| YouTube Channel

कर्मकार (karmakAra)

 
शब्दसागरः
English
कर्म्मकार
mfn.
 (-रः-री-रं)
1. A worker, one who does any business, an
artisan, a mechanic.
2. One who performs any act.
m.
 (-रः)
1. A
blacksmith, one of the progeny of the divine artist VISWAKARMA.
2. A bull.
E.
 कर्म्म an act, कृञ् to perform, affix अण्.
Yates
English
कर्म्म-कार (रः) 1.
m.
 A workman
a
blacksmith
a bull.
Spoken Sanskrit
English
कर्मकार - karmakAra -
m.
 - blacksmith
कर्मकार - karmakAra -
m.
 - bull
Wilson
English
कर्म्मकार
mfn.
 (-रः-रा-रं)
1 A worker, one who does any business, an artisan, a mechanic.
2 One who performs any act.
m.
 (-रः) A blacksmith, one of the progeny of
the divine artist VIŚVAKARMA.
2 A bull.
E.
 कर्म्म an act, कृञ् to perform, affix अण्.
Monier Williams Cologne
English
कर्म—कार
mfn.
=
 doing work (but without receiving wages, according to native authorities),
Kāś.
 on
Pāṇ.
 iii, 2, 22
Pañcat.
&c.
कर्म—कार
m.
 a blacksmith (forming a mixed caste, regarded as the progeny of the divine artist Viśva-karman and a Śūdrā woman),
BrahmaP.
a bull,
L.
Benfey
English
कर्मकार कर्मकार, i. e. कर्मन्
-कृ + अ,
adj.
 A hired labourer, Pañc.
116, 20.
Apte Hindi
Hindi
कर्मकारः
पुं*
 कर्मन् - कारः -
"जो किसी व्यवसाय को करता है, कारीगर, शिल्पकार"
कर्मकारः
पुं*
 कर्मन् - कारः -
कोई भी मजदूर
कर्मकारः
पुं*
 कर्मन् - कारः -
लुहार
कर्मकारः
पुं*
 कर्मन् - कारः -
साँड़
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कर्मकार
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಮ್ಮಾರ /ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವನು /ಒಬ್ಬ ಮಿಶ್ರಜಾತಿಯವನು
कर्मकार
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೂಲಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವನು /ಅದೇ ಕಸಬಿನವನು
निष्पत्तिः - > डुकृञ् (करणे)- "अण्" (३-२-१)
व्युत्पत्तिः - > कर्म करोति वेतनेन विना
विस्तारः - > "कर्मकारस्तु तत्क्रियः" - अम० ।
L R Vaidya
English
karman-kAra {% m. %} 1. one who works for wages, a workman
2. an artisan, a mechanic
3. a blacksmith, हरिणाक्षि कटाक्षेण आत्मानमवलोकाय । न हि खड्गो विजानाति कर्मकारं स्वकारणम् Ud.
4. a bull.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
mgar ba
१) अयस्कर २) कर्मकार ३) कर्मार ४) लोहकार ५) लोहकारक ६) सुकर्मार
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स निर्भृतिः कर्मकारो भृतिः स्यान्निष्क्रयः पणः ।
कर्मण्या वेतनं मूल्यं निर्वेशो भरणं विधा ॥ ३६२ ॥
भर्मण्या भर्म भृत्या च भोगस्तु गणिकाभृतिः ।
-wordlist-
निर्भृति (पुं), कर्मकार (पुं), भृति (स्त्री), निष्क्रय (पुं), पण (पुं), कर्मण्या (स्त्री), वेतन (क्ली), मूल्य (क्ली), निर्वेश (पुं), भरण (क्ली), विधा (स्त्री), भर्मण्या (स्त्री), भर्मन् (क्ली), भृत्या (स्त्री), भोग (पुं), गणिकाभृति (स्त्री)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कर्म्मकारः,
पुं,
 (कर्म्म वेतनं गृहीत्वा लोहादिभिःखड्गकर्त्तरिकादिकं करोति निर्म्मातीति । कर्म्म +कृ + उपपदे “कर्म्मण्यण्” । ३ । २ । १ । इतिअण् ।) वर्णसङ्करविशेषः । लौहकारः । कामार इतिभाषा । स तु शूद्रायां विश्वकर्म्मणो जातः । इतिब्रह्मवैवर्त्तपुराणम् ॥
वृषः । इति शब्दचन्द्रिका ॥
कर्म्मकारः, त्रि, (कर्म्म करोति मृतिमृते । कर्म्म + कृ+ अण् ।) वेतनं विना भारवहनादिकर्म्मकारकः ।वेगार इति भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । कर्म्मक्रियः २ ।इत्यमरः । ३ । १ । १९ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कर्म्मकार
त्रि०
 कर्म्म करोति अभृत्या अण् उप० स० ।विना वेतनेन १ कर्म्मकारके (वेगार) (कामार) इतिप्रसिद्ध सङ्कीर्णजातिभेदे जातिशब्दे विवृतिः । “हरिणाक्षि!कटाक्षेण आत्मानमवलोकय । नहि खड्गोविजानातिकर्म्मकारं स्वकारणम्” उद्भटः ।