कपोत (kapota)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कपोत m.
  (-तः)
	 1. A dove or pigeon,  especially the spotted necked
pigeon. 
	 2. A bird in general.
 E.
  कब to tinge,  to be of various hues, 
आतच् Unadi affix,  ब changed to प.

Capeller Eng

English

 कपोत m.
  dove,  pigeon
 f.
  कपोती a.
  pigeon-hen. 

Yates

English

 कपोत (तः) 1.
m.
  A dove or pigeon. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

कपोत 	-	 kapota 	-	 m.
  	-	 dove
कपोत 	-	 kapota 	-	 m.
  	-	  pigeon
कपोत 	-	 kapota 	-	 m.
  	-	  particular position of the hands
कपोत 	-	 kapota 	-	 m.
  	-	  spotty-necked pigeon
कपोत 	-	 kapota 	-	 m.
  	-	  grey colour of a pigeon
कपोत 	-	 kapota 	-	 m.
  	-	  bird in general
कपोत 	-	 kapota 	-	 m.
  	-	  grey ore of antimony
कपोत 	-	 kapota 	-	 m.
  	-	  frieze
कपोत 	-	 kapota 	-	 m.
  	-	  grey colour
कपोत 	-	 kapota 	-	 m.
  	-	  cornice

कपोत 	-	 kapota 	-	 m.
  	-	 dove
कलकण्ठ 	-	  kalakaNTha 	-	 m.
  	-	 dove
कामकाकुरव 	-	  kAmakAkurava 	-	 m.
  	-	 dove
बालवत्स 	-	  bAlavatsa 	-	 m.
  	-	 dove
भीषण 	-	  bhISaNa 	-	 m.
  	-	 dove
मदोत्कट 	-	  madotkaTa 	-	 m.
  	-	 dove
मञ्जुघोष 	-	  maJjughoSa 	-	 m.
  	-	 dove
रुचक 	-	  rucaka 	-	 m.
  	-	 dove
वाग्विलासिन् 	-	  vAgvilAsin 	-	 m.
  	-	 dove
सूत्रकण्ठ 	-	  sUtrakaNTha 	-	 m.
  	-	 dove
कपोतपालिका 	-	  kapotapAlikA 	-	 f.
  	-	 dove-cot
विटङ्क 	-	  viTaGka 	-	 m.
 n.
  	-	 dove-cot
पञ्जर 	-	  paJjara 	-	 n.
  	-	 dove-cot
बालाग्र 	-	  bAlAgra 	-	 n.
  	-	 dove-cot
पारावताख 	-	  pArAvatAkha 	-	 m.
  	-	 dove-eyed
पारावत 	-	  pArAvata 	-	 m.
  	-	  turtle-dove
कुरव 	-	  kurava 	-	 m.
  	-	  kind of dove
धवल 	-	  dhavala 	-	 m.
  	-	  kind of dove
पारावतसवर्ण 	-	  pArAvatasavarNa 	-	 m.
  	-	 dove-coloured
क्षीणवासिन् 	-	  kSINavAsin 	-	 m.
  	-	 dove or pigeon
कपोतपेटक 	-	  kapotapeTaka 	-	 n.
  	-	  flight of doves
वालाग्र 	-	  vAlAgra 	-	 n.
  	-	  kind of dove-cot
कपोतकर्बुर 	-	  kapotakarbura 	-	 adj.
  	-	  spotted like a dove
कपोतक 	-	  kapotaka 	-	 m.
  	-	  small pigeon or dove
पारावताश्व 	-	  pArAvatAzva 	-	 m.
  	-	  having doves for horses
कपोतपददर्शन 	-	  kapotapadadarzana 	-	 n.
  	-	  sight of the foot-print of a dove
निर्यूह 	-	  niryUha 	-	 n.
  	-	  wood placed in a wall for doves to build upon
खलेकपोतिका 	-	  khalekapotikA 	-	 f.
  	-	  rule of the doves alighting upon a threshing-floor
खलेकपोतन्याय 	-	  khalekapotanyAya 	-	 m.
  	-	  rule of the doves alighting upon a threshing-floor

कपोत 	-	  kapota 	-	 m.
  	-	  spotty-necked pigeon

Wilson

English

 कपोत
m.
  (-तः)
1 A dove or pigeon,  especially the spotted necked pigeon. 
2 A bird in general.
E.
  कब to tinge,  to be of various hues,  आतच् Uṇādi affix,  ब
changed to प.

