कर्दम (kardama)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कर्दम m.
  (-मः)
	 1. Mud,  mire,  clay.
	 2. Sin. 
	 3. A Prajapati,  the son of
BRAHMA by CHHĀYĀ,  and the father of Kapila: (this personage
appears to be an innovation in Hindu mythology.)
	 f.
  (-मी) A plant.
n.
  (-मं) Flesh.
 E.
  कर्द् to sound badly,  and अम Unadi aff.
  

Capeller Eng

English

 कर्दम m.
  slime,  mud
 as adj.  = seq.
 

Yates

English

 कर्दम (मः) 1.
m.
  Mud
 sin
 a
Prajā-
pati. f.
  मी a plant.
n.
  Flesh.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

कर्दम 	-	 kardama 	-	 adj.
  	-	  dirty
कर्दम 	-	 kardama 	-	 adj.
  	-	  filthy
कर्दम 	-	 kardama 	-	 adj.
  	-	  covered with mud or mire or dirt
कर्दम 	-	 kardama 	-	 m.
  	-	  filth
कर्दम 	-	 kardama 	-	 m.
  	-	  kind of poisonous bulb
कर्दम 	-	 kardama 	-	 m.
  	-	  slime
कर्दम 	-	 kardama 	-	 m.
  	-	  sin
कर्दम 	-	 kardama 	-	 m.
  	-	  mire
कर्दम 	-	 kardama 	-	 m.
  	-	  shade
कर्दम 	-	 kardama 	-	 m.
  	-	  clay
कर्दम 	-	 kardama 	-	 m.
  	-	  shadow
कर्दम 	-	 kardama 	-	 m.
  	-	  dirt
कर्दम 	-	 kardama 	-	 m.
  	-	  kind of rice
कर्दम 	-	 kardama 	-	 m.
  	-	  mud
कर्दम 	-	 kardama 	-	 n.
  	-	  flesh
कर्दम 	-	 kardama 	-	 n.
  	-	  Civet

 
   कर्दम  kardama m.
   slime    
   शाद  zAda m.
   slime     
   श्लेष्मापिहितलोचन  zleSmApihitalocana adj.
   having the eyes filled up with phlegm or slime     

Wilson

English

 कर्दम
m.
  (-मः)
1 Mud,  mire,  clay.
2 Sin. 
3 A Prajāpati,  the son of BRAHMĀ by CHĀYĀ,  and he father of
Kapila: (this personage appears to be an innovation in Hindu mythology.)
f.
  (-मी) A plant.
n.
  (-मं) Flesh.
E.
  कर्द to sound badly,  and अम Uṇādi aff.
  

Apte

English

कर्दमः [kardamḥ],  [Uṇ.*  4.85]

Mud,  slime,  mire
 पादौ नूपुर- लग्नकर्दमधरौ प्रक्षालयन्ती स्थिता Mk.*
  5.35
 पथश्चाश्यानकर्दमान् R.*
  4.24.

Dirt,  filth.

(Fig.) Sin. 

N.
  of a Prajāpati. -मम् Flesh. Comp.
   -आटकः a receptacle for filth,  sewer &c.
 

Apte 1890

English

 कर्दमः [Uṇ. 4. 85] 1 Mud,  slime,  mire
 पादौ नूपुरलग्नकर्दमधरौ प्रक्षालयंती स्थिता Mk. 5. 35
 पथश्चाश्यानकर्दमान् R. 4. 24. 
2 Dirt,  filth. 
3 (Fig.) Sin. 
4 N. of a Prajāpati. 
मं Flesh. 
Comp. 
आटकः a receptacle for filth,  sewer &c. 

Monier Williams Cologne

English

 कर्दम m.
  (Uṇ.  iv,  84) mud,  slime,  mire,  clay,  dirt,  filth,  MBh.
  
 Yājñ.
 
 Ragh.
  &c.
  

 sin Comm.  on Uṇ.
 

 shade,  shadow (in Veda according to,  BrahmaP.
  )

 N.
  of a Prajāpati (born from the shadow of Brahmā,  husband of Devahūti and father of Kapila),  MBh.
  

 a kind of rice,  Suśr.
 

 a kind of poisonous bulb

 N.
  of Pulaka (a son of Prajāpati),  VP.
  

 of a Nāga,  MBh.
   i,  1561

 कर्दम n.
  flesh,  L.
 

