| YouTube Channel

कर्त्तरी (karttarI)

 
शब्दसागरः
English
कर्त्तरी
f.
(-री)
1. A scissors or shears.
2. A knife.
3. A small sword or
cutlass.
E.
कृत् to cut, अरन् affix, and ङीप् fem. do.
Yates
English
कर्त्तरी (री) 3.
f.
Pair of scissors.
Wilson
English
कर्त्तरी
f.
(-री)
1 A scissors or shears.
2 A knife.
3 A small sword or cutlass.
E.
कृत to cut, अरन् affix, and ङीप् fem. do.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
कर्त्तरी, कर्त्तनी, कत्री, छेदनी, खण्डधारा, शरारीमुखी
noun
अस्त्रविशेषः, पत्रीकृतस्वर्णादेः कर्तनास्त्रम्।
"कर्तर्या वस्त्रम् छिनत्ति वस्त्रकारः।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कर्त्तरी,
स्त्री,
(कृन्ततीति कृति छेदने + बाहुलका-दरप्रत्ययः ततो ङीष् यद्वा कृत् + घञ् कर्त्तंरातीति “आतोनुपेति” कः ।गौरादित्वात् ङीष् ।) कृपाणी इत्यमरः ।१० ३४
पत्रीकृतस्वर्णादेः कर्त्तनास्त्रम् कातिइति ख्यातः
केशकर्त्तनिका इति भरतः ।काँचि इति भाषा काटारी इति ख्याता
(योगविशेषः यथा, ज्योतिषशास्त्रे ।“क्रूरमध्यगतश्चन्द्रो लग्नं वा क्रूरमध्यगम् ।कर्त्तरी नाम योगोऽयं कन्या निधनकारकः”
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कर्त्तरी स्त्री कृत--घञ् कर्त्तं राति रा--क गौरा० ङीष् कृपा-ण्याम् पत्रीकृतहिरण्यादेः छेदनसाधने (कातारी) अस्त्रभेदे“ददर्शं कर्त्तरीयन्त्रममृतोपरिसंस्थितम् मनःपवनवेगेनभ्रममाणं महारयम् अपि स्पृशन्तं मशकं यत् खण्डयतिकोटिशः” काशी० केशादिकर्त्तनसाधने (काँचि)३ अस्त्रे, “क्रूरमध्यगतश्चन्द्री लग्नं वा क्रूरमध्यगन् ।कर्तरो नाम योगोऽयम्” इति ज्योतिषोक्ते योगभेदेच कर्त्तरोयोग उपयमशब्दे १२५९, ६० तत्प्रति-प्रसविशेषोऽपि उक्तः कृत--अरि--कर्त्तरिरित्यप्यत्र स्त्री ।“क्षरकर्त्तरिसंदशैस्तस्य रोमाणि निर्हरेत्” सुश्रु० “पापोकर्त्तरिकारकौ” मूहु० चि० अत्र “ङ्यपोरिति” पा०ह्रस्वः” पीयू० वस्तुतः क्षुरकर्त्तरिसदंशैरित्यत्र द्वन्द्वेह्रस्वाप्रसक्तेः ह्रस्वान्तोऽपि कर्त्तरिशब्दोऽस्तीति गम्यते ।स्वार्थे कन् कर्त्तरिकाप्यत्र स्त्री