Apte

English

कपोतः [kapōtḥ],  [को वायुः पोत इव यस्य Tv.]

A dove,  pigeon. 

A bird in general.

A particular position of the hands.

The grey colour of a pigeon.  Comp.
   -अङ्घ्रिः f.
  a sort of perfume. -अञ्जनम् antimony.-अरिः a hawk,  falcon.  -आभ a.
  of the colour of a pigeon.  (-भः) a pale of dirty white colour. -चरणा a sort of perfume. -पालिका,  -पाली f.
  an aviary,  a pigeon-house,  dove-cot. -राजः the king of pigeons.-वर्णी Small cardamoms. -वाणा a kind of perfume.-वृत्तिः f.
  to be very frugal,  gathering very little for maintenance
 कपोतवृत्त्या पक्षेण व्रीहिद्रोणमुपार्जयत् Mb.
 *  3.26.5.-सारम् antimony. -हस्तः a mode of folding the hands in supplication,  fear &c.
 
 कपोतहस्तकं कृत्वा Ś.*
  6.

Apte 1890

English

 कपोतः [को वायुः पोत इव यस्य Tv.] 1 A dove,  pigeon. 
2 A bird in general. 
3 A particular position of the hands. 
4 The grey colour of a pigeon. 
Comp. 
अंघ्रिः f. a sort of perfume. 
अंजनं antimony. 
अरिः a hawk,  falcon. 
आभ a. of the colour of a pigeon. (
भः) a pale or dirty white colour. 
चरणा a sort of perfume. 
पालिका, 
पाली f. an aviary,  a pigeon-house,  dove-cot. 
राजः the king of pigeons. 
वर्णी small cardamoms. 
वाणा a kind of perfume. 
सारं antimony. 
हस्तः a mode of folding the hands in supplication,  fear &c.
 कपोतहस्तकं कृत्वा Ś. 6. 

Monier Williams Cologne

English

 कपो॑त m.
  (√ कव्,  Uṇ.
  i,  63
 fr.
  2. क +
  पोत?),  a dove,  pigeon,  (esp.  ) the spotty-necked pigeon (in the Vedas often a bird of evil omen),  RV.
  
 AV.
  
 VS.
 
 MBh.
   &c.
  

 a bird in general,  L.
 

 a frieze,  cornice

 a particular position of the hands Comm.  on Śak.
 
 PSarv.
   &c.
  

 the grey colour of a pigeon,  Suśr.
  ii,  280,  1

 the grey ore of antimony,  Suśr.
  ii,  84,  10

Monier Williams 1872

English

 कपोत क-पोत,  अस्,  m. (2. क + पोत,  q. v.), 
a dove,  pigeon,  especially the spotty-necked pigeon
(in the Vedas often a bird of evil omen)
 a bird in
general
 a particular position of the hands
 the gray
colour of a pigeon
 the brightness of antimony (of a
gray colour).
—कपोत-चरणा,  f. a kind of perfume.
—कपोत-पाक,  आस्,  m. pl.,  N. of a mountain-tribe
(आ),  f. a princess of this tribe.
—कपोत-पाद,  अस्, 
ई,  अम्,  having feet like those of a pigeon.
—कपोत-
पालिका or कपोत-पाली,  f. a dove-cot,  an aviary or
pigeon-house.
—कपोत-राज,  अस्,  m. the king of
the pigeons.
—कपोत-रेतस,  अस्,  m.,  N. of a man.
—कपोत-रोमन्,  आ,  m.,  N. of a prince.
—कपोत-
वङ्का,  f.,  N. of a medicinal plant (used as a remedy
for the stone).
—कपोत-वर्ण,  अस्,  ई,  अम्,  of the
colour of a pigeon,  of a bright gray,  lead-gray
 (ई), 
f. small cardamoms.
—कपोत-वल्ली,  f.,  N. of a plant.
—कपोत-वाणा,  f. a kind of perfume.
—कपोत-
वेगा,  f.,  N. of a plant.
—कपोत-सार,  अम्,  n. the
brightness of antimony,  antimony.
—कपोत-हस्त
or कपोत-हस्तक,  अस्,  m. a mode of joining the
hands in prayer,  entreaty,  or fear,  &c.
—कपोताङ्घ्रि
(°त-अङ्°),  इस्,  f. a kind of perfume.
—कपोताञ्जन
(°त-अञ्ज्°),  अम्,  n. = कापोताञ्जन,  the brightness of
antimony,  antimony.
—कपोताभ (°त-आभा),  अस्, 
आ,  अम्,  of the colour of a pigeon,  of a bright gray
(अस्),  m. a pale or dirty white colour.
—कपोतारि
(°त-अरि),  इस्,  m. a hawk,  a falcon.