 Civet,  L.
 

 कर्दम mfn.
   covered with mud or mire or dirt,  dirty,  filthy,  Suśr.
 

Monier Williams 1872

English

 कर्दम,  अस्,  m. mud,  slime
 mire,  clay
 dirt, 
filth,  sin
 a kind of plant
 a poisonous kind of bulb
N. of a Nāga
 N. of a Prajāpati,  born from the
shadow of Brahmā,  or son of that god by Chāyā,  and
the husband of Devahūti and father of Kapila
 a son
of Prajāpati Pulaha
 (ई),  f.,  N. of a plant
 (अम्), 
n. flesh
 (अस्,  आ,  अम्),  furnished with mud,  mire, 
dirt,  filth.
—कर्दम-राज,  अस्,  m. or कर्दम-
राजन्,  आ,  m.,  N. of a man,  a son of Kṣema-gupta.
—कर्दमाटक (°म-आट्°),  अस्,  m. a receptacle for
filth,  a sewer,  &c.
 [cf. कन्याट,  पत्न्याट।]

Macdonell

English

 कर्दम kardama,  m.
  mud,  dirt,  impurity
 dregs
 🞄-rāja,  m.
  N..

Benfey

English

 कर्दम कर्दम, 
 I. m.
 
 1. Mud, 
Yājñ. 1,  197
 Rām.  3,  78,  31 (रुधिर-
कर्दम,  Gore,  Pañc. iii. d. 107).
 2.
Dregs,  MBh. 14,  2683.
 3. A certain
plant,  Suśr. 2,  100,  20.
 4. The name
of a Nāga,  MBh. 1,  1561
 of a Prajāpati, 
12,  2211.
 II. adj.
  Soiled,  Suśr. 2,  309, 
5.
 -- Comp.
 
क्षार-,  m.
  the name of a
hell,  Bhāg. P. 5,  26,  7.
यक्ष-,  m.
  a
sort of perfumed paste.

Apte Hindi

Hindi

कर्दमः
पुं*
  - कर्द्-अम
"कीचड़,  दलदल,  पंक"

कर्दमः
पुं*
  - कर्द्-अम
"कूड़ा,  मल"

कर्दमः
पुं*
  - कर्द्-अम
पाप

कर्दमम्
नपुं*
   - कर्द्-अम
मांस

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कर्दम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೆಸರು /ಒದ್ದೆಯ ಮಣ್ಣು /ತೇವದ ಮಣ್ಣು
निष्पत्तिः - > कर्द (कुत्सिते शब्दे) - "अमः" (उ० ४-८४)
प्रयोगाः - > "सरितः कुर्वती गाधाः पथश्चाश्यानकर्दमान्"
उल्लेखाः - > रघु० ४-२४
कर्दम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಾಪ
निष्पत्तिः - > कर्द (कुत्सिते शब्दे) - कर० "अमः" (उ० ४-८४)
कर्दम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಜಾಸೃಷ್ಟಿಗಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬ /ದೇವಹೂತಿಯ ಪತಿ
प्रयोगाः - > "प्रजाः सृजेति भगवान् कर्दमो ब्रह्मणोदितः । सरस्वत्यां तपस्तेपे सहस्राणां सामा दश ॥" "वेदेषु कर्दमः शब्दः छायायां वर्तते स्पुटम् । बभूव कर्दमाद्वालः कर्दमस्तेन कीर्तितः ॥"
उल्लेखाः - > भाग० ३-२१-६,  ब्रह्मवै०
कर्दम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಛಾಯೆ /ನೆರಳು
कर्दम
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮಾಂಸ
विस्तारः - > ಇದನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಶಬ್ದವಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು.
कर्दम
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕೆಸರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ
निष्पत्तिः - > "अच्" (५-२-१२७)
व्युत्पत्तिः - > कर्दमोऽस्यास्ति

L R Vaidya

English

 kardama {% (I) m. %} 1. Mud,  slime,  सरितः कुर्वती गाधाः पथश्छाश्यानकर्दमान् R.iv.24
 2. dirt,  filth
 3. sin.

 kardama {% (II) n. %} Flesh.

