कर्मकर (karmakara)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
Englishकर्म्मकर (-रः-रा-री-रं)
1. A hired laborer.
2. A servant of any kind,
(as a pupil, &c.) not a slave.
3. An agent, any one who does work or
business.
(-रः) A name of YAMA, regent of the dead.
(-री)
1.
A plant, (Aletris hyacinthoides.) See मूर्ब्बा.
2. Bryonia grandis: see
निम्बिका.
3. A female servant or slave.
कर्म्म work, act, and कर who
does or performs
also कर्म्मकार.
Yates
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishकर्मकर - karmakara - - worker
कर्मान्तिक - karmAntika - - worker
रोर - rora - - worker
कर्मसारथि - karmasArathi - - co-worker
सहकर्तृ - sahakartR - - co-worker
सुवर्णकर्तृ - suvarNakartR - - gold-worker
स्वर्णकार - svarNakAra - - gold-worker
दन्तकार - dantakAra - - ivory worker
व्यापापारिन् - vyApApArin - - worker agent
कर्मसारथि - karmasArathi - - fellow-worker
सामयिक श्रमिक - sAmayika zramika - - casual worker
हेमकर - hemakara - - golden-worker
सुकृत् - sukRt - - skilful worker
मृत्कर - mRtkara - - worker in clay
लोहकार - lohakAra - - worker in iron
रुक्मकारक - rukmakAraka - - worker in gold
वेण - veNa - - worker in reed
वेत्रकार - vetrakAra - - worker in reed
सौवर्णिक - sauvarNika - - worker in gold
सुकृत् - sukRt - - a skilful worker
वैणव - vaiNava - - worker in bamboo
शङ्खकार - zaGkhakAra - - worker in shells
शङ्खकारक - zaGkhakAraka - - worker in shells
शङ्खिन् - zaGkhin - - worker in shells
गवाशन - gavAzana - - worker in leather
चर्मकार - carmakAra - - worker in leather
नियुक्त - niyukta - - white-collar worker
समाज-सेविका - samAja-sevikA - - female social worker
कर्मि- अधिलाभांश-प्रणीवि - karmi- adhilAbhAMza-praNIvi - - worker's bonus fund
कारा - kArA - - female worker in gold
शाङ्खिक - zAGkhika - - worker or dealer in shells
शाम्बविक - zAmbavika - - worker or dealer in shells
वंशचर्मकृत् - vaMzacarmakRt - - worker in bamboo and leather
कांस्यकार - kAMsyakAra - - worker in white or bell-metal
कारन्धमिन् - kArandhamin - - worker in mixed or white metal
कंसकार - kaMsakAra - - worker in white copper or brass
रम्पा - rampA - - implement of a worker in leather
रोचक - rocaka - - worker in glass or artificial ornaments
कर्मकर - karmakara - - artisan
शिल्पिन् - zilpin - - artisan
शीलोपजीविन् - zIlopajIvin - - artisan
शिल्पकार - zilpakAra - - artisan
कर्मान्तिक - karmAntika - - artisan
कर्मार - karmAra - - artisan
कलाविद् - kalAvid - - artisan
देवट - devaTa - - artisan
धीवन् - dhIvan - - artisan
भण्डिल - bhaNDila - - artisan
यन्त्रक - yantraka - - artisan
यन्त्रकर्मकृत् - yantrakarmakRt - - artisan
शिल्पजीविन् - zilpajIvin - - artisan
शिल्पकारक - zilpakAraka - - artisan
शिल्पवत् - zilpavat - - artisan
शिल्पिजन - zilpijana - - artisan
कारु - kAru - - artisan
कारुक - kAruka - - artisan
प्रकृति - prakRti - - artisans
शिल्पजीविनी - zilpajIvinI - - female artisan
कर्मकर karmakara workman
कर्मकृत् karmakRt workman
कर्मिन् karmin workman
कार्यकौशल kAryakauzala workmanship [ skill, ability, etc ]
स्वकर्मकृत् svakarmakRt independent workman
कर्मशूर karmazUra skilful or clever workman
पाणिघ pANigha workman or handicraftsman
अद्भुतकर्मन् adbhutakarman exhibiting wonderful workmanship
Wilson
Englishकर्म्मकर
(-रः-रा-री-रं)
1 A hired laborer.
2 A servant of any kind, (as a pupil, &c.) not a slave.
3 An agent, any one who does work or business.
(-रः) A name of YAMA,
regent of the dead.
(-री)
1 A plant, (Aletris hyacinthoides:) see मूर्व्वा.
2 Bryonia grandis: see निम्बिका.
3 A female servant or slave.
कर्म्म work, act, and कर who does or performs
also
कर्म्मकार.
