| YouTube Channel

कर्ज (karja)

 
शब्दसागरः
English
कर्ज r. 1st cl. (कर्जति) To pain or make uneasy.
Wilson
English
कर्ज r. 1st cl. (कर्जति) To pain or make uneasy.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 कर्ज्
मूलधातुः:
 कर्ज
धात्वर्थः:
 व्यथने
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 कर्जति
धातुः:
 कर्ज्
मूलधातुः:
 कर्ज
धात्वर्थः:
 पीडने
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 कर्जति
अनुबन्धादिविशेषः:
टिप्पनी: कर्ज्जपीडायाम्¦ भ्वा० पर० सक० सेट् । कर्जति अकर्जीत् । चकर्ज्ज प्रनिकर्ज्जति ।
धातुप्रदीपः
Sanskrit
कर्जँ कर्ज व्यथने
- कर्जति । चकर्ज । कर्जः ।। 225 ।।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कर्ज्ज पीडे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वां--परं--सकं--सेट् ।) कर्जति । इति दुर्गादासः ॥
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
कर्जँ कर्ज
मानकरूपान्तरम् - खर्जँ
खर्ज व्यथने
- कर्जति खर्जति कृषिचमि (उ0 1 इत्यूः- खर्जूः 223, 224
धातुवृत्तिः
Sanskrit
कर्जँ कर्ज (अर्थः) व्यथने
22
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कर्ज व्यथने”@} 2 व्यथनम् = भयदुःखम्, चलनं च।
कर्जकः-र्जिका, कर्जकः-र्जिका, चिकर्जिषकः-षिका, चाकर्जकः-र्जिका
कर्जिता-त्री, कर्जयिता-त्री, चिकर्जिषिता-त्री, चाकर्जिता-त्री
कर्जन्-न्ती, कर्जयन्-न्ती, चिकर्जिषन्-न्ती
-- कर्जिष्यन्-न्ती-ती, कर्जयिष्यन्-न्ती-ती, चिकर्जिषिष्यन्-न्ती-ती
-- कर्जयमानः, कर्जयिष्यमाणः, चाकर्ज्यमानः, चाकर्जिष्यमाणः
3 कर्क्-कर्ग्-कर्जौ-कर्जः
-- -- -- 4 कर्जितम्-तः, कर्जितः-तम्, चिकर्जिषितः, चाकर्जितः-तवान्
कर्जः, 5 कर्जनः, कर्जः, चिकर्जिषुः, चिकर्जयिषुः, चाकर्जः
6 प्रनिकर्जितव्यम्, कर्जयितव्यम्, चिकर्जिषितव्यम्, चाकर्जितव्यम्
कर्जनीयम्, कर्जनीयम्, चिकर्जिषणीयम्, चाकर्जनीयम्
7 कर्ज्यम्, कर्ज्यम्, चिकर्जिष्यम्, चाकर्ज्यम्
ईषत्कर्जः-दुष्कर्जः-सुकर्जः
-- -- कर्ज्यमानः, कर्ज्यमानः, चिकर्जिष्यमाणः, चाकर्ज्यमानः
कर्जः, कर्जः, चिकर्जिषः, चाकर्जः
कर्जितुम्, कर्जयितुम्, चिकर्जिषितुम्, चाकर्जितुम्
कर्जा, कर्जना, चिकर्जिषा, चाकर्जा
कर्जनम्, कर्जनम्, चिकर्जिषणम्, चाकर्जनम्
कर्जित्वा, कर्जयित्वा, चिकर्जिषित्वा, चाकर्जित्वा
प्रकर्ज्य, प्रकर्ज्य, सञ्चिकर्जिष्य, सञ्चाकर्ज्य
कर्जम् २, कर्जित्वा २, कर्जम् २, कर्जयित्वा २, चिकर्जिषम् २, चिकर्जिषित्वा २, चाकर्जम् २
चाकर्जित्वा २। 8
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१६९)
02
=>
 (१-भ्वादिः-२२८। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[१। ‘रात् सस्य’ (८-२-२४) इति नियमान्न संयोगान्तलोपः।]]
04
=>
 [[आ। ‘अकर्जितोऽसौ हरिखर्जनोत्कधीः अजत्पशुव्रातमजेन तेजितम्। लसत्खजाकं व्रजमासदत् क्रमात् अखञ्जितैरेजितचामरैर्हयैः।।’ धा। का। १-३१।]]
05
=>
 [[२। ‘चलनशब्दार्थादकर्मकाद्युच्’ (३-२-१४८) इति ताच्छीलिको युच्।]]
06
=>
 [[३। ‘शेषे विभाषाऽकखादौ--’ (८-४-१८) इति पर्युदासात् णत्वं न।]]
07
=>
 [[४। निष्ठायां सेट्त्वात् ‘चजोः कु--’ (७-३-५२) इति कुत्वं न।]]
08
=>
 [पृष्ठम्०१६७+ २७]