| YouTube Channel

कर्त (karta)

 
शब्दसागरः
English
कर्त्त r. 10th. cl. (कर्त्तयति) To slacken or unloose, to remove
also कत्र
and कर्त्र.
Capeller Eng
English
1 कर्त
m.
 division, distinction.
2 कर्त॑
m.
 hole, cavity (cf. गर्त).
Yates
English
कर्त्त (त् क) कर्त्तयति 10.
a. To cut
to
slacken or unloose.
Spoken Sanskrit
English
कर्त karta
m.
 hole
कर्त karta
m.
 cavity
कर्त karta
m.
 separation
कर्त karta
m.
 distinction
कर्त karta
m.
 spindle
Wilson
English
कर्त्त r. 10th cl. (कर्त्तयति) To slacken or unloose, to remove
also
कत्र and कर्त्र.
Apte
English
कर्त [karta],
a.
Ved.
 Cutting.
र्तः A hole, cavity
यदि कर्तं पतित्वा संशश्रे
Av.*
 4.12.7.
Rending, tearing
गतो मुकुन्दं परिहृत्य कर्तम्
Bhāg.*
 11.5.41.
Apte 1890
English
कर्त a. Ved. Cutting.
र्तः 1 A hole, cavity.
2 Rending, tearing.
Monier Williams Cologne
English
कर्त॑ अस्,
m.
 (√ 1. कृत्
a more recent form is 2. ग॑र्त), a hole, cavity,
RV.
AV.
 iv, 12, 7
AitBr.
&c.
separation, distinction,
BhP.
a spindle (?),
MānGṛ.
 (v.l.).
Monier Williams 1872
English
कर्त कर्त, अस्, m. (fr. 1. कृत्?), Ved. a hole,
a cavity
(a more recent form is गर्त।)
Macdonell
English
कर्त 1. karta,
m.
 separation, distinction.
कर्त 2. kartá,
m.
 hole, pit (= garta).
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कर्त
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಾವಿ
निष्पत्तिः - > कर्त (शैथिल्ये) - "अच्" (३-१-१३५)
कर्त
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > कृती (छेदने) - भावे "घञ्" (३-३-१८)
कर्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಡಿಲಿಸುವವನು
कर्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಕತ್ತರಿಸುವವನು
निष्पत्तिः - > कृती (छेदने) -"अच्" (३-१-१३५)
Lanman
English
kartá, m. (earth-) cut, ditch. [√kṛt: see
garta.]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
°कर्त Spindel? Mgs. II, 15, 6b.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कर्त्त, त् क शैथिल्ये । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(अदन्तचुरां--परं--अकं--सेट् ।) रेफस्याधस्तकारःकर्त्तयति कर्त्तापयति धूलिर्ज्जलेन । इति दुर्गा-दासः ॥
कर्त्तः,
पुं,
 (कर्त्त + भावे + अप् ।) भेदः । यथा ।“सध्य्रङ् नियम्य यतयो यमकर्त्तहेतिंजह्युः स्वराडिव निपानखनित्रमिन्द्रः” ॥
इति श्रीभागवते २ । ७ । ४८ ॥
“कर्त्तो भेदः तन्नि-रासो अकर्त्तः तत्र हेतिं साधनं जह्युः” । इतितट्टीकायां श्रीधरस्वामी ॥
(कर्त्तयति शिथिलीक-रोति भिनत्ति वा । कर्त्त + अच् । भेदके, त्रि ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कर्त्त शैथिल्येशिथिलीकरणे आरम्भसंयोगशिथिलतापादनेअ०
चु०
सक०
 सेट् । कर्त्तयति ते मतान्तरे कर्त्तापयति तेअचकर्त्तत्--त कर्त्तयाम्--वमूव आस चकार चक्रे । कर्त्तयिता कर्त्यात् कर्त्तयिषीष्ट कर्त्तयिष्यति ते । कर्त्तनीयःकर्त्तयितव्यः । कर्त्तयिता कर्त्तितः । कर्त्तनं कर्त्तना । कर्त्तयितुम् कर्त्तयित्वा आकर्त्त्य । कर्म्मणि कर्त्त्यतेअकर्त्तिं अकर्त्तयिषाताम्--अकर्त्तिवाताम् कर्त्तिता-कर्त्तियिता कर्त्तयिष्यते कर्त्तिष्यते--“एवाहं सर्वं दुर्भूतंकर्त्रं कृत्या कृताकृतम्” अथ० १०, १, ३२ । “अपि क-र्त्तमवर्त्तयोऽयज्यून्” ऋ० १, १२१, १३ ।
कर्त्त
पु०
 कर्त्तयति शिथिलीकरोति कर्त्तं--अच् । १ कूपे“त्राध्वं कर्त्तादपपदो यजत्राः!” यजु० ३३, ५१, कर्त्तात्कूपात्” वेददी० । कृत--भावे घञ् । २ भेदे च । “सध्र्यङ्नि-यम्य यतयो यमकर्त्तहेतिम्” भाग० २, ७, ४९, कृत--चत् ।३ छेदके
त्रि०
 । “वृकस्य कर्त्तादवपदोयजत्राः” ऋ० २, ३०, ६ । “हे यजत्राः अवपदः आपदः कर्त्तात् कर्त्तुः” भा० ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कर्त शैथिल्ये”@} 2 अदन्तः।
‘कर्ण भेदने’ 3 इति धातुवद्रूपाणि सर्वाणि ज्ञेयानि।
4
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१७१)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१९१५। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
 (१७०)
04
=>
 [पृष्ठम्०१६८+ २४]
Capeller
German
1. कर्त
m.
 Trennung.
2. कर्त॑
m.
 Grube, Loch.
Grassman
German
kartá, m., Grube, Loch [von kṛt, schneiden].
-ám {121, 13}
{785, 9}.
-ā́t {220, 6}.
-é {785, 8}.
Stchoupak
French
कर्त-
m.
 trou
séparation, distinction.