| YouTube Channel

कम (kama)

 
शब्दसागरः
English
कम(उ)कमु r. 1st cl. (कामयति) To desire: this root is
irr
egular.
Wilson
English
कम (उ) कमु r. 1st cl. (कामयति) To desire: this root is
irr
egular.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
kama (m.c. for MIndic kamma, Skt. karma-n), action, rite: read veda-kamāpanītam (= vedakarma-apa°) Dbh.g. 〔29(55).2〕, with Rahder (see note), for text °karmā° (unmetr.).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कम, स्पृ हि इति कविकल्पद्रुमः
(चुरां--आत्मं--सकं--सेट् ।) कमित्वा कान्त्वा ङकामयते अन्यैर्भ्वादौ पठ्यमानस्याप्यस्य कित्क-रणं कम ऋत इत्यादिना विहितस्य ञिङोज्ञापनार्थं तेन अरे ञिङोऽप्राप्तिपक्षे अचकमत ।चकमे कमिता इत्यादि सिद्धम् इति दुर्गा-दासः
कम, कान्तौ इति मुग्धबोधव्याकरणम् ।(भ्वां-आत्मं-अकं-सेट्
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कम वाञ्छायां
भ्वा०
आ०
सक०
सेट् अतः स्वार्थे णिङ् आ-र्द्धधातुके वा कामयते कामयीत कामयताम् अकामयत ।अचीकमत णिङभावपक्षेऽपि चञ् अचकमत कामयाम्बभूव आस चके चकमे कामयिता--कमिता कामयिषीष्ट-कमिषोष्ट कामयिष्यते--कमिष्यते कामनीयः कमनीयःकाम्यः कामयितव्यः--कमितव्यः कामी कामयिता-कमिता कानितः कान्तः कान्तिः कर्त्तरि अच् कमः कर्म-ण्युपपदे अण् स्वर्गकामः उदित् कामयित्वा कामत्वा का-न्त्वा कामुकः कम्रः कमनः कामयमानः नि० काम-यानः काम्यते काम्यमानः घञ् कामः मुच का-मना “नरपतिश्चकमे मृगयारतिम्” “निष्क्रष्टेमर्थं चकमेकुवेरात्” “भीमकान्तैर्नृपगुणैः” “नवं वयः कान्तमिदंवपुश्च” रघुः “सोऽकामत बहु स्यां प्रजायेय” श्रुतिः“रमणीकमनीयकपीलतले” सा० द० टी० “स चेत् कामयतेदातुं तव मामरिसूदन!” भा० आ० १७२ “सर्वान्कामयते यस्मात्” कत्याशब्दे उक्तम् “प्रीत्या युक्तः का-मितं सर्वशस्ते” भा० आ० ५८ “कामयाञ्चक्रिरे कान्ता-स्ततस्तुष्टानिशाचराः” “अकम्पनस्ततो योद्धु चकमेरावणाज्ञया” भाट्टः आर्वे क्वचिन्
पर०
“एवं रूपनलं यो वै कामयेच्छपितुं कले ।” भा० व० ५८अ० “न सीता दशग्रीवं मनसापि हि कामयेत्”“अकामोऽपि बलात् कामं दर्शनादेव कामयेत्” रामा० ।अनु + कामनानुरूपकामनायाम् अनुकामयते ।अभि + आप्रिमुख्येम कामनायाम् “दासीं कन्यासहस्रेणशर्म्मिष्ठामभिकामये” भा० आ० १८ ।नि + निःशेषकामनायाम् “या तस्य ते पादसरोरुहार्हणं नि-कामयेत् साऽखिलकामलम्पटा” भाग० स्क० १८, २२ ।अतिशये “निकामतप्ता द्विधेन बह्निना” कुमा०प्र + प्रकर्षेण कामनायां अतिशये प्रकामः
कम वाञ्छायां चुरा० आ०
सक०
सेट् उदित् कविकल्पद्रुमः ।णिङन्तकमवत् सर्वंम् किन्तु तत्र उदित्प्रयोजनं चिन्त्यम