| YouTube Channel

कर्मदेव (karmadeva)

 
Monier Williams Cologne
English
क॑र्म—देव (क॑र्म°)
m.
 a god through religious actions (ये ऽग्निहोत्रादिश्रौतकर्मणा देवलोकं प्राप्नुवन्ति ते कर्मदेवाः Comm. on
ŚBr.
 xiv, 7, 1, 35),
ŚBr.
TUp.
&c.
Apte Hindi
Hindi
कर्मदेव
पुं*
 कर्मन्-देवः -
जिसने अपने धर्मपूर्ण कृत्यों के द्वारा देवत्व प्राप्त कर लिया है
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कर्मदेव
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕರ್ಮದಿಂದ ದೇವತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದೇವತೆ
व्युत्पत्तिः - > कर्मणा देवः
प्रयोगाः - > "स एकः कर्मदेवनां देवानामानन्दः । ये कर्मणा देवानपियन्ति । श्रोत्रियस्य चाकामहतस्य । ते ये शतं कर्मदेवनां देवानामानन्दाः । स एको देवानामानन्दः"
उल्लेखाः - > तै० उ०
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: कर्मदेवः
Root: कर्मदेव
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ कर्मभिः देवाः
Meaning(s):
⇒ Deity through actions
Shloka(s):
1|1|6|1 ► आजानजाः स्वतोदेवाः कर्मदेवास्तु कर्मभिः। (स्वर्गकाण्डः/आदिदेवाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|1|6|1 ⇢ कर्मदेवः (कर्मदेव) (पुं) ⇒ Deity through actions ⇒ कर्मभिः देवाः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ देवः
जातिः ➡ देवता
उपाधि ➡ समूहः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कर्म्मदेव
पु०
 कर्मणा देवः प्राप्तदेवभावः । १ त्रयस्त्रिंशद्देवभेदे ।“स एकः कर्मदेवानामानन्दः ये कर्मणा देवानपि यन्तिश्रोत्रियस्य चाकामहतस्य ते, ये शतं कर्मदेवानामानन्दाः”तै० उ० । “कर्मदेवा ये वैदिकेनाग्निहोत्रादिना केव-लेन देवानपि यन्ति, देवा इति त्रयस्त्रिशद्धविर्भुजः । इन्द्र-स्तेषां स्वामी तस्याचार्य्यो बृहस्पतिः । प्रजापति-र्विराट्त्रैलोक्य शरीरो ब्रह्मा समष्टिव्यष्टिस्वरूपःसंसारमरणानलव्यापी” शाङ्कर भा० । त्रयस्त्रिंशच्च देवाःआनन्दगिरिणा दर्शिताः । “अष्टौ वसवः एकादश रुद्राःद्वादशादित्याः इन्द्रः प्रजापतिश्चेति” २ कर्मणा देवलोकंगते च । “स एकः कर्मदेवानामानन्दो ये कर्मणादेवत्वमभिसम्पद्यन्ते अथ ये शतं कर्मदेवानामानन्दाः”शत० ब्रा० १४, ७, १, ३५ । ये अग्निहोत्रादिश्रौत्रकर्मणादेवलोकं प्राप्नुवन्ति ते कर्मदेवाः” भा० ।कर्मदेवताऽप्यत्र स्त्री । “ज्योतिष्टोमादिना स्वर्गं प्राप्ताःस्युः कर्मदेबताः” शब्दचि० । अस्मिन् कल्पेऽश्वमेधादिकर्म कृत्वा महत्पदम् । अवाप्याजानदेवैर्याः पूज्यास्ताःकर्मदेवताः” इति शब्दचि०
पु०
 ।