| YouTube Channel

कर्कटी (karkaTI)

 
Spoken Sanskrit
English
कर्कटी - karkaTI -
f.
 - cucumber
मधुकर्कटी - madhukarkaTI -
f.
 - sweetcucumber
गोरक्षकर्कटी - gorakSakarkaTI -
f.
 - cucumber
स्फोटिनी - sphoTinI -
f.
 - cucumber
ईर्वारु - IrvAru -
m.
 - cucumber
चेलाल - celAla -
m.
 - cucumber [ Cucumis sativus - Bot. ]
चित्रफल - citraphala -
m.
 - cucumber [ Cucumis sativus - Bot. ]
प्रलम्ब - pralamba -
m.
 - cucumber
राजतिमिष - rAjatimiSa -
m.
 - cucumber [ Cucumis Sativus - Bot. ]
सुखाश - sukhAza -
m.
 - cucumber
सुखाश - sukhAza -
m.
 - cucumber [ Cucumis sativus - Bot. ]
उर्वारु - urvAru -
n.
 - cucumber
त्रिख - trikha -
n.
 - cucumber
रवण - ravaNa -
m.
 - big cucumber
विटङ्क - viTaGka -
m.
 - big cucumber
मलना - malanA -
f.
 - long cucumber
जाल - jAla -
m.
 - small cucumber
पांसुचामर - pAMsucAmara -
m.
 - small cucumber
इन्द्रवारुणी - indravAruNI -
f.
 - bitter cucumber [ coloquintida - Bot ]
द्रोणी - droNI -
f.
 - bitter cucumber [ coloquintida - Bot ]
कर्कटी karkaTI
f.
 cucumber
कर्कटी karkaTI
f.
 fruit of cotton tree [ Bombax Heptaphyllum - Bot. ]
कर्कटी karkaTI
f.
 female crab
कर्कटी karkaTI
f.
 kind of cucumber
कर्कटी karkaTI
f.
 small water-jar
कर्कटी karkaTI
f.
 melon [ Cucumis Utilissimus - Bot. ]
कर्कटी karkaTI
f.
 cucumber
कर्कटी karkaTI
f.
 fruit of cotton tree [ Bombax Heptaphyllum - Bot. ]
कर्कटी karkaTI
f.
 female crab
कर्कटी karkaTI
f.
 kind of cucumber
कर्कटी karkaTI
f.
 small water-jar
कर्कटी karkaTI
f.
 melon [ Cucumis Utilissimus - Bot. ]
Monier Williams Cologne
English
कर्कटी
f.
 a female crab,
MBh.
Cucumis Utilissimus, a kind of cucumber Comm. on
TāṇḍyaBr.
a small water-jar,
Pañcat.
the fruit of Bombax Heptaphyllum,
L.
N.
 of a Rākṣasī
[cf. Gk. καρκίνος
Lat.
 चन्चेर्.]
Apte Hindi
Hindi
कर्कटी
स्त्री*
 - "कर-कट-इन्, शक* पररूपम्
ङीप्"
एक प्रकार की ककड़ी
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कर्कटी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹೆಣ್ಣು ನಳ್ಳಿ
कर्कटी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೌತೆ ಗಿಡ
प्रयोगाः - > "यथा च कर्कटी गर्भमाधत्ते मृत्युमात्मनः"
उल्लेखाः - > भा० विरा०
L R Vaidya
English
karkawi(wI) {% f. %} A sort of cucumber.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 देवदाली, तुरङ्गिका, जीमूतकः, कण्टफला, गरा, गरी, वेणी, महाकोषफला, कट्फला, घोरा, कदम्बी, विषहा, कर्कटी, सारमूषिका, वृन्तकोषा, दाली, रोमशपत्रिका, कुरङ्गिका, सुतर्कारी, देवताडः
noun
कोशातक्याः इव लताप्रकारः।
"अत्र सर्वत्र देवदाली अस्ति।"
Synonyms:
 खदिरः, गायत्री, बालतनयः, दन्तधावनः, तिक्तसारः, कण्टकीद्रुमः, बालपत्रः, खद्यपत्री, क्षितिक्षमः, सुशल्यः, वक्रकण्टः, यज्ञाङ्गः, जिह्वाशल्यः, कण्टी, सारद्रुमः, कुष्ठारिः, बहुसारः, मेध्यः, बालपुत्रः, रक्तसारः, कर्कटी, जिह्वशल्यः, कुष्ठहृत्, बालपत्रकम्, यूपद्रुमः, क्षमा
noun
वर्वूरजातीयः वृक्षः।
"खदिरात् अर्कः निष्कासयन्ति।"
Synonyms:
