| YouTube Channel

कर्कन्धु (karkandhu)

 
शब्दसागरः
English
कर्कन्धु mf. (-न्धुः-न्धूः) A tree, the jujube: see the next.
Capeller Eng
English
कर्क॑न्धु
m.
f.
 the jujube tree,
n.
 its fruit.
Spoken Sanskrit
English
कर्कन्धु karkandhu
f.
 term or name applied to a fetus which is ten days old
कर्कन्धु karkandhu
m.
 well without water
कर्कन्धु karkandhu
m.
 one dried up
कर्कन्धु karkandhu
n.
 fruit of this tree
कर्कन्धु karkandhu
n.
 jujube berry [ Zizyphus Jujuba - Bot. ]
Wilson
English
कर्कन्धु
mf. (-न्धुः-न्धूः) A tree, the jujube: see the next.
Apte
English
कर्कन्धुः [karkandhuḥ] न्धूः [ndhūḥ], न्धूः
f.
 [कर्कं कण्टकं दधाति धा-कू
Uṇ.*
 1.93.]
The jujube tree
अलावुकर्कन्धुट्टन्भुफलमिति Mbh. on
P.
 IV.* 3.61. कर्कन्धूफलपाकमिश्रपचनामोदः परिस्तीर्यते
U.*
 4.1
कर्कन्धूनामुपरि तुहिनं रञ्जयत्यग्रसंध्या
Ś.*
 4. v.1
कर्कन्धूफलमुच्चिनोति शबरी मुक्ताफलाशङ्क्या S. D.
The fruit of this tree, यजेत दधिकर्कन्धूमिश्रान्पिण्डान्यवैः क्रियाः
Y.*
 1.25.
A term applied to a fetus of ten days old
दशाहेन तु कर्कन्धूः
Bhāg.*
 3.31.2.
m.
 (न्धुः) A well without water
comm. on.
Uṇ.*
 1.28.
Apte 1890
English
कर्कंधुः,
धूः f. [कर्कं कंटकं दधाति धा-कू Uṇ. 1. 93] 1 The jujube tree
कर्कंधूफलपाकमिश्रपचनामोदः परिस्तीर्यते U. 4. 1
कर्कंधूनामुपरि तुहिनं रंजयत्यग्रसंध्या Ś. 4. v. {1}
2 The fruit of this tree
Y. 1. 250.
Monier Williams Cologne
English
कर्क॑न्धु mf. उस्, ऊस् (fr. कर्क and √ धा Comm. on
Uṇ.
 i, 95
according to others
fr.
 कर्क and अन्धु, ‘a well’), Zizyphus Jujuba
कर्क॑न्धु
n.
 (उ) the fruit of this tree, the jujube berry,
VS.
ŚBr.
KātyŚr.
Suśr.
&c.
कर्क॑न्धु
m.
 (उस्) a well without water, one dried up Comm. on
Uṇ.
 i, 28
N.
 of a man,
RV.
 i, 112, 6
कर्क॑न्धु
f.
 (ऊस्) a term or name applied to a fetus which is ten days old,
BhP.
 iii, 31, 2.
Monier Williams 1872
English
कर्कन्धु कर्कन्धु, उस्, ऊस्, m. f. (considered
by some as an irregular compound of कर्क and
अन्धु), the jujube tree, Zizyphus Jujuba
a species
of this tree with a larger fruit
(उ), n. the fruit of
this tree, or the uneatable fruits of a wild species
(ऊस्), f. the berry of this tree
(उस्), m., N. of a
man.
—कर्कन्धु-कुण, अम्, n. the fruit season
of the Karkandhu tree.
—कर्कन्धु-प्रस्थ, अस्,
m., N. of a town.
—कर्कन्धु-मती, f., N. of a
woman (?).
—कर्कन्धु-रोहित, अस्, आ, अम्, red
like the berries of the jujube tree.
Macdonell
English
कर्कन्धु karkándhu,
m.
f.
 jujube tree
n.
 its 🞄fruit.
Benfey
English
कर्कन्धु कर्कन्धु,
I.
m.
 , and
f.
धू, The jujube, Zizyphus jujuba.
II.
n.
 Its fruit, Yājñ. 1, 240
also the
fem. धू, Bhāg. P. 3, 31, 32.
III.
m.
A proper name, Chr. 296, 6 = Rigv. i.
112, 6.
Apte Hindi
Hindi
कर्कन्धुः
पुं*
 - कर्कं कण्टकं दधाति-धा-कू
उन्नाव का पेड़
कर्कन्धुः
पुं*
 - कर्कं कण्टकं दधाति-धा-कू
इस वृक्ष का फल
कर्कन्धुः
स्त्री*
 - कर्कं कण्टकं दधाति+धा+कू
दस दिन का भ्रूण
कर्कन्धुः
पुं*
 - -
बिना पानी का कुआँ
L R Vaidya
English
karkaMDu(DU) {% f. %} 1. The jujube tree, कर्कंधूनामुपरि तुहिनं रंजत्यग्रसंध्या Sak.iv.
