| YouTube Channel

कम् (kam)

 
शब्दसागरः
English
कम् ind.
1. Water.
2. The head.
3. Happiness or happily.
4. An exple-
tive.
E.
 कम् to desire, विच्
aff.
Capeller Eng
English
1 क॑म्
interr.
 or emphasizing particle,
esp.
 after
dat.
inf.
encl.
 after नु॑, सु॑, & हि॑.
2 कम् (without
pres.
 ),
pp.
 कान्त (q.v. ) wish, desire, love.
C.
 काम॑यते (°ति) the same
कामं कामयमान having a wish. — अनु
& अभि wish, desire. नि lust after, long for (acc. ).
Yates
English
कम् (ङ-उ-म) कामयति 10.
d. To desire.
कम्
Aptote. Water.
Spoken Sanskrit
English
कम् - kam - bliss
निर्वृति - nirvRti -
f.
 - bliss
शान्ति - zAnti -
f.
 - bliss
सुगति - sugati -
f.
 - bliss
सिद्धि - siddhi -
f.
 - bliss
परमानन्द - paramAnanda -
m.
 - bliss
श्रेयस् - zreyas -
n.
 - bliss
मङ्गल - maGgala -
n.
 - bliss
श्रेयस - zreyasa -
n.
 - bliss
शिव - ziva -
n.
 - bliss
वरिवस् - varivas -
n.
 - bliss
शर्मन् - zarman -
n.
 - bliss
शुभ - zubha -
n.
 - bliss
उत्तम - uttama -
adj.
 - bliss of
कृतपुण्य - kRtapuNya -
adj.
 - blissful
शुभमङ्गल - zubhamaGgala -
adj.
 - blissful
आनन्दमय - Anandamaya -
adj.
 - blissful
आनन्दिन् - Anandin -
adj.
 - blissful
कंवत् - kaMvat -
adj.
 - blissful
शुभसंयुत - zubhasaMyuta -
adj.
 - blissful
Wilson
English
कम् ind.
1 Water.
2 The head.
2 Happiness or happily.
4 An expletive.
E.
 कम to desire, विच्
aff.
Apte
English
कम् [kam],
ind.
Ved.
 A particle used as an expletive or enclitic.
कम् [kam], 1, 1. Ā. (कामयते, कामित, चकमे-कामयाञ्चक्रे, कान्त)
To love, be enmaoured of, be in love with
कन्ये काम- यमानं मां न त्वं कामयसे कथम् Kāv.1.63 (an instance of ग्राम्यता)
कलहंसको मन्दारिकां कामयते
Māl.
 1.
To long for, wish, desire
न वीरसूशब्दमकामयेताम्
R.*
 14.4.
निष्क- ष्टुमर्थं चकमे कुबेरात् 5.26
4.48
1.53
Bk.*
 14.82.
To have intercourse with
त्वं च मा वरुण कामयासे
Rv.*
 1.124.5.
To value highly.
Apte 1890
English
कम् ind. Ved. A particle used as an expletive or enclitic.
कम् {c1c} {c10c} A. (कामयते, कामित, चकभे-कामयांचक्रे, कांत) 1 To love, be enamoured of, be in love with
कन्ये कामयमानं मां न त्वं कामयसे कथं Kāv. 1. 63 (an instance of ग्राम्यता)
कलहंसको मंदारिकां कामयते Māl. 1.
2 To long for, wish, desire
न वीरसूशब्दमकामयेतां R. 14. 4
निष्क्रष्टुमर्थं चकमे कुबेरात् 5. 26
4. 48
10. 53
Bk. 14. 82.
3 To have intercourse with.
4 To value highly.
Monier Williams Cologne
English
1. क॑म्
ind.
 (Gk. κεν) well (opposed to अ-कम्, ‘ill’),
TS.
ŚBr.
&c.
a particle placed after the word to which it belongs with an affirmative sense, ‘yes’, ‘well’ (but this sense is generally so weak that Indian grammarians are perhaps right in enumerating कम् among the expletives,
Nir.
it is often found attached to a
dat.
 case, giving to that case a stronger meaning, and is generally placed at the end of the Pāda, e.g. अ॑जीजन ओ॑षधीर् भो॑जनाय क॑म्, thou didst create the plants for actual food,
RV.
 v, 83, 10),
RV.
AV.
TS.
 v
कम् is also used as an enclitic with the particles नु, सु, and हि (but is treated in the Pada-pāṭha as a separate word
in this connection कम् has no accent but once,
AV.
 vi, 110, 1),
RV.
