| YouTube Channel

कम्पः (kampaH)

 
Apte
English
कम्पः [kampḥ], [कम्प्-घञ्]
Shaking, tremor
कम्पेन किंचित्प्रतिगृह्य मूर्घ्नः
R.*
 13.44 with a gentle nod or bend of the head
13.28
Ku.*
 7.46
भयकम्पः, विद्युत्कम्पः
&c.
A modification of the Svarita accent. -पा Shaking, moving, tremor.
Comp.
 -अन्वित
a.
 tremulous, agitated.-द्वारम् a side-door, a private entrance. कम्पद्वारं तु वा कुर्यान्मध्यपार्श्वद्वयोस्तथा Kāmikāgama 35.49. -लक्ष्मन्
m.
 wind.
Apte Hindi
Hindi
कम्पः
पुं*
 - कम्प-घञ्
"हिल-जुल, थरथराहट"
कम्पः
पुं*
 - कम्प-घञ्
स्वरित स्वर का रूपान्तर
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कम्पः
noun
एकः पुरुषः ।
"कम्पस्य उल्लेखः कोषे अस्ति"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: कम्पः
Root: कम्प
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ tremor
⇒ quaking
⇒ shaking
⇒ vibration
⇒ trembling
⇒ earthquake
⇒ kind of time
⇒ trembling motion
⇒ tremulous or thrilling pronunciation
Shloka(s):
1|7|38|1 ► स्वरूपं च स्वभावश्च निसर्गश्चाथ वेपथुः। (नाट्यवर्गः)
1|7|38|2 ► कम्पोऽथ क्षण उद्धर्षो मह उद्धव उत्सवः॥ (नाट्यवर्गः)
Synonym(s):
➠ 1|7|38|1 ⇢ वेपथुः (वेपथु) (पुं)
➠ 1|7|38|2 ⇢ कम्पः (कम्प) (पुं) ⇒ tremor, quaking, shaking, vibration, trembling, earthquake, kind of time, trembling motion, tremulous or thrilling pronunciation
Related word(s):
जातिः ➡ क्रिया
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कम्पः,
पुं,
 (कपि चलने + भावे घञ् ।) गात्रादि-चलनम् । तत्पर्य्यायः । वेपथुः २ । इत्यमरः १ । ७ ।३८ ॥
वेपनम् ३ वेपः ४ कम्पनम् ५ । इति राजनि-र्घण्टः ॥
(यथा विक्रमोर्व्वश्याम् । “मुञ्चति न ताव-दस्या भयकम्पः कुसुमकोमलं हृदयम्” । “नकम्पो वायुना विना” । इति वैद्यकम् ॥
)
कम्पः, त्रि, (कपि + नमि-कम्पीति रः ।) कम्पयुक्तः ।कम्पान्वितः । इत्यमरः । ३ । १ । ७४ ॥
(यथा नैषधे । १ । १४२ ।“सुताः कमाहूय चिराय चूङ्कतै-र्विधाय कम्प्राणि मुखानि कं प्रति” ॥
)
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“कपि चलने”@} 2 कम्पकः-म्पिका, कम्पकः-म्पिका, चिकम्पिषकः-षिका, चाकम्पकः-म्पिका
कम्पिता-त्री, कम्पयिता-त्री, चिकम्पिषिता-त्री, चाकम्पिता-त्री
-- 3 कम्पयन्-न्ती, कम्पयिष्यन्-न्ती-ती
-- 4 कम्पमानः, -- चिकम्पिषमाणः, चाकम्प्यमानः
कम्पिष्यमाणः, -- चिकम्पिषिष्यमाणः, चाकम्पिष्यमाणः
कन्-कम्पौ-कम्पः
-- -- -- कम्पितम्-तः-तवान्, कम्पितः-तम्, चिकम्पिषितः-चाकम्पितः-तवान्
5 विकपितम्-तः-तवान्, कम्पितः-तम्, चिकम्पिषितः-चाकम्पितः-तवान्
कम्पः, 6 कम्पनः, 7 कम्प्रः, 8 9 शिरःकम्पी, चिकम्पिषुः, चिकम्पयिषुः, चाकम्पः
कम्पितव्यम्, कम्पयितव्यम्, चिकम्पिषितव्यम्, चाकम्पितव्यम्
कम्पनीयम्, कम्पनीयम्, चिकम्पिषणीयम्, चाकम्पनीयम्
कम्प्यम्, कम्प्यम्, चिकम्पिष्यम्, चाकम्प्यम्
ईषत्कम्पः-दुष्कम्पः-सुकम्पः
-- -- कम्प्यमानः, कम्प्यमानः, चिकम्पिष्यमाणः, चाकम्प्यमानः
10 कम्पः, कम्पः, चिकम्पिषः, चाकम्पः
कम्पितुम्, कम्पयितुम्, चिकम्पिषितुम्, चाकम्पितुम्
कम्पा, कम्पना, चिकम्पिषा, चिकम्पयिषा, चाकम्पा
कम्पनम्, कम्पनम्, चिकम्पिषणम्, चाकम्पनम्
कम्पित्वा, कम्पयित्वा, चिकम्पिषित्वा, चाकम्पित्वा
विकम्प्य, विकम्प्य, प्रचिकम्पिष्य, प्रचाकम्प्य
कम्पम् २ कम्पित्वा २ कम्पम् २ कम्पयित्वा २ चिकम्पिषम् २ चिकम्पिषित्वा २ चाकम्पम् २ चाकम्पित्वा २। 11
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१६६)
02
=>
 (१-भ्वादिः। ३७५-अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [[५। ‘निगरणचलनार्थेभ्यश्च’ (१-३-८७) इत्यनेन ण्यन्तात् परस्मैपदमेव।]]
04
=>
 [पृष्ठम्०१६१+ २८]
05
=>
 [[१। ‘लंगिकम्प्योरुपतापशरीरविकारयोरुपसंख्यानम्--’ (वा। ६-४-२४) इति नुमो लोपः। अन्यत्र विकम्पित इत्येव। यः शिरः असकृत् कम्पयति रोगवशात्--स विकपितः। ‘पीडाव्याध्योः प्रदीपोक्ता लङ्गिकम्प्योर्नलोपिता। निस्स्वो विलगितो नित्यं, वातात् विकपिता तनुः।।’ इति प्र। सर्वस्वे।]]
06
=>
 [[२। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति, ‘चलनशब्दार्थादकर्मकाद्युच्’ (३-२-१४८) इति वा युच् ताच्छीलिकः।]]
07
=>
 [[३। ‘नमिकम्पिस्म्यजस--’ (३-२-१६७) इति ताच्छीलिकः रः वासरूपविधिना भवत्येव। ‘ताच्छीलिकेषु वासरूपविधिर्नास्तीति प्रायिकं, तेन कम्प्रा-कम्पना इति सिद्धम्’ इति सि। कौमुदी।।]]
08
=>
 [[आ। ‘अकम्प्रं मारुतिर्दीप्रं नम्रः प्रावेशयत् गुहाम्।।’ भ। का। ७-२३।]]
09
=>
 [[४। ‘सुप्यजातौ णिनिः--(३-२-७८) इति णिनिः। अन्तर्भावितण्यर्थोऽयम्।]]
10
=>
 [[B। ‘सकम्पहेरम्बसमानलम्बनाः समाव्रजन्नम्बितघण्टिकास्तदा।’ धा। का। १-४९।]]
11
=>
 [पृष्ठम्०१६२+ २७]