Macdonell

English

 कपोत ka-póta,  m.
  pigeon
 ī,  f.
  female pigeon
 🞄-ka,  m.
  little pigeon
 -pālī,  f.
  dove-cot.

Benfey

English

 कपोत क-पोत (see किम्), 
 I. m.
  A
dove or pigeon,  Pañc. iii. d. 139.
 II.
f.
  ती,  A she-pigeon,  Pañc. iii. d. 179.

Hindi

कबूतर कबूतर, 

Apte Hindi

Hindi

कपोतः
पुं*
  - को वातः पोत इव यस्य
"पारावत,  कबूतर"

कपोतः
पुं*
  - को वातः पोत इव यस्य
पक्षी

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कपोत
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪಾರಿವಾಳದ ಹಕ್ಕಿ
व्युत्पत्तिः - > कस्य वायोः पोत इव को वायुः पोत इव यस्य वा
प्रयोगाः - > "अथोच्चकैर्जरठकपोतकन्धरातनूरुहप्रकरविपाण्डुरद्युति"
उल्लेखाः - > माघ० १७-५२
कपोत
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಿತ್ರವರ್ಣದ ಕಂಠವುಳ್ಳ ಕಾಡುಪರಿವಾಳದ ಹಕ್ಕಿ
विस्तारः - > "कपोतः स्यात् चित्रकण्ठपारावतविहङ्गयोः" - मेदि० । ಕಪೋತವು गृहकपोतः,  वनकपोतः,  चित्रकपोतः ಎಂದು ೩ ವಿಧ. ಕಪೋತವು ಹಗಲಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಚರಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದುದು.

L R Vaidya

English

 kapota {% m. %} 1. A dove,  a pigeon
 2. a bird in general.

Bopp

Latin

 कपोत m. columba.

Lanman

English

 kapóta,  m. dove.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

ca co sgrogs
कपोत / कलधौत / कामध्वनि

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
पारापतः कलरवः कपोतो रक्तलोचनः ।
-wordlist-
 
पारापत (पुं),  कलरव (पुं),  कपोत (पुं),  रक्तलोचन (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

जीवञ्जीव
जीवञ्जीव,  कपिञ्जल,  चकोर,  हारीत,  वञ्जुल,  कपोत,  कारण्डव,  कादम्ब,  क्रकर
जीवञ्जीवकपिञ्जलचकोरहारीतवञ्जुलकपोताः ।
कारण्डवकादम्बक्रकराद्याः पक्षिजातयो ज्ञेयाः ॥ २५४ ॥
verse 2.1.1.254
page 0031

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: कपोतः
Root: कपोत
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ बालवत्सः इति पक्षिविशेषः
Meaning(s):
⇒ Turtle-dove of a dusky colour
Shloka(s):
2|3|23|2 ► कपोतो बालवत्सः स्यात् खञ्जरीटस्तु खञ्जनः॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|3|23|2 ⇢ कपोतः (कपोत) (पुं) ⇒ Turtle-dove of a dusky colour ⇒ बालवत्सः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|23|2 ⇢ बालवत्सः (बालवत्स) (पुं) ⇒ Turtle-dove of a dusky colour ⇒ बालवत्सः इति पक्षिविशेषः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ पक्षी
जातिः ➡ पक्षी
    

Mahabharata

English

Kapota^1,  a Suparṇa,  son of Garuḍa. § 564 (Mātalīyop.): V,  101,  3598 (enumeration).

Kapota^2 = Śiva (1000 names^1).

पुराणम्

English

कपोत / KAPOTA. A son of garuḍa. (Chapter 101,  Udyoga Parva).

Vedic Reference

English

 Kapota is the name of a bird,  probably the ‘pigeon’ (its
sense in the later language),  occurring from the Rigveda
onwards.^1 It is associated in some passages^2 with the owl
(Ulūka) as a messenger of Nirṛti (‘dissolution, ’ ‘misfortune’).
This aspect of the pigeon as a bird of evil omen is probably
based on an ancient belief which is also found beyond the
confines of India.^3
1) Rv. i. 30,  4
 Av. xx. 135,  12
Maitrāyaṇī Saṃhitā,  iii. 14,  4
 Vāja-
saneyi Saṃhitā,  xxiv. 23. 38.
2) Rv. x. 165,  1-5
 Av. vi. 29,  2.
3) Cf. Schrader,  Prchistoric Antiquities, 
253.
Cf. Zimmer,  Altindisches Leben,  89
St. Petersburg Dictionary,  s.v.

