| YouTube Channel

करीष (karISa)

 
शब्दसागरः
English
करीष mn. (-षः-षं) Dry cowdung.
E.
 कॄ to throw, send, &c. and ईषन्
Unadi
aff.
Capeller Eng
English
क॑रीष
n.
 rubbish, dung,
esp.
 dry cow-dung.
Yates
English
करीष (षः-षं) 1.
m.
n.
 Dry cowdung.
Spoken Sanskrit
English
करीष karISa
m.
n.
 rubbish
करीष karISa
m.
n.
 refuse
करीष karISa
m.
n.
 dung
करीष karISa
m.
n.
 dry cow-dung
करीष karISa
n.
 fertilizer
Wilson
English
करीष
mn. (-षः-षं) Dry cowdung.
E.
 कृ to throw, send, &c. and ईषन् Uṇādi
aff.
Apte
English
करीषः [karīṣḥ] षम् [ṣam], षम् [कॄ-ईषन्
Uṇ.*
 4.26] Dry cow-dung
Ms.*
 8.25.
Comp.
 -अग्नि fire of dry cow-dung.
Apte 1890
English
करीषः,
षं [कॄ-ईषन् Uṇ. 4. 26] Dry cow-dung.
Comp.
अग्नि fire of dry cow-dung.
Monier Williams Cologne
English
क॑रीष mn. (√ 1. कॄ,
Uṇ.
 iv, 26), rubbish, refuse
dung, dry cow-dung,
ŚBr.
 ii
Mn.
 viii, 250
R.
&c.
N.
 of a mountain.
Monier Williams 1872
English
करीष करीष, अस्, अम्, m. n. (fr. 1. कॄ), rub-
bish, refuse, dung
dry cow-dung
N. of a mountain
[cf. आखु-करीष।]
—करीष-गन्धि, इस्, m., N.
of a man.
—करीषङ्-कष, अस्, आ, अम्, sweeping
away dung
(आ), f. a strong wind, a gale.
—करी-
षाग्नि (°ष-अग्°), इस्, m. a fire of dry cow-dung
(this substance is very generally used as fuel in
Hindūstan.)
Macdonell
English
करीष kárīṣa,
n.
 refuse, (dry) cow-dung.
Benfey
English
करीष करीष, i. e. कॄ + ईष,
m.
and
n.
1. Dry dung, Rām. 2, 100, 7
3,
3, 2.
2. Dry cow-dung, Man. 8, 250.
Apte Hindi
Hindi
करीषः
पुं*
 - कॄ-ईषन्
सूखा गोबर
करीषम्
नपुं*
 - कॄ-ईषन्
सूखा गोबर
Shabdartha Kaustubha
Kannada
करीष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸುವುನ ಒಣಗಿದ ಸಗಣಿ /ಬೆರಣಿ
निष्पत्तिः - > कॄ (विक्षेपे) - "ईषन्" (उ० ४-२६)
प्रयोगाः - > "तृणे तृणेढि ज्वलनः खलु ज्वलन् क्रमात् करीषद्रुमकाण्डमण्डलम्"
उल्लेखाः - > नैष० ९-१५२
विस्तारः - > "करीषोऽस्त्री शुष्कगोमये" - सि० कौ०
करीष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಶುಗಳ ಮಲ / ಮೃಗಗಳ ಪುರೀಷ
प्रयोगाः - > "ददर्श च वने तस्मिन् महतः सञ्चयान् कृतान् । मृगाणां महिषाणां च करीषैः शीतकारणात् ॥"
उल्लेखाः - > रामा०
L R Vaidya
English
karIza {% m.n. %} Dry cow-dung.
Indian Epigraphical Glossary
English
karīṣa (IA 9), name of a land measure.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
करीष 1. m. R. Gorr. 2, 108, 5.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
तत्र शुष्के तु गोग्रन्थिः करीषछगणे अपि ।
-wordlist-
गोग्रन्थि (पुं), करीष (पुंक्ली), छगण (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
करीष
करीष, गोमय
गव्यं गोसम्भवं सर्वं करीषं गोमयं स्मृतम् ॥ २७३ ॥
verse 2.1.1.273
page 0033
Vedic Reference
English
Karīṣa denotes ‘dry cow dung’ in the Śatapatha Brāhmaṇa, ^1
The Atharvaveda^2 shows that the value of the natural manure
of animals in the fields was appreciated.
1) ii. 1, 1, 7.
2) Av. iii. 14, 3. 4
xix. 31, 3.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 236.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
करीषः,
पुं,
क्ली,
 (कीर्य्यते विक्षिप्यते इति । “कॄतॄ-भ्यामीषन्” । उणां ४ । २६ । इति कॄ + ईषन् ।)शुष्कगोमयम् । इत्यमरः । २ । ९ । ५१ ॥
घूँटे इतिभाषा । तत्पर्य्यायः । गोग्रन्थिः २ छगणः ३ । इतिहेमचन्द्रः ॥
(यथा, रामायणे । २ । १०० । ७ ।“ददर्श च वने तस्मिन् महतः सञ्चयान् कृतान् ।मृगाणां महिषीणाञ्च करीषैः शीतकारणात्” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
करीष पुं
न०
 । कॄ--ईषन् । १ शुष्कगोमये (घुटिया । “करीषमिष्टकाङ्गारान् शर्करा वालुकास्तथा” मनुः । २ पशुपुरीप-मात्रे च “उच्छुष्कमृगपुरीषपांशुला” कादम्ब० । करी-षाग्निः (घुटेर आगुन) ।
Burnouf
French
करीष करीष
m.
n.
 bouse de vache sèche.
करीषाग्नि
m.
 (अग्नी) feu de bouse de vache.
Stchoupak
French
करीष-
m.
 nt. ordure, immondices, fiente
fiente de vache séchée.
°अं-कष-
m.
 homme chargé d'enlever le fumier.