| YouTube Channel

कर्कन्धुः (karkandhuH)

 
Apte
English
कर्कन्धुः [karkandhuḥ] न्धूः [ndhūḥ], न्धूः
f.
[कर्कं कण्टकं दधाति धा-कू
Uṇ.*
1.93.]
The jujube tree
अलावुकर्कन्धुट्टन्भुफलमिति Mbh. on
P.
IV.* 3.61. कर्कन्धूफलपाकमिश्रपचनामोदः परिस्तीर्यते
U.*
4.1
कर्कन्धूनामुपरि तुहिनं रञ्जयत्यग्रसंध्या
Ś.*
4. v.1
कर्कन्धूफलमुच्चिनोति शबरी मुक्ताफलाशङ्क्या S. D.
The fruit of this tree, यजेत दधिकर्कन्धूमिश्रान्पिण्डान्यवैः क्रियाः
Y.*
1.25.
A term applied to a fetus of ten days old
दशाहेन तु कर्कन्धूः
Bhāg.*
3.31.2.
m.
(न्धुः) A well without water
comm. on.
Uṇ.*
1.28.
Apte Hindi
Hindi
कर्कन्धुः
पुं*
- कर्कं कण्टकं दधाति-धा-कू
उन्नाव का पेड़
कर्कन्धुः
पुं*
- कर्कं कण्टकं दधाति-धा-कू
इस वृक्ष का फल
कर्कन्धुः
स्त्री*
- कर्कं कण्टकं दधाति+धा+कू
दस दिन का भ्रूण
कर्कन्धुः
पुं*
- -
बिना पानी का कुआँ
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
कर्कन्धुः
noun
वने प्राप्यमाणः बदरीवृक्षविशेषः।
"वानरः कर्कन्धुम् उपविशति।"
Synonyms:
कर्कन्धुः
noun
एकः पुरुषः
"कर्कन्धोः उल्लेखः ऋग्वेदे अस्ति"
Synonyms:
कर्कन्धुः
noun
एकः पुरुषः
"कर्कन्धोः वर्णनं ऋग्वेदे वर्तते"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कर्कन्धुः, पुं
स्त्री,
(कर्कं कण्टकं दधातीति धा +निपातनात् कुः नुम् ।) कोलिवृक्षः इत्यमर-टीकायां स्वामी
(वदरीफलम् अस्य पर्य्याय-गुणा यथा, भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे मभागे
“पुंसि स्त्रियाञ्च कर्कन्धुर्वदरी कोलमित्यपि ।फेनिलं कुबलं घोटा सौवीरं वदरं महत् ।अजप्रिया कुहा कोली विषमोभयकण्टका”
तत्र वदरविशेषाणां लक्षणानि गुणाश्च ।“पच्यमानं सुमधुरं सौवीरं वदरं महत् ।सौवीरं वदरं शीतं भेदनं गुरुशीतलम्
वृंहणं पित्तदाहास्रक्षयतृष्णानिवारणम् ।सौवीरं लघु सम्पक्वं मधुरं कोलसुच्यते
कोलन्तु वदरं ग्राहि रुच्यसुष्णञ्च वातलम् ।कफपित्तकरञ्चापि गुरु सारकमीरितम्
कर्कन्धुः क्षुद्रवदरं कथितं पूर्व्वसूरिभिः ।अम्लं स्यात् क्षुद्रवदरं कषायं मधुरं मनाक्
स्निग्धं गुरु तिक्तञ्च वातपित्तापहं स्मृतम् ।शुष्कं भेद्यग्निकृत्सर्व्वं लघुतृष्णाक्लमास्रजित्”
क्वचित् क्लीवेऽपि दृश्यते यथा, “कर्कन्धुकोलवदरमामं पित्तकफावहम् ।पक्वं पित्तानिलहरं स्निग्धं संमधुरं सरम्
पुरातनं तृट्शमनं श्रमघ्नं दीपनं लघु ।सौवीरं वदरं स्निग्धं मधुरं वातपित्तजित्”
इति सुश्रुते सूत्रस्थाने ४६ अध्याये
)