| YouTube Channel

करम्भ (karambha)

 
शब्दसागरः
English
करम्भ
m.
 (-म्भः) A cake, flour or meal mixed with curds.
E.
 क water, and
रभि to send. &c. अच् affix
also with कन् added करम्भक
also with
रवि to sound, &c. करम्ब, &c. as above.
Capeller Eng
English
करम्भ॑
m.
 groats, gruel
poss. °म्भि॑न्.
Yates
English
करम्भ (म्भः) 1.
m.
 Cake with curds.
Spoken Sanskrit
English
करम्भ - karambha -
adj.
 - mixed
करम्भ - karambha -
m.
 - cake or flour or meal mixed with curds
करम्भ - karambha -
m.
 - kind of gruel
करम्भ - karambha -
m.
 - mixture
करम्भ - karambha -
m.
 - groats or coarsely-ground oats
करम्भ - karambha -
m.
 - dish of parched grain
Wilson
English
करम्भ
m.
 (-म्भः) A cake, flour or meal mixed with curds.
E.
 क water, and रभि to send, &c. अच् affix, also with कन्
added करम्भक
also with रवि to sound, &c. करम्ब, &c. as
above.
Apte
English
करम्भ [karambha],
a.
mixed as an odour
करम्भपूतिसौरभ्य Bhag. 3.26.45.
Roasted
कामधियस्त्वयि रचिता न परम रोहन्ति यथा करम्भबीजानि
Bhāg.*
 6.16.39.
करम्भः [karambhḥ] म्बः [mbḥ] , (म्बः) 1 Flour or meal mixed with curds. सक्तुधानाकरम्भाणां नोपभोग्याश्चिरस्थिताः
Mb.
 * 12.36.33
7.64.7.
Mud
करम्भवालुकातापान्
Ms.*
 12.76 (where the word is variously interpreted
but Medhātithi takes it to mean 'mud').
Groats or coarsely ground oats.
A mixed odour.
म्भा
N.
 of a plant (Asparagus Racemosus
Mar.
 शतावरी ? वाघांटी)
A vessal for churning curds
Rām.*
 2.91.72. -वालुका Hot sand (punishment in hell)
करम्भवालुकास्तप्ता
Mb.
 * 18.2.24.
Apte 1890
English
करंभः(बः) 1 Flour or meal mixed with curds.
2 Mud
करंभवालुकातापान् Ms. 12. 76 (where the word is variously interpreted
but Medhātithi takes it to mean ‘mud’).
3 Groats or coarsely ground oats.
4 A mixed odour.
Monier Williams Cologne
English
करम्भ॑ अस्,
m.
 groats or coarsely-ground oats
&c.
a dish of parched grain, a cake or flour or meal mixed with curds, a kind of gruel (generally offered to Pūṣan as having no teeth to masticate hard food),
RV.
AV.
VS.
&c.
a mixture
N.
 of a poisonous plant,
Suśr.
of a son of Śakuni and father of Devarāta,
Hariv.
of the father of Asura Mahiṣa
of a monkey,
R.
of a brother of Rambha
करम्भ॑
mfn.
 mixed (as an odour),
BhP.
Monier Williams 1872
English
करम्भ करम्भ, अस्, m. groats or coarsely
ground oats &c.
a dish of parched grain
a cake, flour
or meal mixed with curds, a kind of gruel, generally
offered to Pūṣan (as having no teeth to masticate
hard food)
a mixture, a mixed odour
N. of a
species of poisonous plant
N. of a son of Śakuni
and father of Devarāta
N. of a brother of Rambha
(आ), f. the plant Asparagus Racemosus
another plant,
= प्रियङ्गु-वृक्ष
N. of a daughter of a king
of Kaliṅga and wife of Akrodhana.
—करम्भाद्
(°भ-अद्), त्, त्, त्, Ved. eating groats or gruel, epi-
thet of Pūṣan.
Macdonell
English
करम्भ karambhá,
m.
 pap, porridge
-ka,
n.
 🞄id.
m.
 N.
-bālukā-tāpa,
m.
pl.
 porridge of 🞄scorching sand (a torment of hell).
Benfey
English
करम्भ करम्भ,
I.
m.
1. A cake
of flour or meal mixed with curds,
Man. 12, 76.
2. Mixture, Bhāg. P. 3,
26. 45 (a mixed smell).
3. A proper
name, Rām. 4, 39, 35.
II.
f.
 भा, A
proper name, MBh. 1, 3775. -- Cf. per-
haps κάραβος, ἔδεσμα ὠπτημένον ἐπ’ ἀνθράκων.
Apte Hindi
Hindi
करम्भः
पुं*
 - क-रम्भ्-घञ्
दही मिला आटा या अन्य भोज्यपदार्थ
करम्भः
पुं*
 - क-रम्भ्-घञ्
कीचड़
करम्भ
वि* - क+रम्भ्+घञ्
"भुना हुआ, तला हुआ"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
करम्भ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೊಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಲಸಿದ ಹುರಿಹಿಟ್ಟು
निष्पत्तिः - > रभ (राभस्ये) - "घञ्" (३-३-१९)
व्युत्पत्तिः - > केन जलेन रभ्यते
विस्तारः - > "करम्भा दधिसक्तवः" - अम० ।
करम्भ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಧಾನ್ಯ
प्रयोगाः - > "करम्भवालुकातापान् कुम्भीपाकांश्च दारुणान्"
उल्लेखाः - > मनु० १२-७६
करम्भ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬೆರಕೆ ವಾಸನೆ
प्रयोगाः - > "करम्भपूतिसौरभ्यशान्तोग्राम्लादिभिः पृथक्"
उल्लेखाः - > भाग० ३-२६-४५
L R Vaidya
English
karaMBa(ba) {% m. %} 1. Mud (See Medhātithi’s explanation of the word as occurring at M.xii.76)
2. mixture of fried flour and curds.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
करम्भ꣡ , so zu akzentuieren.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
निष्ठानं तु तेमनं स्यात्करम्भो दधिसक्तवः ॥ ३९९ ॥
-wordlist-
निष्ठान (क्ली), तेमन (क्ली), करम्भ (पुं), दधिसक्तवः (पुंब)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
करम्भ
करम्भ, दधिसक्तु
दधिमण्डो भवेन्मस्तु करम्भो दधिसक्तवः ॥ ३२१ ॥
verse 2.1.1.321
page 0038
पुराणम्
English
करम्भ / KARAMBHA. Brother of rambha, father of Mahiṣāsura. See under mahiṣa.