2. fruit of this tree, Yaj.i.250.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कर्कन्धु, कर्कन्धुफलम्
noun
कर्कन्धुवृक्षस्य फलम्।
"वानरः कर्कन्धूनि क्षिपति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
chu'i dra ba
कर्कन्धु
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कर्कन्धुः कुवली कोलिर्बदर्यथ हलिप्रियः ।
नीपः कदम्बः सालस्तु सर्जोरिष्टस्तु फेनिलः ॥ ११३८ ॥
-wordlist-
कर्कन्धु (पुं), कुवली (स्त्री), कोलि (स्त्री), बदरी (स्त्री), हलिप्रिय (पुं), नीप (पुं), कदम्ब (पुं), साल (पुंक्ली), सर्ज (पुं), अरिष्ट (पुं), फेनिल (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
बदरी
बदरी, कुवली, कर्कन्धु
करुणो जम्बीरः स्याद्बदरी कुवली च कर्कन्धुः ॥ १९४ ॥
verse 2.1.1.194
page 0024
Vedic Reference
English
1. Karkandhu is the ordinary word for ‘jujube, ’ the tree
(Zizyphus jujuba) and the fruit, from the Yajurveda Saṃhitās
onwards.^1 The berry is red (rohita).^2 Compare Kuvala and
Badara, which denote the fruit.
1) Kāṭhaka Saṃhitā, xii. 10
Maitrā-
yaṇī Saṃhitā, iii. 11, 2
Vājasaneyi
Saṃhitā, xix. 23. 91
xxi. 32
xxiv. 2
Śatapatha Brāhmaṇa, v. 5, 4, 10
xii. 7,
2, 9
9, 1, 5, etc.
Jaiminīya Brāh-
maṇa, ii. 156. 5.
2) Vājasaneyi Saṃhitā, xxiv. 2.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 242.
2. Karkandhu is only the name borne by a protégé of the
Aśvins in the Rigveda (i. 112, 6). Its identity with the word
for jujube indicates that the latter, though not otherwise
mentioned there, was known at the time of the Rigveda.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कर्कन्धुः, पुं
स्त्री,
 (कर्कं कण्टकं दधातीति । धा +निपातनात् कुः नुम् च ।) कोलिवृक्षः । इत्यमर-टीकायां स्वामी ॥
(वदरीफलम् । अस्य पर्य्याय-गुणा यथा, भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे १ मभागे ॥
“पुंसि स्त्रियाञ्च कर्कन्धुर्वदरी कोलमित्यपि ।फेनिलं कुबलं घोटा सौवीरं वदरं महत् ।अजप्रिया कुहा कोली विषमोभयकण्टका” ॥
तत्र वदरविशेषाणां लक्षणानि गुणाश्च ।“पच्यमानं सुमधुरं सौवीरं वदरं महत् ।सौवीरं वदरं शीतं भेदनं गुरुशीतलम् ॥
वृंहणं पित्तदाहास्रक्षयतृष्णानिवारणम् ।सौवीरं लघु सम्पक्वं मधुरं कोलसुच्यते ॥
कोलन्तु वदरं ग्राहि रुच्यसुष्णञ्च वातलम् ।कफपित्तकरञ्चापि गुरु सारकमीरितम् ॥
कर्कन्धुः क्षुद्रवदरं कथितं पूर्व्वसूरिभिः ।अम्लं स्यात् क्षुद्रवदरं कषायं मधुरं मनाक् ॥
स्निग्धं गुरु च तिक्तञ्च वातपित्तापहं स्मृतम् ।शुष्कं भेद्यग्निकृत्सर्व्वं लघुतृष्णाक्लमास्रजित्” ॥
क्वचित् क्लीवेऽपि दृश्यते यथा, “कर्कन्धुकोलवदरमामं पित्तकफावहम् ।पक्वं पित्तानिलहरं स्निग्धं संमधुरं सरम् ॥
पुरातनं तृट्शमनं श्रमघ्नं दीपनं लघु ।सौवीरं वदरं स्निग्धं मधुरं वातपित्तजित्” ॥
इति सुश्रुते सूत्रस्थाने । ४६ अध्याये ॥
)
Capeller
German
कर्क॑न्धु
m.
f.
 Jujube, Judendorn
n.
 dessen
Frucht.
Grassman
German
karkándhu, m., Judendorn, Zizyphus Jujuba Lam.
im RV nur 2〉 Eigenname eines Mannes.
-um 2〉 {112, 6}.
Burnouf
French
कर्कन्धु कर्कन्धु
m.
f.
 et कर्कन्धू
m.
f.
 jujubier,
zizyphus jujuba, bot.
Stchoupak
French
कर्कन्धु-
nt. fruit de l'arbre Zizyphus Jujuba, jujube
-ऊ-
f.
 id.
nom donné au fœtus âgé de dix jours.