| YouTube Channel

कमठ (kamaTha)

 
शब्दसागरः
English
कमठ mn. (-ठः-ठं)
1. A water jar, especially one made of a hollow
gourd or cocoanut, and used by ascetics.
m.
 (-ठः)
1. A turtle,
a tortoise.
2. A bamboo.
3. The name of a Daitya or de-
mon.
4. A porcupine.
f.
 (-ठी) A female tortoise, a small one.
E.
कम् to desire, &c. अठ Unadi affix, fem. affix. ङीष्.
Capeller Eng
English
कमठ
m.
 tortoise.
Yates
English
कमठ (ठः)
m.
 A turtle
a bamboo
a
demon
a porcupine.
m.
n.
 A wa-
ter-jar.
f.
 A small female tortoise.
Spoken Sanskrit
English
कमठ - kamaTha -
m.
 - porcupine
कमठ - kamaTha -
m.
 - bamboo
कमठ - kamaTha -
m.
 - tortoise
कमठ - kamaTha -
m.
n.
 - water-jar
Wilson
English
कमठ
mn. (-ठः-ठं)
1 A water jar, especially one made of a hollow gourd or cocoanut, and used by
ascetics.
m.
 (-ठः)
1 A turtle, a tortoise.
2 A bamboo.
3 The name of a Daitya or demon.
4 A porcupine.
f.
 (-ठी) A female tortoise, a small one.
E.
 कम to desire, &c. अठः Uṇādi affix, fem. affix ङीष्.
Apte
English
कमठः [kamaṭhḥ], [Uṇ.* 1.1]
A tortoise
संप्राप्तः कमठः स चापि नियतं नष्टस्तवादेशतः
Pt.*
 2.192.
A bamboo
A water-jar. -ठी A female tortoise or a small tortoise.Comp. -पतिः a king of tortoises.
Apte 1890
English
कमठः [Uṇ. 1. 100] 1 A tortoise
संप्राप्तः कमठः स चापि नियतं नष्टस्तवादेशतः Pt. 2. 184.
2 A bamboo.
3 A water-jar.
ठी A female tortoise or a small tortoise.
Comp.
पतिः a king of tortoises.
Monier Williams Cologne
English
कमठ
m.
 (Uṇ. i, 102) a tortoise,
BhP.
Pañcat.
&c.
a porcupine,
L.
a bamboo,
L.
N.
 of a king,
MBh.
of a Muni
of a Daitya
कमठ mn. a water-jar (esp. one made of a hollow gourd or cocoa-nut, and used by ascetics),
L.
Monier Williams 1872
English
कमठ कमठ, अस्, m. (said to be fr. 2. कम्),
a tortoise
a porcupine
a water-jar, especially one
made of a hollow gourd or cocoa-nut, and used by
ascetics
a bamboo
N. of a prince
of a Muni
and
of a Daitya
(ई), f. a female tortoise, a small one.
—कमठ-पति, इस्, m. the king of tortoises.
—कमठासुर-वध (°ठ-अस्°), अस्, m. ‘the
slaying of the Daitya Kamaṭha, ’ a section of the
Gaṇeśa-Purāṇa.
Macdonell
English
कमठ kamaṭha,
m.
 tortoise.
Benfey
English
कमठ कमठ,
m.
1. A tortoise,
Pañc. ii. d. 199.
2. A proper name,
MBh. 2, 117.
Apte Hindi
Hindi
कमठः
पुं*
 - कम्-अठन्
कछुवा
कमठः
पुं*
 - कम्-अठन्
बाँस
कमठः
पुं*
 - कम्-अठन्
जल का घड़ा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कमठ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೂರ್ಮ /ಆಮೆ
निष्पत्तिः - > मठ (मदनिवासयोः) - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > के जले मठति
कमठ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಈಗಿನ ಶ್ವೇತವರಾಹಕಲ್ಪದ ಚಾಕ್ಷುಷಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಒಂದು ಅವತಾರ
प्रयोगाः - > "सुरासुराणामुदधिं मथ्नतां मन्दराचलम् । दध्रे कमठरूपेण पृष्ठे एकादशे विभुः ॥"
उल्लेखाः - > भाग० १-३-१६
कमठ
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಋಷಿಗಳ ನೀರಿನ ಪಾತ್ರೆ
विस्तारः - > "कमठः कच्छपे पुंसि भाण्डभेदे नपुंसकम्" - मेदि०।
कमठ
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಭಿಕ್ಷಾಪಾತ್ರೆ
कमठ
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಾಮನ /ಕುಳ್ಳ
विस्तारः - > "भिक्षापात्रे तु कमठं कमठौ खर्वकच्छपौ"- वैज० ।
L R Vaidya
English
kamaWa {% m. %} 1. A tortoise, e.g. कमठपृष्ठकठोरमिदं धनुः
2. a bamboo
3. a water-jar.
