धातुः: कम्प्
मूलधातुः: कपि
धात्वर्थः: चलने
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: कम्पते
अनुबन्धादिविशेषः: ऋदित्


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

कपिँ कपि  (अर्थः)  चलने
( कम्पते चकम्पे कम्पितेत्यादि कम्पयति ) "निगरणचलना'' इति नित्यं परस्मैपदम् कम्प्रः "नमिकम्पिस्म्यजसकमहिंसदीपो रः'' इति तच्छीलादौ रः वा सरूपविधिना "अनुदात्तेतः'' इति वा "चलनशब्दा'' इति वायु चिकम्पनः ननु पदेरनुदात्तेत्त्वादेव युचि सिद्धे "युजुचङ्क्रम्या'' इत्यादिना पुनर्युज्विधानेन ताच्छीलिकेषु वासरूपविधिर्नेति ज्ञापितम् अन्यथा लषपतपदेत्युकञा अनुदात्तेल्लक्षणयुचः समावेशे सिद्धे पुनस्तद्विधानमनर्थकं स्यात् नैतदस्ति "सूददीप'' इतियुज्निषेधादस्यानित्यत्वज्ञापनात्, नित्ये हि "नमिकम्पि'' इत्यादिना विशेषविहितेन रप्रत्ययेन युचो बाधस्य सिद्धत्वात् किं तन्निषेधेन ( विकम्पितः) विकृतशरीर इत्यर्थः "लगिकम्प्योरुपतापशरीरयोः'' इति नलोपः कपिः "कटिकम्प्योर्नलोपश्च'' इतीन्प्रत्यये नलोपः कपेर्भावकर्मणी कापेयम् "कपिज्ञात्योर्ढक्'' इति ढक् वृषो धर्मस्तस्याकपिः, अकम्पिता, वृषाकपिः विष्णुः रुद्रश्च वृषाकपायी श्री गौरी च "वृषाकपी'' इत्यादिना पुंयोगलक्षणे ङीषि अन्त्यस्यैकारः कपिलः "कपेश्च'' इतीलच्प्रत्ययः बाहुलकादत एव निर्देशाद्वा नलोपः ( कबलः कम्बलः ) बाहुलकात् कलप्रत्ययः पकारस्य बकारः पक्षे नलोपश्च कम्बल्यमूर्णापलशतम् कम्बलाय हितमिति विषये "कम्बलाच्च संज्ञायाम्'' इति यत् द्वाभ्यां कम्बल्याभ्यां क्रीता शाटी द्विकम्बल्या "तद्धितार्थोत्तरपदसमाहारे च'' इति तद्धितार्थे समासे "द्विगुश्च'' इति द्विगुत्वं "प्राग्वतेष्टक्'' इति प्राग्वतीयेष्वर्थेषु विहितस्य ठञः , "अध्यर्द्धपूर्वद्विगोर्लुगसंज्ञायाम्'' इतिलुक् अत्र "द्विगोः'' इति प्राप्तस्य ङीपः  ( सूत्रम्) अपरिमराणबिस्ताचितकम्बल्येभ्यो न तद्धितलुकि (इति सूत्रम्) इति निषेधः अपरिमाणान्तात्परिमाणत्वेपि बिस्ताद्यन्ताच्च द्विगोस्तद्धितलुकि सति ङीब्नेति सूत्रार्थः पाण्डुकम्बलेन परिवृतो रथः पाण्डुकम्बली "पाण्डुकम्बलादिनिः इति पाण्डुकम्बलशब्दात्तृतीयान्तात् परिवृतो रथ इत्यर्थे इनिः येन तत्परिवृतं तत्तस्यास्ति इति मत्वर्थीयेन सिद्धे इदं वचनं ठनो निवृत्त्यर्थम् 372