AV.
a particle of interrogation (like कद् and किम्),
RV.
 x, 52, 3
(sometimes, like किम् and कद्, at the beginning of compounds) marking the strange or unusual character of anything or expressing reproach,
L.
head,
L.
food,
Nir.
water,
Nir.
Nigh.
happiness, bliss,
L.
2. कम्
cl.
 1. Ā. (not used in the conjugational tenses) चकमे, कमिता, कमिष्यते, अचकमत,
Dhātup.
 xii, 10 to wish, desire, long for,
RV.
 v, 36, 1
x, 117, 2
AV.
 xix, 52, 3
ŚBr.
Ragh.
&c.
to love, be in love with, have sexual intercourse with,
ŚBr.
 xi
BhP.
 :
Caus.
 Ā. (ep. also
P.
 ) कामयते, -ति, कामयां-चक्रे, अचीकमत,
&c.
to wish, desire, long for (with
acc.
 or
inf.
 or
Pot.
Pāṇ.
 iii, 3, 157
e.g. कामये भुञ्जीत भवान्, I wish your worship may eat
कामये दातुम्, I wish to give,
Kāś.
 ),
RV.
AV.
TS.
MBh.
&c.
to love, be in love with, have sexual intercourse with,
RV.
 x, 124, 5
125, 5
ŚBr.
MBh.
&c.
to cause any one to love, Ṛtus. (in that sense
P.
Vop.
 )
(with बहु or अत्य्-अर्थम्) to rate or value highly,
R.
 :
Desid.
 चिकमिषते and चिकामयिषते:
Intens.
 चंकम्यते
कम् [cf.
Lat.
 comis
also amo, with the loss of the initial, for camo
câ-rus for cam-rus:
Hib.
 caemh, ‘love, desire
fine, handsome, pleasant’
caomhach, ‘a friend, companion’
caomhaim, ‘I save, spare, protect’
Armen.
 kamim. ]
Monier Williams 1872
English
कम्, ind. See 1. कम्, s. v.
कम् 1. कम्, ind. (Gr. κεν), well, bene (op-
posed to अकम्, ‘badly’), a particle placed after the
word to which it belongs with an affirmative sense
(Well, Yes), which sense, however, is generally so weak
that the Indian grammarians are perhaps right in
enumerating कम् among the expletives
it is often
found attached to a dat. case, giving to the latter a
stronger meaning, and is generally placed at the end
of the Pāda (e. g. अजीजन ओस्कधीर् भोजनाय
कम्, thou didst create the plants for actual food)
it is also used as an enclitic with the particles नु, सु,
and हि, but is nevertheless treated in the Padapāṭha
as a separate word. Rarely कम् seems to be used,
like कद् and किम्, as an interrogative particle
some-
times it occurs, like किम् and कद्, at the beginning
of compounds, marking the strange or unusual cha-
racter of anything, [cf. कन्दर्प]: according to
native lexicographers कम् means also head
water
food.
—कम्-वत्, आन्, अती, अत्, Ved. lovely.
कम् 2. कम्, A. (not used in the con-
jugational tenses) चकमे, कमिष्यते,
अचकमत, कमितुम्, to wish, desire, long for
to love, be in love with
to have sexual intercourse
with: Caus. A. (ep. also P.) कामयते, -ति, काम-
याञ्-चक्रे, कामयिष्यते, अचीकमत, कामयि-
तुम्, to wish, desire, long for (with pot. or inf.,
e. g. कामये भुञ्जीत, I wish he may eat
कामये
दातुम्, I wish to give)
to love, have sexual inter-
course with
to be inflamed with love
(with बहु
or अत्यर्थम्) to rate or value highly
to cause any
one to love, [cf. also कन्]: Desid. चिकमिषते and
चिकामयिषते: Intens. चङ्कम्यते
[cf. Lat.
comis
also amo with loss of the initial
câ-rus for
cam-rus
Hib. caemh, ‘love, desire
fine, hand-
some, pleasant
’ caomhach, ‘a friend, a companion
’
caomhaim, ‘I save, spare, protect:’ perhaps Old
Germ. scim, scimo, ‘splendor
’ Armen. kamim.]
Macdonell
English
कम् 1. ká-m, (ac. sg.) pcl. well: emphasizes 🞄a preceding dative.
कम् 2. ka-m, pcl. indeed (after nú, sú, hi).
कम् 3. KAM (no pres. base), wish, desire
🞄love: pp. kānta
cs. kāmaya, Ā. (P.) 🞄id.
excite to love: pp. kāmita, desired, 🞄anu, cs. desire. abhi, cs. be in love.
