| YouTube Channel

कपोतवङ्का (kapotavaGkA)

 
Monier Williams Cologne
English
कपोत—वङ्का
f.
N.
 of a medicinal plant (used as a remedy for the stone),
Suśr.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कपोतवङ्का
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬ್ರಾಹ್ಮೀವೃಕ್ಷ/ಹೊನಗೊನೆ ಗಿಡ
निष्पत्तिः - > वञ्चु (प्रलम्भने) + णिच् - "घञ्" (३-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > कपोतो वञ्च्यतेऽनया
प्रयोगाः - > "कपोतवङ्कामूलं वा पिबेदम्लैः सुरादिभिः । तत्सिद्धं वा पिबेत् क्षीरं वेदनाभिरुपद्रवः"
उल्लेखाः - > सुश्रुत० चिकित्सा० ७-२५
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कपोतवङ्का,
स्त्री,
 (कपोतो वञ्च्यते प्रतार्य्यतेऽनया ।वन्च + करणे घञ् कुत्वं टाप् च ।) ब्राह्मीवृक्षः ।इति राजनिर्घण्टः ॥
(यथा सुश्रुते ।“कपोतवङ्कामूलं हि पिबेदम्लसुरादिभिः” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कपोतवङ्का स्त्री कपोतो वन्च्यते प्रतार्य्यतेऽनया वन्च--करणेघञ् । ब्राह्मीवृक्षे राजनि० । इमाञ्च सुश्रुते वोरतर्व्वादि-गणे उक्त्वा तद्गुणा उक्ता यथा । “वीरतरुसहचर-द्वयदर्भदृक्षादनीगुन्द्रानलकुशकाशाश्मभेदकाग्निभन्थमोर-टावसुकवसिरभल्लूककुरण्टकेन्दीवरकषोतवङ्काः श्वदंष्ट्रा-चेति । वीरतर्व्वादिरित्येष गणोवातविकारनुत् । अश्म-रीशर्करामूत्रकृच्छ्राधातरुजापहः” । “कपोतवङ्का-मूलं हि पिबेदम्लसुरादिभिः” सुश्रु० । भावप्र० “ब्राह्मोकपोतवङ्का च सोमबल्ली सरस्वती” इत्येव पाठः तत्र क-पोतवल्लीति पाठकल्पनं प्रामादिकं सुश्रुतैकबाक्यतयाकपोतवङ्केति पाठस्यैव न्याय्यत्वात् ।