कपिँ कपि चलने 
- कम्पते । चकम्पे । कम्पयते । कम्पः । अनु कम्पा  कम्प्रः । नमिकम्पि (3/2/167) इत्यादिना  रः । ताच्छीलिकेषु क्वचिद् वासरूपविधिरस्तीति ज्ञापितमेतदत्र दीपिग्रहणेन  तेन कम्पना शाखा  ।। 377 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“कपि चलने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> कम्पकः-म्पिका, कम्पकः-म्पिका, चिकम्पिषकः-षिका, चाकम्पकः-म्पिका;</li> <li> कम्पिता-त्री, कम्पयिता-त्री, चिकम्पिषिता-त्री, चाकम्पिता-त्री;</li> <li> -- <a href="#foot_krm03">3</a> कम्पयन्-न्ती, कम्पयिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> -- <a href="#foot_krm04">4</a> कम्पमानः, -- चिकम्पिषमाणः, चाकम्प्यमानः;</li> <li> कम्पिष्यमाणः, -- चिकम्पिषिष्यमाणः, चाकम्पिष्यमाणः;</li> <li> कन्-कम्पौ-कम्पः;</li> <li> -- -- -- कम्पितम्-तः-तवान्, कम्पितः-तम्, चिकम्पिषितः-चाकम्पितः-तवान्;</li> <li> <a href="#foot_krm05">5</a> विकपितम्-तः-तवान्, कम्पितः-तम्, चिकम्पिषितः-चाकम्पितः-तवान्;</li> <li> कम्पः, <a href="#foot_krm06">6</a> कम्पनः, <a href="#foot_krm07">7</a> कम्प्रः, <a href="#foot_krm08">8</a> <a href="#foot_krm09">9</a> शिरःकम्पी, चिकम्पिषुः, चिकम्पयिषुः, चाकम्पः;</li> <li> कम्पितव्यम्, कम्पयितव्यम्, चिकम्पिषितव्यम्, चाकम्पितव्यम्;</li> <li> कम्पनीयम्, कम्पनीयम्, चिकम्पिषणीयम्, चाकम्पनीयम्;</li> <li> कम्प्यम्, कम्प्यम्, चिकम्पिष्यम्, चाकम्प्यम्;</li> <li> ईषत्कम्पः-दुष्कम्पः-सुकम्पः;</li> <li> -- -- कम्प्यमानः, कम्प्यमानः, चिकम्पिष्यमाणः, चाकम्प्यमानः;</li> <li> <a href="#foot_krm10">10</a> कम्पः, कम्पः, चिकम्पिषः, चाकम्पः;</li> <li> कम्पितुम्, कम्पयितुम्, चिकम्पिषितुम्, चाकम्पितुम्;</li> <li> कम्पा, कम्पना, चिकम्पिषा, चिकम्पयिषा, चाकम्पा;</li> <li> कम्पनम्, कम्पनम्, चिकम्पिषणम्, चाकम्पनम्;</li> <li> कम्पित्वा, कम्पयित्वा, चिकम्पिषित्वा, चाकम्पित्वा;</li> <li> विकम्प्य, विकम्प्य, प्रचिकम्पिष्य, प्रचाकम्प्य;</li> <li> कम्पम् २ कम्पित्वा २ कम्पम् २ कम्पयित्वा २ चिकम्पिषम् २ चिकम्पिषित्वा २ चाकम्पम् २ चाकम्पित्वा २। <a href="#foot_krm11">11</a></li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१६६)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः। ३७५-अक। सेट्। आत्म।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[५। ‘निगरणचलनार्थेभ्यश्च’ (१-३-८७) इत्यनेन ण्यन्तात् परस्मैपदमेव।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [पृष्ठम्०१६१+ २८]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[१। ‘लंगिकम्प्योरुपतापशरीरविकारयोरुपसंख्यानम्--’ (वा। ६-४-२४) इति नुमो लोपः। अन्यत्र विकम्पित इत्येव। यः शिरः असकृत् कम्पयति रोगवशात्--स विकपितः। ‘पीडाव्याध्योः प्रदीपोक्ता लङ्गिकम्प्योर्नलोपिता। निस्स्वो विलगितो नित्यं, वातात् विकपिता तनुः।।’ इति प्र। सर्वस्वे।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[२। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति, ‘चलनशब्दार्थादकर्मकाद्युच्’ (३-२-१४८) इति वा युच् ताच्छीलिकः।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[३। ‘नमिकम्पिस्म्यजस--’ (३-२-१६७) इति ताच्छीलिकः रः वासरूपविधिना भवत्येव। ‘ताच्छीलिकेषु वासरूपविधिर्नास्तीति प्रायिकं, तेन कम्प्रा-कम्पना इति सिद्धम्’ इति सि। कौमुदी।।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[आ। ‘अकम्प्रं मारुतिर्दीप्रं नम्रः प्रावेशयत् गुहाम्।।’ भ। का। ७-२३।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => [[४। ‘सुप्यजातौ णिनिः--(३-२-७८) इति णिनिः। अन्तर्भावितण्यर्थोऽयम्।]]</li> <li id="foot_krm10">10 => [[B। ‘सकम्पहेरम्बसमानलम्बनाः समाव्रजन्नम्बितघण्टिकास्तदा।’ धा। का। १-४९।]]</li> <li id="foot_krm11">11 => [पृष्ठम्०१६२+ २७]</li></ul>

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

कपिँ कपि चलने
-कम्पते  चलनशब्दार्थाद् (32148) युच् कम्पनः  नमिकम्पि (32167) इति रः-कम्प्रः  निगरणचलनार्थेभ्यश्च (1387) इति णौ परस्मैपदम्-कम्पयति मृगिकम्प्योः शविधिः, कम्पया  कम्पितः  लङ्गिकम्प्योरुपतापशरीरविकारयोः (6424 वा0) इति नलोपः-निकपतिः  कुण्ठिकम्प्योर्नलोपश्च (श्वेत0 उ0 4154, दश0 उ0 173 कपाठः)-कपिः  कपिकण्डिकटिपटिभ्य ओलः (तु0 उ0 166) कपोलः 367

कम्पे
2.3.76
क्ष्मायते कम्पते अङ्गति एजति ईर्ते वेपते केपते ग्लेपते गेपते विजते

<table><tr><td>कम्पते { कम्प् }</td><td>kampate { kamp }</td><td>verb</td><td> tremble</td></tr><tr><td>कम्पते { कम्प् }</td><td>kampate { kamp }</td><td>verb</td><td> shake</td></tr><tr><td>कम्पते { कम्प् }</td><td>kampate { kamp }</td><td>verb 1 Atm</td><td> move</td></tr><tr><td>वृक्षः कम्पते</td><td> vRkSaH kampate</td><td>sent.</td><td> The tree shakes</td></tr></table>

कम्पते (kampate)

Spoken Sanskrit

Hindi

धातुपाठः (Krishnacharya)

Akhyata Chandrika