| YouTube Channel

कमलम् (kamalam)

 
Apte Hindi
Hindi
कमलम्
नपुं*
 - कं जलमलति भूषयति-कम्-अल्-अच्
कमल
कमलम्
नपुं*
 - कं जलमलति भूषयति-कम्-अल्-अच्
जल
कमलम्
नपुं*
 - कं जलमलति भूषयति-कम्-अल्-अच्
ताँबा
कमलम्
नपुं*
 - कं जलमलति भूषयति-कम्-अल्-अच्
"दवादारु, औषधि"
कमलम्
नपुं*
 - कं जलमलति भूषयति-कम्-अल्-अच्
सारस पक्षी
कमलम्
नपुं*
 - कं जलमलति भूषयति-कम्-अल्-अच्
मूत्राशय
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कमलम्, अरविन्दम्, सरसिजम्, सलिलजम्, राजीवम्, पङ्कजम्, नीरजम्, पाथोजम्, नलम्, नलिनम्, अम्भोजम्, अम्बुजन्म, अम्बुजम्, श्रीः, अम्बुरुहम्, अम्बुपद्मम्, सुजलम्, अम्भोरुहम्, पुष्करम्, सारसम्, पङ्कजम्, सरसीरुहम्, कुटपम्, पाथोरुहम्, वार्जम्, तामरसम्, कुशेशयम्, कञ्जम्, कजम्, शतपत्रम्, विसकुसुमम्, सहस्रपत्रम्, महोत्पलम्, वारिरुहम्, पङ्केरुहम्
noun
जलजक्षुपविशेषः यस्य पुष्पाणि अतीव शोभनानि सन्ति ख्यातश्च।
"बालकः क्रीडासमये सरोवरात् कमलानि लूनाति।"
Synonyms:
 जलम्, वारि, अम्बु, अम्भः, पयः, सलिलम्, सरिलम्, उदकम्, उदम्, जडम्, पयस्, तोयम्, पानीयम्, आपः, नीरम्, वाः, पाथस्, कीलालम्, अन्नम्, अपः, पुष्करम्, अर्णः, पेयम्, सलम्, संवरम्, शंवरम्, संम्बम्, संवत्सरम्, संववरः, क्षीरम्, पायम्, क्षरम्, कमलम्, कोमलम्, पीवा, अमृतम्, जीवनम्, जीवनीयम्, भुवनम्, वनम्, कबन्धम्, कपन्धम्, नारम्, अभ्रपुष्पम्, घृतम्, कं, पीप्पलम्, कुशम्, विषम्, काण्डम्, सवरम्, सरम्, कृपीटम्, चन्द्रोरसम्, सदनम्, कर्वुरम्, व्योम, सम्बः, सरः, इरा, वाजम्, तामरस, कम्बलम्, स्यन्दनम्, सम्बलम्, जलपीथम्, ऋतम्, ऊर्जम्, कोमलम्, सोमम्, अन्धम्, सर्वतोमुखम्, मेघपुष्पम्, घनरसः, वह्निमारकः, दहनारातिः, नीचगम्, कुलीनसम्, कृत्स्नम्, कृपीटम्, पावनम्, शरलकम्, तृषाहम्, क्षोदः, क्षद्मः, नभः, मधुः, पुरीषम्, अक्षरम्, अक्षितम्, अम्ब, अरविन्दानि, सर्णीकम्, सर्पिः, अहिः, सहः, सुक्षेम, सुखम्, सुरा, आयुधानि, आवयाः, इन्दुः, ईम्, ऋतस्ययोनिः, ओजः, कशः, कोमलम्, कोमलम्, क्षत्रम्, क्षपः, गभीरम्, गम्भनम्, गहनम्, जन्म, जलाषम्, जामि, तुग्र्या, तूयम्, तृप्तिः, तेजः, सद्म, स्रोतः, स्वः, स्वधा, स्वर्गाः, स्वृतिकम्, हविः, हेम, धरुणम्, ध्वस्मन्वतु, नाम, पवित्रम्, पाथः, अक्षरम्, पूर्णम्, सतीनम्, सत्, सत्यम्, शवः, शुक्रम्, शुभम्, शम्बरम्, वूसम्, वृवूकम्, व्योमः, भविष्यत्, वपुः, वर्वुरम्, वर्हिः, भूतम्, भेषजम्, महः, महत्, महः, महत्, यशः, यहः, यादुः, योनिः, रयिः, रसः, रहसः, रेतम्
noun
सिन्धुहिमवर्षादिषु प्राप्तः द्रवरुपो पदार्थः यः पान-खान-सेचनाद्यर्थम् उपयुज्यते।
"जलं जीवनस्य आधारम्। /अजीर्णे जलम् औषधं जीर्णे बलप्रदम्। आहारकाले आयुर्जनकं भुक्तान्नोपरि रात्रौ न पेयम्।"
Synonyms:
