| YouTube Channel

करवीर (karavIra)

 
शब्दसागरः
English
करवीर
m.
 (-रः)
1. A fragrant plant, (Oleander or Nerium odorum. )
2. The
name of a demon.
3. A sword or scymitar.
4. A cemetery, a place
for burning or interring the dead.
f.
 (-रा) Red arsenic.
f.
 (-री)
1. A
name of ADITI, the mother of the gods.
2. A good cow.
3. A wo-
man who has borne a son, a mother.
E.
 कर here said to mean a
root, वीर to become evident, and अच् affix
or कर hand, वि prefixed
to ईर् to go, &c. affix क.
Capeller Eng
English
करवीर
m.
 fragrant oleander.
Yates
English
कर-वीर (रः) 1.
m.
 A fragrant plant
(Nerium odorum)
a demon
a
sword
a cemetery. (रा)
f.
 Red
Arsenic. (री)
f.
 Mother of the
gods
mother
cow
a poison.
Spoken Sanskrit
English
करवीर - karavIra -
m.
 - sword
करवीर - karavIra -
m.
 - Oleander shrub [ Nerium oleander - Bot. ]
करवीर - karavIra -
m.
 - particular spell
करवीर - karavIra -
m.
 - thumb
करवीर - karavIra -
m.
 - cemetery
करवीर - karavIra -
m.
 - Oleander
करवीर - karavIra -
n.
 - flower of Oleander
Wilson
English
करवीर
m.
 (-रः)
1 A fragrant plant, (Oleander or Nerium odorum. )
2 The name of a demon.
3 A sword or scymitar.
4 A
cemetery, a place for burning or interring the dead.
f.
(-रा) Red arsenic. (-री)
1 A name of ADITI, the mother of the gods.
2 A good cow.
3 A woman who has borne a son, a mother.
E.
 कर here said to mean a root, वीर to become evident, and अच्
affix, or कर hand, वि prefixed to ईर to go, &c. affix क.
Monier Williams Cologne
English
कर—वीर a
m.
 Oleander (Nerium Odorum),
MBh.
Suśr.
Mṛcch.
VarBṛS.
a species of Soma,
Suśr.
 ii, 164, 15
a sword,
L.
a particular spell (for recovering a missile of mystic properties after its discharge),
R.
the thumb
a cemetery,
L.
N.
 of a Nāga,
MBh.
 i, 1557
of a Daitya,
L.
of a town on the river Veṇvā (founded by Padma-varṇa),
Hariv.
 5230 (cf. कर-वीर-पुर below)
of a town on the river Dṛṣadvatī (the residence of Candraśekhara),
KapS.
of a mountain,
BhP.
कर—वीर
n.
 the flower of Oleander,
L.
कर-वीर b See
p.
 253, col. 3.
Benfey
English
करवीर कर-वीर,
m.
1. A fragrant
plant, Oleander or Nerium odorum,
Rām. 3, 17, 10.
2. The name of a
magical weapon, Rām. 1, 30, 7.
3. The
name of a Nāga, MBh. 1, 1557.
4. The
name of a mountain, Bhāg. P. 5, 16,
28.
5. The name of a city, MBh. 13,
1730.