 त्रपुः, त्रपुस्, त्रपुलम्, रङ्गम्, पिच्चटम्, स्वर्णजम्, नागम्, कुरुप्यम्, प्रस्तीरम्, सुरेभम्, आपूषम्, तीरः, आलीनकम्, कुटिलम्, कर्कटी, बार्ब्बढीरम्
noun
धातुविशेषः यः वह्नियोगेन लज्जते इव त्रपते। आयुर्वेदे अस्य वातकफापहत्वादिगुणाः प्रोक्ताः।
"यथा सिंहः हस्तिगणं निहन्ति तथा त्रपुः अखिलमेहवर्गं निहन्ति।"
Synonyms:
 कर्कटी, कटुदली, जीनसा, मूत्रफला, त्रपुषा, हस्तिपर्णी, लोमशकाण्डा, मूत्रला, बहुकन्दा, कर्कटाक्षः, शान्तनुः, चिर्भटी, वालुकी, एर्वारुः, त्रपुषी
noun
फलविशेषः- देवदालीलतायाः दीर्घं तथा च अतुन्दं फलम्।
"जनाः ग्रीष्मकाले कर्कटीम् अदन्ति।"
Synonyms:
 कर्कटी, इर्वारुः, मूत्रफला
noun
लताविशेषः यस्य फलानि लम्बाकारकानि सन्ति।
"वालुकायां कर्कटी सम्यक्तया वर्धते।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
चिर्भटी कर्कटी वालुक्येर्वारुस्त्रपुसी च सा ।
-wordlist-
चिर्भटी (स्त्री), कर्कटी (स्त्री), वालुकी (स्त्री), एर्वारु (पुंस्त्री), त्रपुसी (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
एर्वारु
एर्वारु, चिर्भट, वालुकी, कर्कटी
एर्वारुश्चिर्भटः प्रोक्तो वालुकी कर्कटी तथा ।
verse 2.1.1.209
page 0026
अमरकोशः
Sanskrit
Word: कर्कटी
Root: कर्कटी
Gender: स्त्री
Number: all
Meaning(s):
⇒ cucumber
⇒ female crab
⇒ small water-jar
⇒ kind of cucumber
⇒ melon [Cucumis Utilissimus - Bot.]
⇒ fruit of cotton tree [Bombax Heptaphyllum - Bot.]
Shloka(s):
2|4|155|2 ► कूष्माण्डकस्तु कर्कारुरुर्वारुः कर्कटी स्त्रियौ॥ (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|155|2 ⇢ ईर्वारुः (ईर्वारु) (स्त्री)
➠ 2|4|155|2 ⇢ ईर्वारुः (ईर्वारु) (पुं) ⇒ cucumber, melon [Cucumis Utilissimus - Bot.]
➠ 2|4|155|2 ⇢ कर्कटी (कर्कटी) (स्त्री) ⇒ cucumber, female crab, small water-jar, kind of cucumber, melon [Cucumis Utilissimus - Bot.], fruit of cotton tree [Bombax Heptaphyllum - Bot.]
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ वनकर्कटी
जातिः ➡ लता
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कर्कटी,
स्त्री,
 (कर्कं कण्टकं अटति गच्छति । कर्क +अट् + इन् । शकन्ध्वादित्वात्साधुः ततो ङीष् । करंकटति वा कटेः इन् ततो ङीष् ।) शाल्मलिफलम् ।इति मेदिनी ॥
सर्पः । इति शब्दरत्नावली ॥
देव-दालीलता । कर्कटशृङ्गीवृक्षः । एर्व्वारुः । वडकाँकुड्इति भाषा । घोटिकावृक्षः । फललताविशेषः ।काँकुड् इति भाषा ॥
तत्पर्य्यायः । कटुदली २छर्द्दापनिका ३ पीनसा ४ मूत्रफला ५ त्रपुषा ६हस्तिपर्णी ७ लोमशकाण्डा ८ मूत्रला ९ बहु-कन्दा १० । इति राजनिर्घण्टः ॥
कर्कटाक्षः ११शान्तनुः १२ । इति रत्नमाला ॥
चिर्भटी १३वालुकी १४ एर्व्वारुः १५ त्रपुषी १६ । इति हेम-चन्द्रः ॥
अस्या गुणाः । मधुरत्वम् । शीतत्वम् ।तिक्तायास्तु रक्तपित्तनाशित्वम् । कफदोषकारि-त्वञ्च । पक्वायास्तु मूत्ररोधार्त्तिनाशित्वम् । इतिराजनिर्घण्टः ॥
(तथा च भावप्रकाशे ।“कर्कटी शीतला रूक्षा ग्राहिणी मधुरा गुरुः ।रुच्या पित्तहरा सामा पक्वा तृष्णाग्निपित्तकृत्” ।अस्याः पाकप्रकारस्तु ।“त्वग्वीजरहिता प्रौढा गुलिकाकारखण्डिता ।तलिता सुघृते तप्ते कर्कटो वाऽवलेहिता ॥
विपाण्डुखण्डं घृतदुग्धसार्द्धंविभावितं बल्लजशर्कराभ्यां ।कृतैलवासञ्च कदुष्णमेतत्प्रतिक्षणं रोचनमातनोति ॥
)