Bopp
Latin
कमठ m. testudo. BHAR. 2. 28.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
कच्छपः कमठः कूर्मः क्रोडपादश्चतुर्गतिः ।
पञ्चाङ्गगुप्तदौलेयौ जीवथः कच्छपी दुली ॥ १३५३ ॥
-wordlist-
कच्छप (पुं), कमठ (पुं), कूर्म (पुं), क्रोडपाद (पुं), चतुर्गति (पुं), पञ्चाङ्गगुप्त (पुं), दौलेय (पुं), जीवथ (पुं), कच्छपी (स्त्री), दुली (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
कच्छप
कच्छप, कमठ, कूर्म
कच्छपः कमठः कूर्मस्तद्भार्या च डुली स्मृता ॥ ६५६ ॥
verse 3.1.1.656
page 0075
Mahabharata
English
Kamaṭha^1, a king. § 264 (Sabhākriyāp.): II, 4, 117 (Kambojarājaḥ? in the palace of Yudhishṭhira).
Kamaṭha^2, a ṛshi. § 702 (Mokshadh.): XII, 297, 10874 (Kākshīvat-Kºādayaḥ, among the ṛshis who had obtained their position by way of tapas).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कमठं,
क्ली,
 (कम + “कमेरठः” । उणां १ । १०२ ।इति + अठ ।) भाण्डभेदः । तत्तु मुनीनां जल-पात्रम् । इति मेदिनी ॥
कमठः
पुं,
 (के जले मठति वसतीति । क + मठवासे + पचाद्यच् ।) कच्छपः । इत्यमरः । १ । १० ।२१ ॥
(यथा महानाटके ।“कमठपृष्ठकठोरमिदं धनु-र्मधुरमूर्त्तिरसौ रघुनन्दनः” ॥
मकठात्कामठं मांसं रामठेन समन्वितम् ।यदि सर्पिःसमायुक्तं का सुधा वसुधातले” ॥
इत्युद्भटः ॥
* ॥
गुणादयोऽस्य कच्छपशब्देज्ञातव्याः ॥
भगवद्विष्णोर्द्वितीयावतारः । यथाहटयोगदीपिकायाम् । १ । १० ।“अशेषतापतप्तानां समाश्रयमठो हठः ।अशेषयोगयुक्तानामाधारकमठो हटः” ॥
)वंशः । इति शब्दरत्नावली ॥
दैत्यविशेषः । मुनि-भाजनम् । इति हेमचन्द्रः ॥
शल्लकी इति धरणी ॥
(नृपविशेषः । यथा महाभारते । २ । ४ । २२ ।“कक्षसेनः क्षितिपतिः क्षेमकश्चापराजितः ।काम्बोजराजः कमठः कम्पनश्च महाबलः” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कमठ पुं स्त्री कम--अठन् । १ कूर्मे कच्छपशब्देविवृतिः स्त्रियांजातित्वात् ङीष् । “कमठपृष्ठकटोरमिदं धनुः” महाना० ।२ विष्णोरेकादशे अवतारभेदे । “सुरासुराणामुदधिंमथ्नतां मन्दराचलम् । दध्रे कमठरूपेण पृष्ठे एकादशेविभुः” भाग० १, ३, १७ । ३ मुनीनां जलपात्रभेदे
न०
 विश्वः । ४ वंशे
पु०
 शब्दर० । ५ दैत्यभेदे
पु०
 हेमच० ।६ शल्लकीवृक्षे
पु०
 धरणिः ।
Capeller
German
कमठ
m.
 Schildkröte.
Stchoupak
French
कमठ-
m.
 tortue.