Vedic Reference
English
Karambha is the name, from the Rigveda onwards, ^1 of a kind
of porridge made of grain (Yava), which was unhusked, parched
slightly, and kneaded.^2 It was the especial sacrificial portion of
Pūṣan, no doubt in his capacity of an agricultural deity.
Karmabha was also made of barley (Upavāka)^3 or of sesame
(Tirya).^4
1) Rv. i. 187, 16
iii. 52, 7
vi. 56, 1
57, 2
viii. 102, 2
Av. iv. 7, 2. 3
vi. 16, 1
Taittirīya Saṃhitā, iii. 1, 10,
2
vi. 5, 11, 4, etc.
2) Śatapatha Brāhmaṇa, ii. 5, 2, 14
iv. 2, 4, 18. Cf. Schrader, Prehistoric
Antiquities, 317
Eggeling, Sacred Books
of the East, 12, 395, n. 1.
3) Vājasaneyi Saṃhitā, xix. 22.
4) Av. iv. 7, 3, but see Bloomfield,
Hymns of the Atharvaveda, 377
Whit-
ney, Translation of the Atharvaveda,
155.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 270.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
करम्भः,
पुं,
 (केन जलेन रभ्यते मिश्रीक्रियते । रभि-धातोरनेकार्थत्वात् “अकर्त्तरि चेति” घञ् । ३ । ३ ।१९ । रभेरशव्लिटोः । ७ । १ । ६३ । इति नुम् ।)दधिमिश्रितशक्तुः । इत्यमरः । २ । ९ । ४८ ॥
(यथा शतपथव्राह्मणे । २ । ५ । २ । ४ ।“अतुषानिव यवान् कृत्वा तानीषदीवोपतप्य तेषांकरम्भपात्राणि कुर्व्वन्ति” ॥
उदमन्थः । यथा, यजुर्व्वेदे १९ । २१ ।“धानाः करम्भः सक्तवः परिवापः पयोदधि” ।“करम्भः उदमन्थः । इति वेददीधितिः ॥
भृष्टयवमात्रम् । यथा मनुः १२ । ७६ ।“करम्भवालुकातापान् कुम्भीपाकांश्च दारुणान्” ।करम्भवालुकातापान् करम्भैर्यवैः सह भृष्टा यावालुकाः तद्वत्तप्तवालुकादीन् इत्यर्थः ॥
मिश्रगन्धः ।यथा भागवते ३ । २६ । ४५ ।“करम्भपूतिसौरभ्य शान्तोदग्रादिभिः पृथक् ।द्रव्यावयववैषम्याद् गन्ध एको विभिद्यते” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
करम्भ
पु०
 केन जलेन रभ्यते सिच्यते रभ--घञ् मुम् च ।१ दधिमिश्रितसक्तुषु अमरः “धानावन्तं करम्भिणमपू-पवन्तम्” ऋ० ३, ५२, १, । “पूषण्वते ते चकृमा करम्भम्”ऋ० ३, ५२, ७, “अतषानिव यवान् कृत्वातानीषदिवोपतप्यकरम्भपात्राणि तेषां कुर्व्वन्ति” शत० ब्रा० २, ५, २, ४, २ उदगन्थे “धानाः करम्भः सक्तवः परिवापः पयो दधि”यजु० ९, २१, “करम्भः उदमन्यः” वेददी० । “रूपंवदरमुपवाका करम्भस्य” २२ । “करम्भादिति पूषणम्”ऋ० ६, ५६, १ । ३ भ्रष्टयवमात्रे । “कामधियस्त्वयिरचिता न परमारोहन्ति यथा करम्भवीजानि” भाग०३, २६, ३७, “करम्भवीजानि भर्जितयववीजानि” श्रीधरः ।“करम्भबालुकातापान् कुम्भीपाकांश्च दारुणान” मनुः ।करम्भपाकार्थं बालुकावदातापोयेषु इति । “करम्भबालुकांतप्तामायसीश्च शिलाः पृथक” भा० स्वर्गा० २ अ० । निरयव-र्ण्णने । द्रव्यावयववैषम्पात् ४ मिश्रगन्धे । “करम्भपूतिसौ-रभ्यशान्तोग्राम्लादिभिः पृथक्” एकोविभिद्यते गन्धः” भाग०३, २६, ४३, “करम्भोमिश्रगन्ध” श्रीधरः । ५ प्रियङ्गुवृक्षे६ शतावर्य्याञ्च राजनि० । स्वार्थे कन् करम्भक तत्रार्थे
Capeller
German
करम्भ॑
m.
 Mus, Brei.
Grassman
German
karambhá, m., Gerstenbrei, Grütze, die gewöhnliche Opferspeise des Puschan ({286, 7}
{498, 2}).
-ás {187, 10}.
-ám {286, 7}
{498, 2}.
Stchoupak
French
करम्भ-
m.
 gruau, bouillie de grains
gâteau de farine et de lait
caillé
n.
 d'un singe
odeur mélangée
-क-
n.
 d'un homme.