Bopp

Latin

 कर्दम m. lutum,  coenum,  limus. RAGH. 4. 24.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

jim pa
१) कर्दम २) मृद्

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
जम्बालेचकिलौ पङ्कः कर्दमश्च निषद्वरः ।
शादो हिरण्यबाहुस्तु शोणो नदे पुनर्वहः ॥ १०९० ॥
भिद्य उध्यः सरस्वांश्च द्रहोऽगाधजलो ह्रदः ।
-wordlist-
 
जम्बाल (पुंक्ली),  इचकिल (पुं),  पङ्क (पुंक्ली),  कर्दम (पुं),  निषद्वर (पुं),  शाद (पुं),  हिरण्यबाहु (पुं),  शोण (पुं),  नद (पुं),  वह (पुं),  भिद्य (पुं),  उद्ध्य (पुं),  सरस्वत् (पुं),  द्रह (पुं),  अगाधजल (पुं),  ह्रद (पुं)

--source--
 
विषः क्ष्वेडो रसस्तीक्ष्णं गरलोऽथ हलाहलः ॥ ११९५ ॥
वत्सनाभः कालकूटो ब्रह्मपुत्रः प्रदीपनः ।
सौराष्ट्रिकः शौल्किकेयः काकोलो दारदोऽपि च ॥ ११९६ ॥
अहिच्छत्त्रो मेषशृङ्गकुष्टवालूकनन्दनाः ।
कैराटको हैमवतो मर्कटः करवीरकः ॥ ११९७ ॥
सर्षपो मूलको गौरार्द्रकः सक्तुककर्दमौ ।
अङ्कोल्लसारः कालिङ्गः शृङ्गिको मधुसिक्थकः ॥ ११९८ ॥
इन्द्रो लाङ्गुलिको विस्फुलिङ्गपिङ्गलगौतमाः ।
मुस्तको दालवश्चेति स्थावरा विषजातयः ॥ ११९९ ॥
-wordlist-
 
विष (पुंक्ली),  क्ष्वेड (पुं),  रस (पुंक्ली),  तीक्ष्ण (क्ली),  गरल (पुंक्ली),  हलाहल (पुं),  वत्सनाभ (पुं),  कालकूट (पुं),  ब्रह्मपुत्र (पुं),  प्रदीपन (पुं),  सौराष्ट्रिक (पुं),  शौल्किकेय (पुं),  काकोल (पुं),  दारद (पुं),  अहिच्छत्त्र (पुं),  मेषशृङ्ग (पुं),  कुष्ठ (पुं),  वालूक (पुं),  नन्दन (पुं),  कैराटक (पुं),  हैमवत (पुं),  मर्कट (पुं),  करवीर (पुं),  सर्षप (पुं),  मूलक (पुं),  गौरार्द्रक (पुं),  सक्तुक (पुं),  कर्दम (पुं),  अङ्कोल्लसार (पुं),  कालिङ्ग (पुं),  शृङ्गिक (पुं),  मधुसिक्थक (पुं),  इन्द्र (पुं),  लाङ्गुलिक (पुं),  विस्फुलिङ्ग (पुं),  पिङ्गल (पुं),  गौतम (पुं),  मुस्तक (पुं),  दालव (पुं),  स्थावरविष (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

पङ्क
पङ्क,  शाद,  निषद्वर,  जम्बाल,  कर्दम,  इचिकिल
पिच्छिलं स्याद्विजपिलं पङ्कः शादो निषद्वरः ।
जम्बालः कर्दमः प्रोक्तो बुधैरिचिकिलस्तथा ॥ ६७८ ॥
verse 3.1.1.678
page 0077

नाममाला

Sanskrit

परिषत्,  कर्दम,  पङ्क
परिषत्कर्दमः पङ्कः तज्जम् तामरसं विदुः ।
कमलं नलिनं पदम् सरोजं सरसीरुहम् ॥ २० ॥
खरदण्डं कोकनदं पुण्डरीकं महोत्पलम् ।
verse 0.1.1.20
page 0011

Mahabharata

English

Kardama^1,  a serpent. § 47 (Sarpanāmak.): I,  35,  1561 (enumeration).