Monier Williams Cologne
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiकर्मकरः
कर्मन् - करः -
भाड़े का मजदूर
कर्मकरः
कर्मन् - करः -
यम
Shabdartha Kaustubha
Kannadaकर्मकर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಮಧರ್ಮರಾಯ
कर्मकर
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತೊಂಡೆ ಗಿಡ
कर्मकर
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕುರಟಗೆ ಗಿಡ
विस्तारः - > "अथ कर्मकरो भृत्ये वेतनाजीविनि त्रिषु । कीनाशे पुंसि मूर्वायां बिम्बकायामपि स्त्रियाम्" - मेदि० ।
कर्मकर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೂಲಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವನು /ಕೂಲಿ ಕೆಲಸದವನು
निष्पत्तिः - > डुकृञ् (करणे) - "टः" (३-२-२२)
व्युत्पत्तिः - > कर्म करोति
कर्मकर
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸ್ವಭಾವದವನು /ಸೇವಕ /ಆಳು
प्रयोगाः - > "यस्तवेह सवने न भूपतिः कर्म कर्मकरवत् करिष्यति"
उल्लेखाः - > माघ० १४-१६
L R Vaidya
Englishअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritभृतके भृतिभुग्वैतनिकः कर्मकरोऽपि च ॥ ३६१ ॥
भृतक (पुं), भृतिभुज् (पुं), वैतनिक (पुं), कर्मकर (पुं)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकर्म्मकरः, त्रि, (कर्म्म करोति मूल्येन । डुकृञ् करणे + “कर्म्मणि भृतौ” । ३ । २ ।२२ । इति टः ।) मूल्यं गृहीत्वा कर्म्म-कारकः । मजुर ठिकाचाकर इत्यादि भाषा ।तत्पर्य्यायः । भृतकः २ भृतिभुक् ३ वैतनिकः ४ ॥
वेतनोपजीवी । तत्पर्य्यायः ॥
भरण्यभुक् २ । इत्य-मरः । ३ । १ । १९ ॥
कर्म्मण्यभुक् ३ । इति तट्टीका ॥
कर्म्मकर्त्तृमात्रञ्च ॥
(यथा, मिताक्षरायां नारदः ।“शिष्यान्तेवासिभृतकाश्चतुर्थस्त्वधिकर्म्मकृत् । एतेकर्म्मकरा ज्ञेयाः” ॥
)
कर्म्मकरः, (कृञ् हिंसायां + मन् । कर्म्म हिंसांकरोतीति । कृ + हेत्वादौ टः । यद्वा, जीवकृत-कर्म्माधिकृत्य करोति सुखदुःखयोर्व्यवस्थां निष्पादयति नरकस्वर्गादिव्यवस्थां करोति वा । धर्म्मा-धर्म्मात्मकं कर्म्म समीक्ष्य सर्व्वान् शास्तीत्यर्थः ।कर्म्मफलानुसारेण पापात्मनां दण्डप्रदानरूपहिं-सायामधिकारित्वात् अस्य तथात्वम् ।) यमः । इतिमेदिनी ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritकर्म्मकर कर्म करोति भृत्यः कृ--ट । वेतनेन कर्मकारकेस्त्रियां ङीप् । “प्रोचुः प्राञ्जलयः स्त्रियः वयं कर्मकरी-स्तुभ्यम्” भाग० ३, २३, २६ । जसः स्थाने शस् आर्षः ।ताच्छील्ये ट । २ दासे कर्मकरणशीले “चिकित्सकौकर्मकरौ कामरूपसमन्वितौ । लोके चरन्तौ मर्त्यानां कथंसोममिहार्हतः?” भा० व० १२४ अ० । “नाभुक्तवतिनास्नाते नासंविष्टे च भर्त्तरि । न संविशामि ना-श्रामि सदा कर्मकरेष्वपि” भा० व० २३२ । स्त्रियां ङीप् ।कृ--हिंसायां मन् कर्म हिंसां करोति हेत्वादौ ट । ३ यमेपु० मेदि० । सर्वप्राणिहिंसायां तस्याधिकृततया चतस्य तथात्वम् । ४ मूर्वालतायाम् स्त्री मेदि० । कर्मकरश्चदासभेदस्तस्य भेदकर्मादिकं मिता० नारदेनोक्तं यथा ।“शुश्रूषकः प्रञ्चविधः शास्त्रे दृष्टोमनीषिभिः । चतुर्व्विधःकर्मकरस्तेषां दासास्त्रिपञ्चकाः । शिष्यान्तेवासिभृतकाश्चतु-थैस्त्वधिकर्मकृत् । एत कर्मकरा ज्ञेया दासास्तु गृहजादयः ।सासान्यमस्वतन्त्रत्वमेषामाहुर्मनोषिणः । जातिकर्मकरस्तू-क्तोविशेषोवृत्तिरेव च । कर्मापि द्विविघं ज्ञेयमशुभं शुभमेवच । अंशुभं दासकर्म्मोक्तं शुभं कर्म्मकृतां स्मृतम् । गृह-द्वाराशुचिस्थानरथ्यावस्करशोधनम् । गुह्याङ्गस्पर्शनोच्छि-ष्टविण्मूत्रग्रहणोज्झनम् । अशुभङ्कर्भ विज्ञेयं शुभमन्यदतःपर” मिति--“तत्र शिष्योवेदविद्यार्थी । अन्तेवासी शिल्पा-दिषु । मूल्येन यः कर्म्म करोति स भृतकः । कर्म्मकुर्वता-मधिष्ठाता अधिकर्म्मकृत् । अशुचिस्थानम् उच्छिष्ट-प्रक्षेपणार्थं गर्तादिकम् । अवस्करः गृहमार्जितपां-श्वादिनिचयस्थानम् । उज्झनं त्यागः । भृतकश्चात्रत्रिविधः । तदुक्तम् “उत्तमस्त्वायुधीयोऽत्र मध्यमस्तु कृषी-वलः । अधमोभारवाही स्यादित्येवन्त्रिविधोभृतः” इति ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.