| YouTube Channel

करन्धम (karandhama)

 
Shabdartha Kaustubha
Kannada
करन्धम
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶದ ಒಬ್ಬ ದೊರೆ /ಖನೀನೇತ್ರನೆಂಬ ಒಬ್ಬ ರಾಜನ ಮಗ
प्रयोगाः - > "विविंशतिसुतो राजा खनीनेत्रोऽस्य धार्मिकः । करन्धमो महाराज तस्यासीदात्मजो नृपः" ॥
उल्लेखाः - > भाग० ९-२-२५
Mahabharata
English
Karandhama, an ancient king (= Suvarcas), grandfather of Marutta. § 267 (Yamasabhāv.): II, 8, 327 (in the palace of Yama).--§ 677 (Mokshadh.): XII, 235, 8602 (ºsya putraḥ(!)…Marutaḥ(!)).--§ 767 (Ānuśāsanik.): XIII, 137, 6260 (ºsya pautras tu Marutto Vikshitaḥ (read 'vikshitaḥ) sutaḥ).--§ 778b (Saṃvartta-Maruttīya): XIV, 4, 79 (= Suvarcas, origin of the name K.)
5, 99 (had Aṅgiras for his purohita
read pūrvaṃ with B. instead of putraṃ)
6, 122 (ºsutātmajaḥ, i.e. Marutta).
पुराणम्
English
करन्धम / KARANDHAMA .1) General information. A King of ikṣvāku Vaṁśa. Descending in order from ikṣvāku came viṁśa-kalyāṇa--khanīnetra--suvarcas. suvarcas later on became famous as karandhama.2) How he got his name karandhama. Once there came a famine in the country of suvarcas. The treasury became empty. Taking that opportunity the enemies attacked his country. There was no army for him to fight against his enemies. Meditating upon God he blew his hands and then an army sufficient to fight his enemies appeared before him and using that he defeated them. Because he arranged an army by Karadhamana (blowing of hands) he was given the name of karandhamana also.3) Other details. (i) The celebrated King avikṣit was the son of karandhama. (Chapter 4, aśvamedha Parva).(ii) karandhama was a prominent member of the court of yama. (Śloka 16, Chapter 8, Sabhā Parva).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
करन्धम
पु०
 करं धमति ध्मा--खश् मुम् च । १ इक्ष्वाकुवंश्येखनीनेत्रपुत्रे मुवर्चीनृपे तस्य तन्नामनिरुक्तिः भा० आश्व०४ अ० । “खनीनेत्रस्यदुर्वृत्ततामुक्त्वा “तमपास्य च तद्राज्येतस्य पुत्रं सुवर्चसम् । अभ्यषिञ्चन्त राजेन्द्र! मुदिताह्यभवस्तदा । स पितुविक्रियां दृष्ट्वा राज्यान्निरसनं तथा । नि-यतोवर्त्तयामास प्रजाहितचिकीर्षया । ब्रह्मण्यः सत्यवादीच शुचिः शमदमान्वितः । प्रजास्तञ्चान्वरज्यन्त धर्मनित्यंमनीषिणम् । तस्य धर्म्मप्रवृत्तस्य व्यशीर्य्यत् कोषवा-हनम् । तं क्षीणकोषं सामन्ताः समन्तात् पर्य्यपीडयन् ।स पीड्यमानो बहुभिः क्षीणकोषाश्ववाहनः । आर्त्तिमा-र्च्छत् परां राजा सह भृत्यैः पुरेण च । नचैनमभिहन्तुंते शक्नुवन्ति बलक्षये । स प्रवृत्तो हि राजा स धर्मनित्योयुधिष्ठिर! । यदा च परमामार्त्तिं गतोऽसौ सपुरोनृपः । ततः प्रदध्मौ स करं प्रादुरासीत्ततोवरम् । तत-स्तानजयत् सर्वान् प्रत्यमित्रान्नराधिपान् । एतस्मात् का-रणाद्राजन्! यिश्रुतः स करन्धमः । तस्य कारन्धमःपुत्रस्त्रेतायुगमुखेऽभवत्” २ पाणिन्धमे मुखमारुतप्रशेनेनहस्ताध्मायकमात्रे
त्रि०
 ।