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  कपोतः
Root:  कपोत
Gender:  पुं
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ dove
⇒ frieze
⇒ pigeon
⇒ cornice
⇒ grey colour
⇒ bird in general
⇒ grey ore of antimony
⇒ spotty-necked pigeon
⇒ grey colour of a pigeon
⇒ particular position of the hands
Shloka(s): 
2|5|14|2 ► पारावतः कलरवः कपोतोऽथ शशादनः॥ (सिंहादिवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 2|5|14|2 ⇢ पारावतः (पारावत) (पुं) ⇒ pigeon, remote, monkey, foreign, distant, mountain, turtle-dove, kind of snake, coming from a distance, black-and-white ebony [Diospyros malabarica - Bot.]
➠ 2|5|14|2 ⇢ कलरवः (कलरव) (पुं) ⇒ pigeon, Indian cuckoo, low sweet tone, having a sweet voice, chirping or chattering of birds
➠ 2|5|14|2 ⇢ कपोतः (कपोत) (पुं) ⇒ dove, frieze, pigeon, cornice, grey colour, bird in general, grey ore of antimony, spotty-necked pigeon, grey colour of a pigeon, particular position of the hands
Related word(s): 
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ कपोतगणः
परा_अपरासंबन्धः ➡ पक्षी
जातिः ➡ पक्षी
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कपोतः,  पुं,
   (को वायुः पोतः नौरिवास्य । यद्वा कवृवर्णे + “कवेरोतच् पश्च” । उणां । १ । ६३ ।इति ओतच् + वस्य पश्च ।) गृहकपोतः । पायराइति भाषा । तत्पर्य्यायः । कलरवः २ पारावतः३ । इत्यमरः । २ । ५ । १४ ॥
 पारापतः ४ छेद्यः५ रक्तलोचनः ६ । इति रभसः ॥
 गृहकुक्कुटः ७ ।यथा,  --“मार्जाररक्षिते दुःखं यादृशं गृहकुक्कुटे” ।इति प्रयोगात् इति सारसुन्दरी ॥
(यथा,  रामायणे । ५ । ९१ । ४ ।“श्रूयते हि कपोतेन शत्रुः शरणमागतः ।अर्च्चितश्च यथान्यायं स्वैश्च मांसैर्निमन्त्रितः” ॥
)वनकपोतः । घुघु इति भाषा । तत्पर्य्यायः । चित्र-कण्ठः २ । इति मेदिनी ॥
 कोकदेवः ३ धूसरः ४धूम्रलोचनः ५ दहनः ६ अग्निसहायः ७ भीषणः८ गृहनाशनः ९ । तन्मांसगुणाः । वीर्य्यबल-वृद्धिकारित्वम् । स्वादुत्वम् । कफपित्तास्रनाशित्वञ्च ।इति राजनिर्घण्टः ॥
 मधुरत्वम् । शीतत्वम् । कषा-यत्वम् । वातपित्तनाशित्वम् । सार्षपतैलभर्जनेनविरुद्धत्वञ्च । इति राजवल्लभः ॥
(अस्य गुणान्तरं यथा,  --“पारावतो गुरुः स्निग्धो रक्तपित्तानिलापहः ।संग्राही शीतलस्तज्ज्ञैः कथितो वीर्य्यवर्द्धनः” ॥
इति भावप्रकाशः ॥
“कपोतो वृंहणो बल्यो वातपित्तविनाशनः ।तर्पणः शुक्रजननो हितो नॄणा रुचिदः” ॥
इति हारीतः ॥
 कपोतविशेषस्य गुणाः ॥
 यथा,  --“गुरुः सलवणः काणकपोतः सर्व्वदोषकृत्” ॥
इति वाभटः ॥
