| YouTube Channel

करेणुः (kareNuH)

 
Apte
English
करेणुः [karēṇuḥ], [कृ-एणु
Uṇ.*
 2.1
के मस्तके रेणुरस्य Tv.] An elephant in general
करेणुरारोहयते निषादिनम्
Śi.*
 12.5, 5.48
The Karṇikāra tree. -णुः, -णूः
f.
A female elephant
स घर्मतप्तः करिभिः करेणुभिः
Bhāg.*
 8.2.23
ददौ रसात्पङ्कजरेणुगन्धि गजाय गण्डूषजलं करेणुः
Ku.*
 3.37
R.*
 16, 16.
N.
 of the mother of Pālakāpya.
N.
 of a medicinal plant.
Comp.
 -भूः, -सुतः
N.
 of Pālakāpya the founder of the science of elephants.
Apte 1890
English
करेणुः [कृ-एणु Uṇ. 2. 1
के मस्तके रेणुरस्य Tv.] 1 An elephant in general
करेणुरारोहयते निषादिनं Śi. 12. 5, 5. 48.
2 The Karṇikāra tree.
णुः
णूः f. 1 A female elephant
ददौ रसात्पंकजरेणुगंधि गजाय गंडूषजलं करेणुः Ku. 3. 37
R. 16. 16.
2 N. of the mother of Pālakāpya.
3 N. of a medicinal plant.
Comp.
भूः,
सुतः N. of Pālakāpya the founder of the science of elephants.
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
 24,
पादेऽक्षराणि-
 6
मात्राः - 11
मात्रा-विन्यासः
दा द दा दा दा दा
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Apte Hindi
Hindi
करेणुः
पुं*
 - कृ-एणु-अथवा के मस्तके रेणुरस्य @ तारा*
हाथी
करेणुः
पुं*
 - कृ-एणु-अथवा के मस्तके रेणुरस्य @ तारा१
कर्णिकार वृक्ष
करेणुः
स्त्री*
 - -
हथिनी
करेणुः
स्त्री*
 - -
पालकाप्य की माता
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 गजः, हस्ती, करी, दन्ती, द्विपः, वारण-, मातङ्गः, मतङ्गः, कुञ्जरः, नागः, द्विरदः, इभः, रदी, द्विपायी, अनेकपः, विषाणी, करेणुः, पद्मी, लम्बकर्णः, शुण्डालः, कर्णिकी, दन्तावलः, स्तम्बेरमः, दीर्घवक्त्रः, द्रुमारिः, दीर्घमारुतः, विलोमजिह्वः, शक्वा, पीलुः, महामृगः, मतङ्गजः, षष्ठिहायनः
noun
वन्यपशुः , यस्य वक्षो अथ कक्षावलयः, श्लथाश्च लम्बोदरसः त्वग्बृहतीगलश्च पेचकेन सह स्थूला कुक्षिः अस्ति। तथा च यः शुण्ावान् अस्ति।
"हया जिहेषिरे हर्षाद् गम्भीरं जगजुः गजाः।"
Synonyms:
 गजः, हस्ती, करी, दन्ती, द्विपः, वारणः, मातङ्गः, मतङ्गः, कुञ्जरः, नागः, द्विरदः, इभः, रदी, द्विपायी, अनेकपः, विषाणी, करेणुः, लम्बकर्णः, पद्मी, शुण्डालः, कर्णिकी, दन्तावलः, स्तम्बेरमः, दीर्घवक्त्रः, द्रुमारिः, दीर्घमारुतः, विलोमजिह्वः, शक्वा, पीलुः, मामृगः, मतङ्गजः, षष्ठिहायनः
noun
पशुविशेषः- सः पशुः यः विशालः स्थूलः शुण्डायुक्तः च।
"गजाय इक्षुः रोचते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
करेणुः,
पुं,
 (“कृहृभ्यामेनुः” । उणां । २ । १ । इतिकृ + एनुः । के मस्तके रेणुः पांशुर्यस्य वा । मस्तकेशुण्डाकृष्टधूलीनिक्षेपणात् तथात्वम् ।) हस्ती ।इत्यमरः । ३ । ३ । ५२ ॥
(यथा माघे १२ । ५ ।“उत्क्षिप्तगात्रः स्म विडम्बयन्नभःसमुत्पतिष्यन्तमगेन्द्रमुच्चकैः ।आकुञ्चितप्रोहनिरूपितक्रमंकरेणुरारोहयते निषादिनम्” ॥
)कर्णिकारवृक्षः । इति विश्वः ॥
करेणुः,
स्त्री,
 (कृ + एनुः ।) हस्तिनी । इत्यमरः । ३। ३ । ५२ ॥
(यथा रामायणे २ । ४० । २९ ।“शुश्रुवे चाग्रतः स्त्रीणां रुदतीनां महास्वनः ।यथा नादः करेणूनां बद्धे महति कुञ्जरे” ॥
अस्या दुग्धगुणा यथोक्ताः सुश्रुते ।“हस्तिन्याः [दुग्धं] मधुरं वृष्यं कषायानुरसं गुरु ।स्निग्धं स्थैर्य्यकरं शीतं चक्षुष्यं बलवर्द्धनम्” ॥
)