Apte Hindi
Hindi
करवीरः
पुं*
 कर - वीरः -
तलवार या खड्ग
करवीरः
पुं*
 कर - वीरः -
कब्रिस्तान
करवीरः
पुं*
 कर - वीरः -
चेदि देश का एक नगर
करवीरः
पुं*
 कर - वीरः -
कनेर
Shabdartha Kaustubha
Kannada
करवीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಖಡ್ಗ /ಕತ್ತಿ
निष्पत्तिः - > वीर (विक्रान्तौ) + णिच् - "अण्" (३-२-१)
व्युत्पत्तिः - > करं वीरयति
करवीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗನ್ನೇರಳೆ ಗಿಡ
करवीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಬ್ಬ ದೈತ್ಯ
विस्तारः - > "करवीरः कृपाणे स्याद्दैत्यभेदाश्वमारयोः" - मेदि० ।
करवीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಒಂದು ಸರ್ಪ
प्रयोगाः - > "करवीरः पुष्पदंष्ट्रो बिल्वाको बिल्वपाण्डुरः । मूषकादः शङ्खशिराः पूर्णभद्रो हरिद्रकः ॥"
उल्लेखाः - > भा० आदि० २५-१२
करवीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದೃಷದ್ವತೀನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ /ಚಂದ್ರಶೇಖರರಾಜನ ರಾಜಧಾನಿ
करवीर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೇರುಪರ್ವತಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪರ್ವತ
प्रयोगाः - > "एवमपरेण पवनपारियात्रौ दक्षिणेन कैलासकरवीरौ प्रागायतावेवमुत्तरतः त्रिश्रृङ्गमकरावष्टभिरेतैः परिस्तृतोऽग्निरिव परितश्चकास्ति काञ्चनगिरिः"
उल्लेखाः - > भाग० ५-१६-२७
L R Vaidya
English
kara-vIra {% m. %} 1. a sword
2. name of a tree
3. a cemetory
4. name of a country.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
करवीर
पु
करवीर, मार, अङ्गुष्ठ
करवीरश्च मारः स्यादङ्गुष्ठः करवीरकः ।
verse 2.1.1.68
page 0012
Edgerton Buddhist Hybrid
English
(karavīra = Skt. id., oleander-flower
for its use in making garlands for criminals, as in Pali, see s.v. kaṇṭheguṇa. Cf. next.)
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ka ra bi ra
१) करवीर २) चण्डत ३) प्रतिसर ४) हयमारक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स्मशानं करवीरः स्यात्पितृप्रेताद्वनं गृहम् ।
-wordlist-
स्मशान (क्ली), करवीर (क्ली), पितृवन (क्ली), प्रेतवन (क्ली), पितृगृह (क्ली), प्रेतगृह (क्ली)
--source--
करवीरो हयमारः कुटजो गिरिमल्लिका ।
-wordlist-
करवीर (पुं), हयमार (पुं), कुटज (पुं), गिरिमल्लिका (स्त्री)
--source--
विषः क्ष्वेडो रसस्तीक्ष्णं गरलोऽथ हलाहलः ॥ ११९५ ॥
वत्सनाभः कालकूटो ब्रह्मपुत्रः प्रदीपनः ।
सौराष्ट्रिकः शौल्किकेयः काकोलो दारदोऽपि च ॥ ११९६ ॥
अहिच्छत्त्रो मेषशृङ्गकुष्टवालूकनन्दनाः ।
कैराटको हैमवतो मर्कटः करवीरकः ॥ ११९७ ॥
सर्षपो मूलको गौरार्द्रकः सक्तुककर्दमौ ।
अङ्कोल्लसारः कालिङ्गः शृङ्गिको मधुसिक्थकः ॥ ११९८ ॥
इन्द्रो लाङ्गुलिको विस्फुलिङ्गपिङ्गलगौतमाः ।
मुस्तको दालवश्चेति स्थावरा विषजातयः ॥ ११९९ ॥
-wordlist-
विष (पुंक्ली), क्ष्वेड (पुं), रस (पुंक्ली), तीक्ष्ण (क्ली), गरल (पुंक्ली), हलाहल (पुं), वत्सनाभ (पुं), कालकूट (पुं), ब्रह्मपुत्र (पुं), प्रदीपन (पुं), सौराष्ट्रिक (पुं), शौल्किकेय (पुं), काकोल (पुं), दारद (पुं), अहिच्छत्त्र (पुं), मेषशृङ्ग (पुं), कुष्ठ (पुं), वालूक (पुं), नन्दन (पुं), कैराटक (पुं), हैमवत (पुं), मर्कट (पुं), करवीर (पुं), सर्षप (पुं), मूलक (पुं), गौरार्द्रक (पुं), सक्तुक (पुं), कर्दम (पुं), अङ्कोल्लसार (पुं), कालिङ्ग (पुं), शृङ्गिक (पुं), मधुसिक्थक (पुं), इन्द्र (पुं), लाङ्गुलिक (पुं), विस्फुलिङ्ग (पुं), पिङ्गल (पुं), गौतम (पुं), मुस्तक (पुं), दालव (पुं), स्थावरविष (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
करवीर
करवीर, हयमार
करवीरो हयमारो मालूरः श्रीफलो भवेद्विल्वः ।
verse 2.1.1.194
page 0024
Mahabharata
English
Karavīra, a serpent. § 47 (Sarpanāmak.): I, 35, 1557 (enumeration).--§ 564 (Mātalīyop.): V, 103, 3630.
