| YouTube Channel

कर्णीरथ (karNIratha)

 
शब्दसागरः
English
कर्णीरथ mf. (-थः-था) A covered car, or according to some, a litter for the
conveyance of woman, &c. borne on men's shoulders.
E.
 कर्णी the
part near the ear, and रथ a carriage.
Yates
English
कर्णी-रथ (थः) 1.
m.
f.
 A covered car.
Wilson
English
कर्णीरथ
mf. (-थः-था) A covered car, or according to some, a
litter for the conveyance of women, &c. borne on men's shoulders.
E.
 कर्णी the part near the ear, and रथ a carriage.
Monier Williams Cologne
English
कर्णी-रथ a (for कर्णि-रथ)
m.
 a kind of litter,
Ragh.
 xiv, 13
Rājat.
 vii, 479.
कर्णी-रथ b See
s.v.
 कर्णि॑न्.
Macdonell
English
कर्णीरथ karṇī-ratha,
m.
 kind of litter
-suta, 🞄m. ep. of the author of a manual on stealing.
Benfey
English
कर्णीरथ कर्णीरथ (cf. रथ),
m.
A litter, Rājat. 5, 218.
Apte Hindi
Hindi
कर्णीरथः
पुं*
 कर्णी - रथः -
"बन्द डोली, स्त्रियों की सवारी, पालकी"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कर्णीरथ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ /ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ ಹೊರಬಹುದಾದ ಒಂದು ವಾಹನ /ಮೇನಾ
निष्पत्तिः - > दीर्घः (६-३-१३७)
व्युत्पत्तिः - > कर्णी स्कन्धवाह्यः, कर्णी चासौ रथश्च
प्रयोगाः - > "श्वश्रूजनानुष्ठितचारुवेषां कर्णीरथस्थां रघुवीरपत्नीम्"
उल्लेखाः - > रघु० १४-१३
L R Vaidya
English
karRI-raTa {% m. %} a covered litter for the conveyance of women, कर्णीरथस्थां रघुवीरपत्नीम् R.xiv.13.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कर्णीरथः प्रवहणं डयनं रथगर्भकः ।
-wordlist-
कर्णीरथ (पुं), प्रवहण (क्ली), डयन (क्ली), रथगर्भक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कर्णीरथ
कर्णीरथ, प्रवहण, डयन
कर्णीरथः प्रवहणं डयनं चेति कथ्यते ॥ ४४५ ॥
verse 2.1.1.445
page 0051
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कर्णीरथः,
पुं,
 (कर्णसाध्या श्रवणक्रिया उपचारात्कर्णः । कर्णोऽस्यास्ति इनिः । कर्णी चासौ रथ-श्चेति शब्दमात्रेण रथो न वस्तुतः । यद्वा साभीप्यात् कर्णशब्देनस्कन्धो लक्ष्यते । सोऽस्त्यस्य वाह-कत्वेन इनिः । कर्णी चासौ रथश्च । अन्येषामपीतिदीर्घः ।) क्रीडार्थनिर्म्मितस्वल्परथः । पुरुषस्कन्ध-नीयमानरथः । इति भगीरथः ॥
स्त्रीवहनार्थमु-परि वस्त्राच्छादितरथविशेषः । इति मञ्जरी ॥
चतुर्दोल इति ख्यात इति पितृचरणाः ॥
इतिसारसुन्दरी ॥
स्त्रीरत्नवहनार्थमुपरिवस्त्राच्छादि-तमनुष्यवाह्ययानविशेषः । इति भरतः ॥
तत्प-र्य्यायः । प्रवहनम् २ हयनम् ३ । इत्यमरः । २ ।८ । ५२ ॥
प्रहरणम् ४ डयनम् ५ । इति तट्टीका ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कर्ण्णीरथ
पु०
 कर्णः सामीप्येनास्त्यस्य कर्णी स्कन्धः तेन ईशोभा यस्य न समासान्तः कप् स चासौ रथो रथतल्यंवाहनं कर्म्म० । स्कन्धवाह्ये याने (पालकी) इत्यादौ ।शब्दचि० तु अन्या व्युत्पत्तिर्दर्शिता यथा । कर्ण्णसाध्यक्रियाउपचारात् घर्णःकर्णोऽस्यास्ति इनि । कर्णी चासौ र-थश्च । शब्दमात्रेण रथो न वस्तुतो रथः । यद्वा सामी-प्यात् कर्णशब्देन स्कन्यो लक्ष्यते सोऽस्यास्ति वाहनत्वेनइनि कर्णी चासौ रथश्च । उभयत्र अन्येषामपीति पा०दीर्घः इति” । “कर्णीरथस्थां रघुवीरपत्नीम्” रघुः ।
Burnouf
French
कर्णीरथ कर्णीरथ
m.
 et कर्णीरथा
f.
palanquin [dont les bras touchent les oreilles (कर्ण) des
porteurs].