Benfey
English
कम् क + म् (old acc. s.
n.
 of किम्),
a particle, Indeed, Chr. 293, 2 = Rigv.
i. 88. 2. -- Cf. κέν.
कम् कम्, i. 10, Ātm. (in epic
poetry also Par., Hiḍ. 4, 4
Rām. 3, 51,
28), in the pres., impf. , imptive., and
potent., and optionally in all the other
forms, कामय।
1. To love, MBh. 1,
2400
Rām. 1, 34, 16.
2. To desire,
Sāv. 5, 52
to wish, with infin. , MBh. 1,
6582
to intend, with infin. , MBh. 3,
2249. -- Anom. ptcple. of the pres. का-
मयान, e. g. MBh. 13, 1891
काममन
(probably to be corrected to कामयान),
Rām. 5, 24, 37
38. -- Pf. pass. कान्त।
1.
Loved, Hiḍ. 4, 35.
2. Amiable, graceful.
--
Comp.
चन्द्र-,
m.
 the moon-stone.
रमा-,
m.
 Viṣṇu.
रवि-,
m.
 the
sun-stone.
राधा-,
m.
 Viṣṇu.
सूर्य-,
m.
 1. the sunstone, Śāk. d. 40
a gem.
2. Hibiscus phœniceus. -- Compar. कान्त
+ तर, Most beautiful, Rām. 3, 17, 6.
कामित,
n.
 Wish, MBh. 1, 2187. --
Ptcple. of the fut. pass. कमनीय।
1.
To be loved, Kumāras. 1, 37.
2. Beau-
tiful, Bhartṛ. 1, 45. काम्य, see sepa-
rately. -- Caus. To cause to desire, Rām.
3, 38, 20 (Par.)
Ṛt. 6, 30 (Ātm. ). --
With the prep. अति अति, in अति-कान्त,
adj.
 Excessively loved, Bhartṛ. 2, 30.
-- With अभि अभि, To desire, MBh. 1,
3347. -- With नि नि, To desire, Bhāg. P.
5, 18, 21. -- Cf. Lat carus = कम्-र,
Beautiful, charming (Grammarians),
amo (cf. कतर), amœnus, etc.
κῆδος
(aff. δος = त्वस्) κεδνός, etc.
probably
O.H.G. gaman, A.S. gamene.
Apte Hindi
Hindi
कम्
नपुं*
 - कच्-ड
"प्रसन्नता, हर्ष, आनन्द"
कम्
नपुं*
 - कच्-ड
पानी
कम्
नपुं*
 - कच्-ड
सिर
कम्
"चुरा* आ*-, , " - -
"प्रेम करना, अनुरक्त होना, प्रेम करने लगना"
कम्
"चुरा* आ*-, , " - -
"प्रबल लालसा करना, कामना करना, इच्छा करना"
कम्
नपुं*
 - कै+ड
"बाल, केश"
कम्
नपुं*
 - -
महिला का कृत्य
कम्
नपुं*
 - -
बालों का गुच्छा
कम्
नपुं*
 - -
दूध
कम्
नपुं*
 - -
विपति
कम्
नपुं*
 - -
जहर
कम्
नपुं*
 - -
भय
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कम्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಸುಖ
निष्पत्तिः - > कमु (कान्तौ) - णिङभावे "विच्" (३-३-७५)
व्युत्पत्तिः - > कम्पते
कम्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಜಲ /ನೀರು
कम्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಶಿರಸ್ಸು /ತಲೆ
कम्
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಪಾದಪೂರಣ
विस्तारः - > "कं पादपूरणे तोये मस्तके च सुखेऽपि च" - मेदि० ।
L R Vaidya
English
kam {% ind. %} A particle meaning- (1) head
(2) water
(3) happiness.
kam {% vt. 1A (pp. कामित or कांत
pres. कामयते) %} 1. To desire, to wish, निष्क्रष्टुमर्थं चकमे कुबेरात् R.v.26, ix.48, x.53, Bt.xiv.82
2. to be in love with, कलहंसकस्तां विहारदासीं मंदारिकां कामयते M.M.i.With अभि-, 1. to desire
2. to love.With नि or प्र-, to desire excessively.
Bopp
Latin
कम् 1. A. et 10. P. A. कमे, कामयामि, कामये.
1) amare.