Kardama^2,  a Prajāpati. § 270 (Brahmasabhāv.): II,  11,  437 (in the palace of Brahmán).--§ 641 (Rājadh.): XII,  59,  2211 (son of Kīrtimat),  2212 (Prajāpateḥ,  father of Anaṅga).--§ 717b (Nārāyaṇīya): XII,  335,  12686 (enumeration of twenty-one Prajāpatis).

पुराणम्

English

कर्दम १ / KARDAMA I. A prajāpati. pulaha,  son of brahmā,  begot of his wife kṣamā three sons named kardama,  urvarīyān and sahiṣṇu. (Chapter 10,  aṁśa 1,  viṣṇu purāṇa). Of these three kardama married Devahūti. Devahūti was the daughter of svāyambhuva manu and sister of ākūti and prasūti. (8th skandha,  devī bhāgavata).
Devahūti was an ideal wife and served her husband with great devotion. kardama was pleased with his wife and presented her with an aeroplane. kardama and Devahūti conducted then a tour of the worlds in that plane. Devahūti delivered nine daughters and a son. The daughters were married to marīci and other sages and the son grew into the celebrated Sage Kapilācārya. kardama then entered into samādhi. (Sitting in yoga and courting death of one's own accord). (3rd skandha,  bhāgavata).

कर्दम २ / KARDAMA II. A virtuous serpent. (Chapter 35,  Ādi Parva).

कर्दम ३ / KARDAMA III. This Sage sits in the court of brahmā and worships him. (Śloka 19,  Chapter 11,  Sabhā Parva,  M.B.).

कर्दम ४ / KARDAMA IV. A celebrated sage who was the grandson of viraja. He had a son named anaṅga. (Śloka 90,  Chapter 59,  śānti Parva).

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  कर्दमः
Root:  कर्दम
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ mud
⇒ sin
⇒ clay
⇒ dirt
⇒ mire
⇒ filth
⇒ dirty
⇒ slime
⇒ shade
⇒ filthy
⇒ shadow
⇒ kind of rice
⇒ kind of poisonous bulb
⇒ covered with mud or mire or dirt
Shloka(s): 
1|10|9|2 ► निषद्वरस्तु जम्बालः पङ्कोऽस्त्री शादकर्दमौ॥ (वारिवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 1|10|9|2 ⇢ निषद्वरः (निषद्वर) (पुं) ⇒ mud, mire, sitting, god of love, sitting lazily
➠ 1|10|9|2 ⇢ जम्बालः (जम्बाल) (पुं) ⇒ fragrant crew Pine [Pandanus Odoratissimus - Bot.]
➠ 1|10|9|2 ⇢ पङकः (पङ्क) (पुं)
➠ 1|10|9|2 ⇢ पङकम् (पङ्क) (नपुं)
➠ 1|10|9|2 ⇢ शादः (शाद) (पुं) ⇒ mud, slime, dropping, falling off, young grass, chloro-phyll
➠ 1|10|9|2 ⇢ कर्दमः (कर्दम) (पुं) ⇒ mud, sin, clay, dirt, mire, filth, dirty, slime, shade, filthy, shadow, kind of rice, kind of poisonous bulb, covered with mud or mire or dirt
Related word(s): 
जातिः ➡ पृथ्वी
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कर्द्दमं,  क्ली,
   (कर्द + “कलिकर्द्योरमः” । उणां । ४ ।८४ इति अमः ।) मांसम् । इति शब्दचन्द्रिका ॥

