| YouTube Channel

कर्णेजपः (karNejapaH)

 
Apte
English
कर्णेजपः [karṇējapḥ], [कर्णे-जप्-अच् अलुक् समासः
cf.
P.
 III.2.13.] A secret tale-bearer, An informer (Mar. कानाशीं लागणारा)
पुरा कर्णेजपीभूय पुनः पुनरुपेयुषा Śiva. B.23.37. कर्णेजपैराहितराज्यलोभा
Bk.*
 3.7.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 वाचाटः, जल्पाकः, कर्णेजपः
noun
यः परिवदति।
"वाचाटानां कारणात् कदाचित् परस्परेषु वैमत्यम् उत्पद्यते।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: कर्णेजपः
Root: कर्णेजप
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ informer
⇒ tale-bearer
⇒ ear-whisperer
Shloka(s):
3|1|47|1 ► कर्णेजपः सूचकः स्यात्पिशुनो दुर्जनः खलः। (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|1|47|1 ⇢ कर्णेजपः (कर्णेजप) (पुं)
➠ 3|1|47|1 ⇢ (कर्णेजप) (स्त्री)
➠ 3|1|47|1 ⇢ कर्णेजपम् (कर्णेजप) (नपुं)
➠ 3|1|47|1 ⇢ सूचकः (सूचक) (पुं) ⇒ dog, cat, imp, crow, demon, jackal, buddha, needle, parapet, villain, showing, teacher, narrator, informer, informing, denouncer, betraying, expressive, indicating, balustrade, treacherous, designating, pointing to, kind of rice, pointing out, Siddha [saint], a Buddhist saint, manager of a company, son of an Ayogava and a kSatriyA, manager or chief actor of a company
➠ 3|1|47|1 ⇢ (सूचक) (स्त्री) ⇒ dog, cat, imp, crow, demon, jackal, buddha, needle, parapet, villain, showing, teacher, narrator, informer, informing, denouncer, betraying, expressive, indicating, balustrade, treacherous, designating, pointing to, kind of rice, pointing out, Siddha [saint], a Buddhist saint, manager of a company, son of an Ayogava and a kSatriyA, manager or chief actor of a company
➠ 3|1|47|1 ⇢ सूचकम् (सूचक) (नपुं) ⇒ dog, cat, imp, crow, demon, jackal, buddha, needle, parapet, villain, showing, teacher, narrator, informer, informing, denouncer, betraying, expressive, indicating, balustrade, treacherous, designating, pointing to, kind of rice, pointing out, Siddha [saint], a Buddhist saint, manager of a company, son of an Ayogava and a kSatriyA, manager or chief actor of a company
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ मनुष्यः
जातिः ➡ मनुष्यः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कर्णेजपः, त्रि, (कर्णे जपति यः । जापादित्वात् स्तम्ब-कर्णयोरित्यच् हलदन्तादित्यलुक् ।) अप्रकाशे-नानुचितप्रबोधकः । कर्णेलगित्वा परापकारं वदतियो जनः । ठक् इति ख्यातः । तत्पर्य्यायः । सूचकः २पिशुनः ३ दुर्जनः ४ खलः ५ । इत्यमरः । ३ । १ ।४७ ॥
कर्णेजपादिद्वयं परापकारवादिनि । पिशुना-दित्रयं परस्परभेदनशीले ॥
कर्णेजपादिपञ्चकंसूचके इति केचित् ॥
त्रयमिति केचित् । इतिभरतः ॥
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“जप व्यक्तायां वाचि”@} 2 ‘जप मानसे च’ मनोनिर्वर्त्ये वचने--इत्यर्थः।
जापकः-पिका, जापकः-पिका, जिजपिषकः-षिका, 3 जञ्जपकः-जन्जपकः-पिका
जपिता-त्री, जापयिता-त्री, जिजपिषिता-त्री, जञ्जपिता-जन्जपिता-त्री
4 जपन्-न्ती, 5 व्यतिजपन्-न्ती, जापयन्-न्ती, जिजपिषन्-न्ती