NALOD. 1. 19.: चकमे सा राजन्यश्रेष्ठन् तम्
H. 2.
18.: कामयामास रूपेणाऽप्रेतिमम् भुवि
H. 4. 5.: का-
मयत्य् अद्य माम् भीरुः
RAM. I. 29. 16.: अहम् वः
कामये सर्वाः. Part. pass. कान्त amatus, dilectus. H.
4. 35. N. 11. 7.
2) desiderare, velle. N. 6. 11.: नलं यो
कामयेच् छपितुम्
c. dat. rei MAH. 1. 3347.: सन्ता-
नस्याऽविनाशाय कामये. (Huc traxerim lat. comis et
amo abjectâ gutturali, nec non cum Ag. Benary câ-rus
pro cam-rus, abjectâ radicis consonâ finali, sicut saepis-
sime, e. c. in lumen pro lucmen, luna pro lucna, vê-nor
ut mihi videtur pro ved-nor a वध् vel व्यध् occidere,
cf. island. vaidhi venatio, scr. व्याध venator
lingua
Valachica offert vocem chamor amor
hib. caemh «love,
desire
fine, handsome, pleasant»
caomhach «a friend,
a companion», caomhaim «I save, spare, protect»
fortasse germ. vet. scim, scimo splendor, praefixo s
v.
कान्त, कान्ति, छवि.)
Lanman
English
kám, pcl.
—1. emphasizing the preceding
word, 79^11
—2. interr. pcl., 88^10. [ka,
1111a: cf. kád, kím.]
√kam (cakamé
kamiṣyáte
kāntá [955a]
kāmáyate, -ti [1041^2]). wish
will
desire
love. [cf. √kan and √can.]
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 कम्
मूलधातुः:
 कमु
धात्वर्थः:
 कान्तौ (इच्छा)
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 कामयते
अनुबन्धादिविशेषः:
 अयं न मित्
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
[कम् + °उद्] उत्कामयन्ति = संतापयन्ति, S I, 264, 1 v.u. (Ko.) für उत्तापयन्ति? — + प्र: °प्रकान्त = प्रकर्षेण, मनोहर, S I, 595, 9.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 इष्, कम्, वाञ्च्छ्
verb
कामनानुकूलव्यापारः।
"सेवकः गृहं गन्तुम् इच्छति।"
Synonyms:
 इष्, ईह्, समीह्, वाञ्छ्, स्पृह्, आकाङ्क्ष्, काङ्क्ष्, अभिलष्, कम्, वश्
verb
इच्छानुकूलः व्यापारः।
"अहं भवतः आर्थिकं साहाय्यम् इच्छामि।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
gang gis
१) कः २) कम् ३) केन ४) केन येन ५) यच्च ६) यतः ७) यद् ८) यस्य ९) येन
gang zhig
१) कः २) कतर ३) कम् ४) कस्य ५) का ६) किम् ७) यः ८) यद् ९) यस्य
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कम्, व्य (कमुकान्तौ णिङभावे विच् ।) जलम् ।शिरः । सुखम् । मङ्गलम् । पादपूरणम् । इतिशब्दरत्नावली ॥
(यथा ऋग्वेदे । १ । १२३ । ११ ॥
“सुसंकाशा मातृमृष्टेव योषा विस्तन्वं कृणुषेदृशे कम्” । “अत्र कमिति पादपूरणे अथवा क-मिति सुखवचनं सुखं यथा भवतीति” भाष्यम् ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कम्
अव्य०
 कम--णिङभावपक्षे विच् चादि । १ पादपूरणे, २ ज-ले, कञ्जम् । ३ मस्तके ४ सुखे, शब्दर० कन्तिः कन्तुः ५ मङ्गले, ६ निन्दायाम् शब्दचिन्ता० । “अथ ये प्रवृत्तेऽर्थेऽमिताक्ष-रेषु ग्रन्थेषु वाक्यपूरणा आगच्छन्ति पादपूरणास्तेऽमि-ताक्षरेष्वनर्थकाः कप्तीमिद्विति” यथा “यत्रोत मर्त्त्यायकमरिणा” ऋ० ४, ३०, ६, “कमिति पादपूरणम्” निरु०१, ९, उक्तेः पादपूरणर्थता “तन्वं कृणुषे दृशे कम्”ऋ० १, १२३, ११, “अत्र कमिति पादपूरणे अथवा कमितिसुखवचनम् सुखं यथा भवतीति” भा० “एवेदेषा पुरुतमादृशे कम् १, १२४, ६, “कम् सुखेन” भा० “अरमयः सर-पसस्तराय कमलम्” ऋ० २, १३, १२, “कं सुखेन” भा० ।७ जलधारके मेधे “पिन्वसि त्वचं कं चित्” ऋ०, १, १२९, ३, “कं चित् जलधारिणं मेघम्” भा० । ८ सुखकरे “प-क्षिणं तौग्र्याय कम्” ऋ० १, १८२, ५, “कम् सुखकरम्”भा० ताः अस्त्यर्ये “कंशम्भ्यां वभयुस्तितुतयसः” पा०वादयः सप्त प्रत्ययाः । कंव कम्भ कंयु कन्ति कन्तुकन्त कंय एते सुखान्विते
त्रि०
 ।
Capeller
German
1. क॑म् wohl, gut (bes. nach einem dativ.
