| YouTube Channel

कर्म्मकर (karmmakara)

 
शब्दसागरः
English
कर्म्मकर
mfn.
(-रः-रा-री-रं)
1. A hired laborer.
2. A servant of any kind,
(as a pupil, &c.) not a slave.
3. An agent, any one who does work or
business.
m.
(-रः) A name of YAMA, regent of the dead.
f.
(-री)
1.
A plant, (Aletris hyacinthoides.) See मूर्ब्बा.
2. Bryonia grandis: see
निम्बिका.
3. A female servant or slave.
E.
कर्म्म work, act, and कर who
does or performs
also कर्म्मकार.
Yates
English
कर्म्म-कर (रः) 1.
m.
A hired labourer
Yuma. (री) 3.
f.
Aletris hyacin-
thoides
a female slave.
Wilson
English
कर्म्मकर
mfn.
(-रः-रा-री-रं)
1 A hired laborer.
2 A servant of any kind, (as a pupil, &c.) not a slave.
3 An agent, any one who does work or business.
m.
(-रः) A name of YAMA,
regent of the dead.
f.
(-री)
1 A plant, (Aletris hyacinthoides:) see मूर्व्वा.
2 Bryonia grandis: see निम्बिका.
3 A female servant or slave.
E.
कर्म्म work, act, and कर who does or performs
also
कर्म्मकार.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कर्म्मकर
त्रि०
कर्म करोति भृत्यः कृ--ट वेतनेन कर्मकारकेस्त्रियां ङीप् “प्रोचुः प्राञ्जलयः स्त्रियः वयं कर्मकरी-स्तुभ्यम्” भाग० ३, २३, २६ जसः स्थाने शस् आर्षः ।ताच्छील्ये दासे कर्मकरणशीले “चिकित्सकौकर्मकरौ कामरूपसमन्वितौ लोके चरन्तौ मर्त्यानां कथंसोममिहार्हतः?” भा० व० १२४ अ० “नाभुक्तवतिनास्नाते नासंविष्टे भर्त्तरि संविशामि ना-श्रामि सदा कर्मकरेष्वपि” भा० व० २३२ स्त्रियां ङीप् ।कृ--हिंसायां मन् कर्म हिंसां करोति हेत्वादौ यमेपु० मेदि० सर्वप्राणिहिंसायां तस्याधिकृततया चतस्य तथात्वम् मूर्वालतायाम् स्त्री मेदि० कर्मकरश्चदासभेदस्तस्य भेदकर्मादिकं मिता० नारदेनोक्तं यथा ।“शुश्रूषकः प्रञ्चविधः शास्त्रे दृष्टोमनीषिभिः चतुर्व्विधःकर्मकरस्तेषां दासास्त्रिपञ्चकाः शिष्यान्तेवासिभृतकाश्चतु-थैस्त्वधिकर्मकृत् एत कर्मकरा ज्ञेया दासास्तु गृहजादयः ।सासान्यमस्वतन्त्रत्वमेषामाहुर्मनोषिणः जातिकर्मकरस्तू-क्तोविशेषोवृत्तिरेव कर्मापि द्विविघं ज्ञेयमशुभं शुभमेवच अंशुभं दासकर्म्मोक्तं शुभं कर्म्मकृतां स्मृतम् गृह-द्वाराशुचिस्थानरथ्यावस्करशोधनम् गुह्याङ्गस्पर्शनोच्छि-ष्टविण्मूत्रग्रहणोज्झनम् अशुभङ्कर्भ विज्ञेयं शुभमन्यदतःपर” मिति--“तत्र शिष्योवेदविद्यार्थी अन्तेवासी शिल्पा-दिषु मूल्येन यः कर्म्म करोति भृतकः कर्म्मकुर्वता-मधिष्ठाता अधिकर्म्मकृत् अशुचिस्थानम् उच्छिष्ट-प्रक्षेपणार्थं गर्तादिकम् अवस्करः गृहमार्जितपां-श्वादिनिचयस्थानम् उज्झनं त्यागः भृतकश्चात्रत्रिविधः तदुक्तम् “उत्तमस्त्वायुधीयोऽत्र मध्यमस्तु कृषी-वलः अधमोभारवाही स्यादित्येवन्त्रिविधोभृतः” इति