“कषायमधुराः शीता रक्तपित्तनिवर्हणाः ।विपाके मधुराश्चैव कपोता गृहवासिनः ॥
 १ ॥
तेभ्यो लघुतराः किञ्चित् कपोता वनवासिनः ।शीताः संग्राहिणश्चैव स्वल्पं मृदुतराश्च ते” ॥
 २ ॥
इति चरकः ॥
“सर्व्वदोषहरस्तेषां भेदाशी मलदूषकः ।कषायस्वादुलवणो गुरुः काणकपोतकः” ॥
इति सुश्रुतः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कपोत पुंस्त्री कबृ--वर्ण्णे ओत बस्य पश्च,  को वायुः पोत इवयस्य वा । पारावते (पायारा) अमरः “कपोतको गु-रुस्निग्धो रक्तपित्तानिलापहः । संग्राही शुक्रलः शीतःसुखादू रुचिकारकः” भाव० तद्गुणा उक्ताः । (घुघु) इतिख्याते २ चित्रकण्टे धूसरवर्ण्णे वनकपोते मेदिनिः ।कपोतजातिस्तु त्रिधा गृहकपोतवनकपोतचित्रकपो-तश्चेति भेदात् । वृह० स० तेषां दिवासञ्चारित्वमुक्तम् ।“श्यामाश्येनशशघ्नवञ्जुलशिखिश्रीकर्णचक्राह्वयाश्चाषा-ण्डीरकखञ्जरीटकशुकध्वाङ्क्षाः कपोतास्त्रयः । भारद्वाजकुलालकुक्कुटखरा हारीतगृध्रौ कपिः फेण्टः कुक्कुटपूर्णकूटचटकाश्चोक्ता दिवासञ्चराः” । तत्र च कपोतविशे-षाणाम् गृहप्रवेशादरिष्टमुक्तं “यानासनशय्यानि-लयनं कपोतस्य सद्मनिवेशनं वा । अशुभप्रदं नराणांजातिविभेदेन कालोऽन्यः । आपाण्डुरस्य वर्षाच्चित्रकपो-तस्य चैव षण्डासात् । कुङ्कुमधूम्रम्य फलं सद्यः पाकं क-पोतस्य” । अपाण्डुरस्य ईषत्पाण्डोर्धूसरस्य “रक्तपादाःकपोताश्च” रामा० उ० ६ रिष्टिसूचने विधा० पा० भारतेशान्तिसहितं तस्य गृहप्रबेशनेऽरिष्टमुक्तं यथा ।“युधिष्ठिर उवाच । कपोतोयदि गाङ्गेय! निविश-त्यालयं नृणाम् । कथं शान्तिर्मवेत् तस्य क्षिप्रमेतद्वद-ख मे । भीष्म उवाच । प्रविष्टे सदनं राजन्! कपोते-भयकारिणि । उत्सन्नं जायते सद्म नात्र कार्य्या विचार-णा । अथ वा सद्मनःस्वामी त्वरितं मृत्युमाप्नुयात् ।गेहिनी वा सुती वापि राजा कुप्यति वा भृशम् । येनकेन प्रकारेण प्रोत्सन्नं जायते गृहम् । न च संपद्यतेराजन्! कपोते सदनं गते । निर्विशेत्सदन यस्तु कपोतोविघ्नकारकः । स हन्तव्योमृतस्यास्य मेदसा जुहुयात् सुधीः ।जीवनेच्छा कपोते चेद्विधानान्तरभस्ति तत् । शालीनांपिष्टमादाय पयसालोड्य तत् पुनः । विदधीत कपोतस्यरूपं शास्त्रविचक्षणः । गुडेनोदरमापूर्य्य मुखं शर्कर-या पुनः । मधुना चरणौ तस्य पक्षौ धान्येन पक्षिणः ।ततो वह्निमुखं कृत्वा हावयेत् प्रयतः सुधीः । “देवाःकपोताः” इत्येष यजने मन्त्र उत्तमः । खगं पिष्टमयन्तं तुजुहुयात् सर्पिषा युतम् । शतधा तं खगं कृत्वा भागशःपरिकल्पयेत् । शिरसोऽप्यष्टभागांस्तु त्रिंशत्त्रिं शच्चपादयोः ।