 कर्द्दमः,  पुं,
   (कर्द कुत्सितरवे + “कलिकर्द्योरमः” ।उणां ४ । ८४ इति अमः ।) कर्द्दः । कादा इतिभाषा । तत्पर्य्यायः । निषद्वरः २ जम्बालः ३ पङ्कः ४शादः ५ । इत्यमरः । १ । १० । ९ ॥
 (तथाहियाज्ञबल्क्यः । १ । १९७ ।“रथ्याकर्दमतोयानि स्पृष्ठान्यन्त्यश्ववायसैः ।मारुतेनैव शुध्यन्ति पक्वेष्टकचितानिच” ॥
)अस्य गुणाः । शीतलत्वम् । रूक्षत्वम् । विष-रोगवेदनादाहशोथनाशित्वम् । व्रणशोधनरो-पणत्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
(“कर्द्दमो दाहपित्तार्त्तिशोथघ्नः शीतलः सरः” ।इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे १ भागे ॥
) स्वाय-म्भुवमन्वन्तरे प्रजापतिविशेषः । स तु ब्रह्मण-श्छायायां जातः । तस्य भार्य्या स्वायम्भुवमनुकन्यादेवहूतिः । पुत्त्रः कपिलदेवः कन्याः कलाद्या नव ।इति श्रीभागवतम् । ३ । १२ । २७ ॥
 पापम् ।इत्युणादिकोषः । ४ । ८४ ॥
 छाया । यथा,  --“वेदेषु कर्दमः शब्दश्चायायां वर्त्तते स्फुटम् ।बभूव कर्दमाद्बालः कर्दमस्तेन कीर्त्तितः” ॥
इति ब्रह्मवैवर्त्ते ब्रह्मखण्डे २२ अध्यायः ॥
 (नाग-विशेषः । यथा महाभारते १ । ३५ । १६ ।“कर्द्दमश्च महानागो नागश्च बहुमूलकः” ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कर्द्दम पु०
  कर्द्द--अम । (कादा) १ पङ्के अमरः । “सरितःकुर्वती गाधाः पथश्चाश्यानकर्द्दमान्” रघुः । करणे अम ।२ पापे उणादिकोषः । तस्य कुत्सितशब्दहेतुत्वात्तथात्वम् ।३ मांसे न०
  शब्दचि० । तत्सेवने हि उदरशब्दोजायतेइति तस्य तथात्वम् । कर्दमश्छाया कारणत्वेनास्त्यस्यअर्श० अच् । ब्राह्मणेश्छायाजाते ४ प्रजापतिभेदे ।“छायायाः कर्द्दमोजज्ञे देवहूत्याः पतिः प्रभुः” भाग०३,  १२,  १४,  “प्रजाः सृजेति भगवान् कर्द्दमो ब्रह्मणोदितः ।सरस्वत्यास्तपस्तेपे सहस्राणां समा दश । ततः समाधियो-गेन क्रियायोगेन कर्द्दमः । संप्रपेदे हरिं भक्त्या प्रपन्नवरदाशुषम्” भाग० ३,  २१,  अष्टमश्लोकादौ । ततः कपिलस्यप्रादुर्भावोवर्णितः । तन्नामनिरुक्तिः” ब्रह्मवै० पु०
  ब्र० ख०दर्शिता यथा । “वेदेषु कर्दमः शब्दश्छायायां वर्त्तते स्फु-टम् । वभूव कर्दमाद्बालः कर्दमस्तेन कीर्त्तितः” । तेन५ छायायामपि । ततः ॠश्यादि० चतुरर्थ्यां क । कर्दमकपङ्कसन्निकृष्टदेशादौ त्रि०
  कर्दमोजातोऽस्य तारका०इतच् । कर्दमित जातकर्दम त्रि०
  । अर्श० मत्वर्थेअच् । कर्दम ६ कर्दमयुक्ते त्रि०
  । काश्या० चतुरर्थ्यां ष्ठञ्ञिटौ कार्दमिक कर्दमसन्निकृष्टदेशादौ त्रि०
  ष्ठञि स्त्रियांङीष् । मत्वर्थे इनि कर्द्दमिन् पु०
  तद्युक्ते त्रि०
  मुद्गवृक्षेपु०  वैद्य० तस्य कर्दमसमीपजातत्वात्तथात्वम् । पृषी०कर्द्रमीत्यपि तत्रार्थे ।

Capeller

German

 कर्दम m.
  Schlamm,  Schmutz
 auch Adj.
schlammig.

Burnouf

French

 कर्दम कर्दम m.
  (कर्द) boue,  fange,  limon
 ordure
Au fig. souillure du péché,  ordure du crime.

 कर्दम कर्दम n.
  chair.

Stchoupak

French

 कर्दम-
 m.
  boue,  fange,  ordure 
 n.
  d'un Nāga 
 d'un Prajāpati 
-इत- a. boueux,  sale.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.