-- जपिष्यन्-न्ती-ती, जापयिष्यन्-न्ती-ती, जिजपिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- जापयमानः, -- जञ्जप्यमानः-जन्जप्यमानः
-- जापयिष्यमाणः, -- जञ्जपिष्यमाणः-जन्जपिष्यमाणः
जप्-जब्-जपौ-जपः
-- -- -- जपितम्-तः, 6 जप्तम्, जापितः, जिजपिषितः, जञ्जपितः-जन्जपितः-तवान्
जपः, 7 कर्णेजपः, 8 जापः, जिजपिषुः, जञ्जपः-जन्जपः, 9 जञ्जपूकः
10 11 जपितव्यम्, जापयितव्यम्, जिजपिंषितव्यम्, जञ्जपितव्यम्-जन्जपितव्यम्
जपनीयम्, जापनीयम्, जिजपिषणीयम्, जञ्जपनीयम्-जन्जपनीयम्
12 जप्यम्, 13 जाप्यम्, जिजपिष्यम्, जञ्जप्यम्-जन्जप्यम्
ईषज्जपः-दुर्जपः-सुजपः
-- -- -- जप्यमानः, जाप्यमानः, जिजपिष्यमाणः, जञ्जप्यमानः-जन्जप्यमानः
14 जपः, 15 उपजापः, जापः, जिजपिषुः, जञ्जपः-जन्जपः
जपितुम्, जापयितुम्, जिजपिषितुम्, जञ्जपितुम्-जन्जपितुम्
जप्तिः, जापना, जिजपिषा, जञ्जपा-जन्जपा
जपनम्, जापनम्, जिजपिषणम्, जञ्जपनम्-जन्जपनम्
जपित्वा, जापयित्वा, जिजपिषित्वा, जञ्जपित्वा-जन्जपित्वा
सञ्जप्य, प्रजाप्य, प्रजिजपिष्य, प्रजञ्जप्य-प्रजन्जप्य
जापम् २, जपित्वा २, जापम् २, जापयित्वा, जिजपिषम् २, जिजपिषित्वा २, जञ्जपम् २-जन्जपम् २
जञ्जपित्वा २-जन्जपित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (५८४)
02
=>
 (१-भ्वादिः-३९७। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[१। ‘लुपसदचरजपजभदहदशगॄभ्यो भावगर्हायाम्’ (३-१-२४) इति सूत्रेण गर्हितं जपतीत्यर्थे यङ्। द्विर्वचनम्, अभ्यासस्य, ‘जपजभदहदशभञ्जपशां च, (७-४-८६) इत्यनेन नुगागमे, तस्य ‘पदान्तवद्वाच्यः, (वा। ७-४-८५) इति पदान्तवद्भावेन ‘वा पदान्तस्य’ (८-४-५९) इति पाक्षिके परसवर्णे रूपद्वयम्। एवं यङन्ते सर्वत्र रूपद्वयं ज्ञेयम्।]]
04
=>
 [[आ। ‘आ तिष्ठद्गु जपन् सन्ध्यां प्रकान्तामायतीगवम्।’ भ। का। ४। १४।]]
05
=>
 [[२। ‘प्रतिषेधे हसादीनामुपसंख्यानम्’ (वा। १-३-१५) इति वचनात् कर्मव्यतीहारेऽपि न शानच्।]]
06
=>
 [[३। ‘सेटोऽप्यस्य धातोः क्वचिदिडभावेनापि प्रयोगो दृश्यते। तस्य साधुत्वकल्पनाय ‘आदितश्च’ (७-२-१६) इति सूत्रे, काशिकायां ‘चकारोऽनुक्तसमुच्चयार्थः। आश्वस्तः। वान्तः।’ इत्युदाहरणं दत्तम्।’ तदिहानुसन्धेयम्। ‘वमजप्- व्याश्वसो निष्ठाया इड् वा’ इति केचित् जपितः जप्तः, इति प्रक्रियाकौमुदी।]]
07
=>
 [[४। ‘स्तम्बकर्णयो रमिजपोः’ (३-२-१३) इति सुबन्ते उपपदे अच्प्रत्ययः। ‘तत्पुरुषे कृति बहुलम्’ (६-३-१४) इति सप्तम्या अलुक्। ‘हस्तिसूचकयोरिति वक्तव्यम्’ (वा। ३-२-१३) इति वचनात् कर्णेजपः इति सूचके एव साधुः।]]
08
=>
 [[B। ‘कर्णेजपैराहितराज्यलोमा स्त्रैणेन नीता विकृतिं लघिम्ना।’ भ। का। ३। ७।]]
09
=>
 [[५। ‘यजजपदशां यङः’ (३-२-१६६) इति तच्छीलादिषु कर्तृषु यङन्तादूकप्रत्यये, ‘यस्य हलः’ (६-४-४९) इति यकारलोपे, अभ्यासस्य नुगागमे च रूपम्।]]
10
=>
 [[C। ‘जन्मधामनि निजे नियमस्थं जञ्जपूकमभिसृत्य जघान।।’ यादवाभ्युदये २१। ४०।]]
11
=>
 [पृष्ठम्०५५७+ २५]
12
=>
 [[१। ‘पोरदुपधात्’ (३-१-९८) इति यत्। ण्यदपवादः।]]
13
=>
 [[आ। ‘मत्वा सहिष्णूनपरोपजप्यान् स्वकानधिष्ठाय जलान्तदुर्गान्।’ भ। का। १२। ३२।]]
14
=>
 [[२। ‘व्यधजपोरनुपसर्गे’ (३-३-६१) इति भावे, अप्प्रत्ययः। उपसृष्टात्तु घञेव। उपजापः।]]
15
=>
 [[B। ‘गोपायतां धर्ममधूपितात्मनां जल्पान् विमुच्याभवदुद्यमो जपे।।’ धा। का। १। ५१।]]