| YouTube Channel

कर्तितुम् (kartitum)

 
Kridanta Forms
Sanskrit
कृत् (कृ꣡तीँ꣡ छेदने - तुदादिः - सेट्)
ल्युट् = कर्तनम्
अनीयर् = कर्तनीयः - कर्तनीया
ण्वुल् = कर्तकः - कर्तिका
तुमुँन् = कर्तितुम्
तव्य = कर्तितव्यः - कर्तितव्या
तृच् = कर्तिता - कर्तित्री
क्त्वा = कर्तित्वा
ल्यप् = प्रकृत्य
क्तवतुँ = कृत्तवान् - कृत्तवती
क्त = कृत्तः - कृत्ता
शतृँ = कृन्तन् - कृन्तन्ती / कृन्तती
कृत् (कृ꣡तीँ꣡ वेष्टने - रुधादिः - सेट्)
ल्युट् = कर्तनम्
अनीयर् = कर्तनीयः - कर्तनीया
ण्वुल् = कर्तकः - कर्तिका
तुमुँन् = कर्तितुम्
तव्य = कर्तितव्यः - कर्तितव्या
तृच् = कर्तिता - कर्तित्री
क्त्वा = कर्तित्वा
ल्यप् = प्रकृत्य
क्तवतुँ = कृत्तवान् - कृत्तवती
क्त = कृत्तः - कृत्ता
शतृँ = कृन्तन् - कृन्तती
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कृती छेदने”@} 2 मुचादिः।
‘कृणत्ति कृन्ततीत्येते वेष्टने च्छेदने क्रमात्।
कीर्तयेदिति संशब्दे--’ 3 इति देवः।
कर्तकः-र्तिका, कर्तकः-र्तिका, 4 चिकृत्सकः- 5 चिकर्तिषकः, 6 चरीकृतकः-तिका
कर्तिता-त्री, कर्तयिता-त्री, चिकृत्सिता-त्री, चिकर्तिषिता-त्री, चरीकृतिता-त्री
7 कृन्तन् 8 - 9 न्ती-ती, कर्तयन्-न्ती, चिकृत्सन्-चिकर्तिषन्-न्ती
-- 10 कर्तिष्यन् 11 -कर्त्स्यन्-न्ती-ती, कर्तयिष्यन्-न्ती-ती, चिकृत्सिष्यन्-चिकर्तिषि-ष्यन्-न्ती-ती
12 13 व्यतिकृन्तमानः, कर्तयमानः, -- चरीकृत्यमानः
व्यतिकर्तिष्यमाणः-व्यतिकर्त्स्यमानः, कर्तयिष्यमाणः, 14 चरीकृतिष्यमाणः
काष्ठकृत्-कृतौ-कृतः
-- -- -- 15 कृत्तम् 16 -त्तः, कर्तितः, चिकृत्सितः-चिकर्तिषितः, चरीकृतितः-तवान्
17 कृतः, 18 विकर्तनः, कर्तः, चिकृत्सुः-चिकर्तिषुः, चरीकृतः
कर्तितव्यम्, कर्तयितव्यम्, चिकृत्सितव्यम्-चिकर्तिषितव्यम्, चरीकृतितव्यम्
कर्तनीयम्, कर्तनीयम्, चिकृत्सनीयम्-चिकर्तिषणीयम्, चरीकृतनीयम्
19 कृत्यम्, कर्त्यम्, चिकृत्स्यम्-चिकर्तिष्यम्, चरीकृत्यम्
ईषत्कर्तः-दुष्कर्तः-सुकर्तः
-- -- -- कृत्यमानः, कर्त्यमानः, चिकृत्यमानः-चिकर्तिष्यमाणः, चरीकृत्यमानः
कर्तः, कर्तः, चिकृत्सः-चिकर्तिषः, चरीकृतः
कर्तितुम्, कर्तयितुम्, चिकृत्सितुम्-चिकर्तिषितुम्, चरीकृतितुम्
कृतिः, कर्तना-चिकृत्सा, चिकर्तिषा-चरीकृता
कर्तनम्, कर्तनम्, चिकृत्सनम्-चिकर्तिषणम्, चरीकृतनम्
20 कर्तित्वा, कर्तयित्वा, चिकृत्सित्वा-चिकर्तिषित्वा, चरीकृतित्वा
विकृत्य, विकर्त्य, विचिकृत्स्य-विचिकर्तिष्य, प्रचरीकृत्य
-- कर्तम् २, कर्तित्वा २, कर्तम् २, कर्तयित्वा २, चिकृत्सम् २, चिकृत्सित्वा २, चिकर्तिषम् २, चिकर्तिषित्वा २, चरीकृतम्
चरीकृतित्वा २। 21
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(२४८)
02
=>
(६-तुदादिः-१४३५। सक। सेट्। पर।)
03
=>
(श्लो-९५)
04
=>
[[३। ‘हलन्ताच्च’ (१-२-१०) इति सनः कित्त्वाद्गुणाभावः।]]
05
=>
[[४। ‘सेऽसिचि कृतचृतछृदतृदनृतः’ (७-२-५७) इति सनः इड्विकल्पः। इटि गुणः।]]
06
=>
[[५। ‘रीगृदुपधस्य च’ (७-४-९०) इत्यभ्यासस्य रीगागमः।]]
07
=>
[[६। ‘शे मुचादीनाम्’ (७-१-५९) इति नुम्।]]
08
=>
[[आ। ‘भुक्त्वा गोरससिक्तमन्नमजितः कंसस्य कृन्तन् मुदं तं खेत्स्यन् पिशिताशदारुणमसौ मोदेन निन्येनिशाम्।।’ धा। का। २-८४।]]
09
=>
[[७। ‘आच्छीनद्योर्नुम्’ (७-१-८०) इति नुम् वा।]]
10
=>
[[८। ‘सेऽसिचि--’ (७-२-५७) इति सादेरार्धधातुकस्य इड् वा।]]
11
=>
[[B। ‘वनं चचार कर्तिष्थन् नर्त्स्यन्निव निरङ्कुशः।।’ भ। का। ९-४२।]]
12
=>
[पृष्ठम्०२४६+ २२]
13
=>
[[१। ‘कर्तरि कर्मव्यतीहारे’ (१-३-१४) इति शानच्।]]
14
=>
[[२। यङः, अल्लोपस्य स्थानिवद्भावात् गुणो न।]]
15
=>
[[३। ‘श्वीदितो निष्ठायाम्’ (७-२-१४) इति इण्णिषेधः।]]
16
=>
[[आ। ‘निकृत्तमत्तद्विपकुम्भमांसैः संपृक्तमुक्तैर्हरयोऽग्रपादैः।’ भ। का। ११-४२।]]
17
=>
[[४। ‘इगुपध--’ (३-१-१३५) इति कर्तरि कः प्रत्ययः।]]
18
=>
[[५। नन्द्यादिपाठात् ‘नन्दिग्रहि--’ (३-१-१३४) इति कर्तरि ल्युः। विशेषेण कर्तयति भक्तानां रोगादिकमिति घिकर्तनः = सूर्यः। ‘आरोग्यं भास्करादिच्छेत्--’ इति स्मरणात्।]]
19
=>
[[६। ‘ऋदुपधाच्चाकॢपि--’ (३-१-११०) इति क्यप्।]]
20
=>
[[७। ‘न क्त्वा सेट्’ (१-२-१८) इति कित्त्वनिषेधात् गुणः।]]
21
=>
[पृष्ठम्०२४७+ २५]