,
Hinnundherbewegen.
Burnouf
French
कलन कलन
n.
(कल् 10) tache.
Défaut
faute
tache
à la réputation. Cf. कल, क।
Stchoupak
French
कलन-
ag. ifc. qui fait ou provoque
-आ-
f.
conduite
fait
d'attacher.