पुराणम्
English
करवीर १ / KARAVĪRA I. A prominent serpent. (Śloka 12, Chapter 35, Ādi Parva).
करवीर २ / KARAVĪRA II. A mountain on the southern side of mahāmeru. See under mahāmeru.
करवीर ३ / KARAVĪRA III. There was once a country named karavīra on the base of the mountain gomanta. That country was being ruled by a King called sṛgālavāsudeva. He was killed by śrī kṛṣṇa and Balarāma together as per instructions from paraśurāma. (10th skandha, bhāgavata).
करवीर ४ / KARAVĪRA IV. A forest in the neighbourhood of dvārakā. (Chapter 38, Sabhā Parva).
अमरकोशः
Sanskrit
Word: करवीरः
Root: करवीर
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ sword
⇒ thumb
⇒ cemetery
⇒ Oleander
⇒ particular spell
⇒ Oleander shrub [Nerium oleander - Bot.]
Shloka(s):
2|4|76|2 ► प्रतिहासशतप्रासचण्डातहयमारकाः॥ (वनौषधिवर्गः)
2|4|77|1 ► करवीरे करीरे तु क्रकरग्रन्थिलावुभौ। (वनौषधिवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|4|76|2 ⇢ प्रतिहासः (प्रतिहास) (पुं) ⇒ returning a laugh, fragrant oleander, laughing with or at, oleander [Nerium oleander - Bot.]
➠ 2|4|76|2 ⇢ शतप्रासः (शतप्रास) (पुं)
➠ 2|4|76|2 ⇢ चण्डातः (चण्डात) (पुं)
➠ 2|4|76|2 ⇢ हयमारकः (हयमारक) (पुं) ⇒ horses-killer, oleander [Nerium oleander - Bot.]
➠ 2|4|77|1 ⇢ करवीरः (करवीर) (पुं) ⇒ sword, thumb, cemetery, Oleander, particular spell, Oleander shrub [Nerium oleander - Bot.]
Related word(s):
जातिः ➡ ओषधिः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
करवीरः,
पुं,
 (करं वोरयति । वीर + विकान्तौ + कर्म्मण्यण् ।) खड्गः । देत्यविशेषः । इति मेदिनी ॥
श्मशानम् । इति हेमचन्द्रः ॥
ब्रह्मावर्त्ते दृशद्वती-नदीतीरे चन्द्रशेखरराजपुरम् । इति कालिका-पुराणे ४६ अध्यायः ॥
(पर्ब्बतविशेषः । यथा, भागवते ५ । १६ । २८ ।“एवमपरेण पवनपारियात्रौदक्षिणेन कैलास करवीरौ प्रगायतौ” ॥
नागविशेषः । यथा, महाभारते १ । ३५ । १२ ।“करवीरः पुष्पदंष्ट्रो विल्वको विल्वपाण्डरः” ॥
)वृक्षविशेषः । करवी इति भाषा ॥
(यथा रामायणे ३ । १७ । १० ।“दाडिमान् करवीरांश्च अशोकांस्तिलकांस्तथा” ॥
)तत्पर्य्यायः । प्रतिहासः २ शतप्रासः ३ चण्डातः ४हयमारकः ५ । इत्यमरः । २ । ४ । ७६ ॥
प्रतीहासः६ । इति तट्टीका ॥
अश्वघ्नः ७ हयारिः ८ अश्व-मारकः ९ शीतकुम्भः १० तुरङ्गारिः ११ । इतिरत्नमाला ॥