Infinit.)
auch Fragewort.
2. कम् wohl, ja (nach einigen Partikeln).
3. कम् (ohne Praes.) wünschen, wollen,
begehren, lieben
p. p. कान्त s. bes.—
Caus. कम॑यते (°ति) dass.
कमं कामय
मान einen Wunsch hegend.
Grassman
German
kám [wol als unregelmässiges Neutrum von ká aufzufassen], 1〉 den Dativ hervorhebend, [Page314] hinter den es gestellt ist: śriyáse {87, 6}
śubhé {88, 2}
{573, 3}
{603, 5}
{604, 3}
śriyé {88, 3}
śraddhé {102, 2}
dṛśé {123, 11}
{124, 6}
{470, 3}
{703, 2}
{831, 5}
{949, 7}
dṛśáye {450, 5}
práśastaye {782, 6}
bhuvé {914, 10}
dhármaṇe {914, 1}
vidmáne {914, 18}
bhójanāya {437, 10}
tárāya {204, 12}
upasécanāya {902, 7}
mádāya {656, 1}—_{656, 6}
{691, 5}
{704, 3}
{720, 5}
{757, 1}. _{757, 3}
{774, 20}
jī́vanāya {987, 1}
vīríāya {670, 18}
dharúṇāya {886, 8}
yuṣmábhyam {88, 3}
túbhya (so zu lesen) {659, 3}
tánāya {39, 7}
indrāgníbhyām {109, 3}
taugriā́ya {182, 5}
śrómatāya {182, 7}
mártiāya {326, 6}
amṛ́tāya {651, 9}
{818, 8}
devébhyas {839, 4}
2〉 als Fragewort (wie kád) scheint es {878, 3} und wol auch {684, 7}, wo die Beziehung auf paṇím keinen angemessenen Sinn gibt, zu stehen.
kam, dem griechischen ϰεν zu vergleichen: wol, ja, nach hí: {47, 10}
{98, 1}
{219, 8}
{228, 5}
{492, 14}
{575, 5}
{664, 24}
{761, 4}
{926, 5}
nach nú: {72, 8}
{154, 1}
{209, 3}
{549, 3}
{675, 9}
{876, 5}
{983, 1}
nach sú: {191, 6}
{287, 2}.
√kam, 1〉 begehren, verlangen nach [G., A.]
2〉 lieben [A.]. — (Verwandt mit kan, kā.)
Stamm des Caus. kāmáya (tonlos {398, 14}. _{398, 15}):
-e [1. s.] 2〉 yám {951, 5}.
-ate 1〉 {516, 6} (yátra, wohin er will).
-ante 1〉 tám (agním) {398, 14}. _{398, 15}.
-āse 2〉 mā {950, 5}.
-ādhve 1〉 yád {205, 8}.
Part. Perf. Med. cakamāná:
-ás 1〉 índras {390, 1} (begierig).
-ā́ya 1〉 ādhrā́ya 〰 pitvás {943, 2}.
kam
(ϰεν): {631, 10}.
Burnouf
French
*कम् कम्। p. चकमे 1 [sans pr. ni impf. ]
f2.
कमिष्ये
pqp. अचकमे
pp. कान्त
gér.
कमित्वा et कान्त्वा। Aimer.
Désirer, vouloir:
योद्धुम् combattre.
-- कामये 10
f2. कामयिष्ये
pqp. अचीकमे। mms. Dans les épopées on trouve aussi l'act.
कामयामि। -- Lat. amo (?).
कम् कम्, ac. de क, au commencement de certains composés:
eau, air, etc.
Stchoupak
French
कम्-
sans présent
{%cakame
kāmayate %} (-ति)
कान्त- --
aimer, désirer
caus. id.
inspirer de l'amour
estimer
faire aimer.