 कमलम्, पद्मः, उत्पलम्, कुमुदम्, कुमुद्, नलिनम्, कुवलयम्, अरविन्दम्, महोत्पलम्, पङ्कजम्, पङ्केरुहम्, सरसिजम्, सरसीरुहम्, सरोजम्, सरोरुहम्, जलेजातम्, अम्भोजम्, वार्युद्भवम्, अम्बुजम्, अम्भारुहम्, पुण्डरीकम्, मृणाली, शतपत्रम्, सहस्रपत्रम्, कुशेशयम्, इन्दिरालयम्, तामरसम्, पुष्करम्, सारसम्, रमाप्रियम्, विसप्रसूनम्, कुवलम्, कुवम्, कुटपम्, पुटकम्, श्रीपर्णः, श्रीकरम्
noun
जलपुष्पविशेषः यस्य गुणाः शीतलत्व-स्वादुत्व-रक्तपित्तभ्रमार्तिनाशित्वादयः।
"अस्मिन् सरसि नानावर्णीयानि कमलानि दृश्यन्ते। / कमलैः तडागस्य शोभा वर्धते।"
Tamil
Tamil
கமலம் : தாமரை, தண்ணீர், தாமிரம், மருந்து, ஸாரஸபக்ஷி.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“मल धारणे”@} 2 मालकः-लिका, मालकः-लिका, मिमलिषकः-षिका, मामलकः-लिका
मलिता-त्री, मालयिता-त्री, मिमलिषिता-त्री, मामलिता-त्री
इत्यादीनि सर्वाणि रूपाणि प्रातिस्विकरूपाणि विना भौवादिककलतिवत् 3 ज्ञेयानि।
4 मलम्, 5 कमलम्, 6 परिमलम्, 7 माला-माली, 8 9 मालभारी 10 माल्यम्, 11 मलिनः-मलीमसः, 12 आमलकम्-आमलकी, 13 मलयः
इत्यादीनि रूपाणि अस्य धातोः विशेषेण भवन्तीति विशेषः।
यङन्तात् शानचि- 14 मामल्यमानः इति।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१२२७)
02
=>
 (१-भ्वादिः-४९३। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 (१७४)
04
=>
 [[२। शरीरं मल्यते धार्यते इत्यर्थे अच्प्रत्यये एवं रूपम्।]]
05
=>
 [[३। केन मल्यते इति ‘घञर्थे कविधानम्--’ (वा। ३-३-५८) इति कः। ‘कर्तृकरणे कृता बहुलम्’ (२-१-३२) इति समासः।]]
06
=>
 [[४। मल्यते = धार्यते इति ‘अकर्तरि च कारके संज्ञायाम्’ (३-३-१९) इति कर्मणि संज्ञायां विषये घञ्प्रत्ययः। संज्ञापूर्वकत्वात् वृद्ध्यभावः। ‘घनो घ च’ (३-३-१२५) इति घो वा। चकारात् घञ् च। यद्वा मलते धारयतीत्यर्थे अचि रूपमेवम्। ‘विमर्दोत्थे परिमलो गन्धे जनमनोहरे।’ इत्यमरः (१। १०)।]]
07
=>
 [[५। ‘मल्यते धार्यते इति माला, घञ्। संज्ञायां पुंस्त्वं प्रायिकम्’ इति प्र। सर्वस्वे। व्रीह्यादित्वात् (५-२-११६) इनिप्रत्यये माली इति।]]
08
=>
 [पृष्ठम्१००६+ २७]
09
=>
 [[१। ‘इष्टकेषीकामालानां चिततूलभारिषु’ (६-३-६५) तति भारिन्शब्दे उत्तरपदे मालाशब्दस्य ह्रस्वे रूपमेवम् = मालभारिणी = कन्या। ‘तदन्तस्यापि ग्रहणम्’ इति वचनात् उत्पलमालभारिणी = कन्या इत्यपि भवति।]]
10
=>
 [[२। ‘ऋहलोर्ण्यत्’ (३-१-१२४) इति ण्यति रूपमेवम्।]]
11
=>
 [[३। ‘ज्योत्स्नातमिस्राशृङ्गिणोर्जस्विन्नूर्जस्वलगोमिन्मलिनमलीमसाः’ (५-२-११४) इति मत्वर्थे संज्ञायां विषये एते शब्दाः निपात्यन्ते। इनच्प्रत्यये--मलिनः, ईमसप्रत्यये-मलीमसः इति ज्ञेयम्।]]
12
=>
 [[४। ‘क्वुन् शिल्पिसंज्ञयोः--’ (द। उ। ३। ५) इति क्वुन्प्रत्यये, स्त्रियाम्, ‘षिद्गौ- रादिभ्यश्च’ (४-१-४१) इति ङीषि च रूपमेवम्।]]
13
=>
 [[५। ‘वलिमलितनिभ्यः कयन्’ (द। उ। ८। १०) इति कयन्प्रत्यये रूपमेवम्। मलयः = भूधरविशेषः।]]
14
=>
 [[आ। ‘मामल्यमानं स्मितमल्लिकावलीमाभाल्यदैत्याधिपभल्लनोद्धुरम्।’ धा। का। १। ६४।]]