अश्वहा १२ वीरः १३ हयमारः १४हयघ्नः १५ शतकुन्दः १६ अश्वरोधकः १७ वीरकः१८ कुन्दः १९ शकुन्दः २० श्वेतपुष्पकः २१ अश्वा-न्तकः २२ नखराह्वः २३ अश्वनाशनः २४ स्थल-कुमुदः २५ दिव्यपुष्पः २६ हरिप्रियः २७ गौरी-पुष्पः २८ सिद्धपुष्पः २९ । अस्य गुणाः । कटु-त्वम् । तीक्ष्णत्वम् । कुष्ठकण्डूतिनाशित्वम् । व्रणा-र्त्तिविषविस्फोटकशमनत्वम् । अश्वमृतिप्रदत्वञ्च ।इति राजनिर्घण्टः ॥
(श्वेतरक्तभेदेन यथा, --“करवीरः श्वेतपुष्पः शीतकुम्भोऽश्वमारकः ।द्वितीयो रक्तपुष्पश्च चण्डातो लगुडस्तथा ॥
करवीरद्वयं तिक्तं कषायं कटुकञ्च तत् ।व्रणलाघवकृन्नेत्रकोपकुष्ठव्रणापहम् ।वीर्य्योष्णं क्रिमिकण्डूघ्नं भक्षितं विषवन्मतम्” ॥
इति भावप्रकाशः ॥
नागविशेषः । इति भारतम् ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
करवीर
पु०
 करं वोरयति
चु०
 वीर विक्रान्तौ अण् । १ कृपाणेखड्गे, २ स्वनामख्याते ३ वृक्षे, ४ देशभेदे च मेदि० । ५ शमशाने, हेम० । ब्रह्मावर्त्ते ६ दृशद्वतीनदीतीरस्थचन्द्रशेखरराजपुरे च ।करवीरवृक्षभेदगुणाश्च भाव० उक्ता यथा । “करवीरःश्वेतपुष्पः शतकुम्भोऽश्वमारकः । द्वितीयोरक्तपुष्यश्चचण्डद्रोणः शुभस्तथा । करवीरद्वयं तिक्तं कषायं कटु-कञ्च तत् । व्रणलाघवकृन्नेत्रकोपकुष्टव्रणापहम् । वी-र्य्योष्णं कृमिकण्डूघ्नं भक्षितं विषवन्मतम्! । ७ तीर्थभेदे ।“करवीरपुरे स्नात्वा विशालायां कृतोदकः । देवह्रदउपस्पृश्य ब्रह्मभूतो विराजते” भा० अनु० २५ अ० ।करवीरपुरञ्च चेदिदेशसन्निकृष्टं गोमन्तपर्व्वर्तात् त्रिदिनगम्यमार्गे स्थितम् । यथोक्तं हरिवं० १०० अ० “राज्ञां प-राजयं युद्धे गोमन्तेऽचलसत्तमे । श्रवणाद्धारणाच्चास्य स्वर्ग-लोकं व्रजन्ति ते । तत्गच्छाम महाराज! करवीरं पुरोत्तमम्त्वयादिष्टेन मार्गेण चेदिराज! शिवाय च । ते स्यन्दनगताःसर्व्वे पवनोत्पातिभिर्हयैः । भेजिरे दीर्घमध्वानं मूर्त्ति-मन्त इवाग्नयः । ते त्रिरात्रोषिताः प्राप्नाः करवीरं पुरो-त्तमम् । शिवाय च शिवे देशे निविष्टास्त्रिदशोपमाः” तत्-पुराधीशश्च शृगालनामा भृपतिस्तदप्याह तत्रैव १०१ अ०“तानागतान् विदित्वाऽथ शृगालो युद्धदुर्म्मदः । पुरस्य ध-र्षणं मत्वा निर्जगामेन्द्रविक्रमः” ।
Capeller
German
करवीर
m.
 wohlriechender Oleander.
Burnouf
French
करवीर करवीर
m.
 épée.
Laurierrose, nerium
oleander ou odorum.
Cimetière, place des bûchers
cf.
कलेवर।
करवीरा
f.
 arsenie rouge.
करवीरी
f.
 surnom d'Aditi.
Au fig. femme qui est mère
bonne vache.
करवीरक
m.
 épée.
Racine vénéneuse du laurier-rose.