सवितुष्ट्वेति शिरसा वसुभ्योयजनं स्मृतम् । मनोज्योतिर्जुषतेति पक्षौ चन्द्रमसे हुनेत् । यस्मैत्वं सुकृतेति च पादंदक्षिणमग्नये । चरणं वाममश्विभ्यां जुहुपादश्वि-मन्त्रतः । “श्येनस्य पक्षा” इति च बाहू रुद्राय वैहुनेत् । तिलव्रीहीन् व्याहृतिभिर्ग्रहानुद्दिश्य सं-हुनेत् । ग्रहांश्चैव पुनः पूज्य यजमानाभिषेच-नम् । सालङ्कारां सवत्सां च कामदोहां पयस्विनीम् ।धेनुं दद्यात्सुराणां च दक्षिणार्थे विशेषतः । आचा-र्याय सुशीलाय श्रोत्रियाय कुटुम्बिने । ब्राह्मणान् भोज-येत् पश्चाद्यथाशक्ति च दक्षिणाम् । एवं कृते विधानेतु कपोतः शान्तिकृद्भवेदिति” । ज्यो० त० अद्भुशान्तौअरिष्टमुक्त्वा उक्तविषये कपोतं विशेष्य शान्त्यन्तरमुक्तम्यथा “गृध्रः कङ्कः कपोतश्च उलूकः श्येन एव च । चिल्लश्चचर्मचिल्लश्च भासः पाण्डर एव च । गृहे यस्य पतन्त्येतेगेहं तस्यविपद्यते । पक्षान्भासात्तथा वर्षान्मृत्युः स्याद्गृहमेधिनः । पत्न्याः पुत्रस्य वा मृत्युर्द्रव्यञ्चापि विन-श्यति । ब्राह्मणाय गृहं दत्त्वा दत्त्वा तन्मूल्यमेव वा ।गृह्णीयाद् यदि रोचेत शान्तिञ्चेमां प्रयोजयेत्” ।वैष्णवामृते व्यासः । “ग्रहयज्ञैः शान्तिकैश्च किं क्लिश्यन्तिनरा द्विज! । महाशान्तिकरः श्रीमांस्तुलस्या पूजितोहरिः । उत्पातान् दारुणान् पुंसां दुर्निमित्ताननेकशः ।तुलस्य पूजितो भक्त्या सहाशान्तिकरोहरिः । अत्र-ब्रह्मपुराणीयोमन्त्रः । “नमस्ते बहुरूपाय विष्णबे पर-मात्मने स्वाहेति” । छन्दोगपरिशिष्टम् । “अथातोरज-स्वलाभिगमने गोऽश्वभार्य्यासु गमने यमजजनने विजा-तीयजनने वा काककङ्कगृध्रवकश्येनभासचिल्य-कपोतानां गृहप्रवेशे महिषस्योपरि विश्रामणे एषामेव क्रि-यमाणे गृहद्वारारोहणे वाद्भुतेषु कल्पदृष्टेन विधिनाऽ-ग्निमुपसमाधाय प्रायश्चित्ताज्याहुतीर्जुहोति” अद्भुतायअग्नये स्वाहा,  सोमाय,  विष्णवे,  रुद्राय,  वायवे,  सूर्य्याय, मृत्यवे,  विश्वेभ्यो देवेभ्यः स्वाहेति” । कपोतं विशेषयतिशौनकः “रक्तपादः कपोताख्य अरण्यौकाः शुकच्छविः ।स चेच्छालां विशेच्छालासमीपञ्च व्रजेद् यदि । अन्येषुगृहमध्ये वा वल्कलस्योद्गमादिषु” । कल्पदृष्टेन विधिनागृह्योक्तेन प्रायश्चित्ताज्याहुतीः अद्भुतदोषप्रशमनार्थाःसप्ताज्याहुतीः अद्भुतायाग्नये खाहा इत्यादि मन्त्रैः ।तत्र स्थालीपाकेतिकर्त्तव्यतायां पायसचरुभिरेतेभ्यो देवे-भ्यो जुहुयात्” रघु० । छन्दोगप० । “पश्चात् घृतपाय-सेन ब्राह्मणान् भोजयित्वा गोवरं दत्त्वा शान्तिर्भवतीति” ।वृहत्संहितोक्तत्रिविधकपोतभिन्नकपोतानाम् गृहस्थेनअवश्यपोष्यता यथाह ज्यो० त० भारतम् । “पारावतामयूराश्चशुका वैसारिकास्तथा । गृहस्थेन सदा पोष्या आत्मनःश्रेय इच्छता” अत्र प्रागुक्तकपोतत्रिकस्यैवारिष्टसूचकत्वंनान्यस्येति व्यवस्था अतएव प्रागुक्तभारते विघ्नकारकइति विशेषणम् । कपीतश्च प्रतुदः यथाह भावप्र० । “हा-रीतोधवलःपाण्डुश्चित्र पक्षो वृहच्छुकः । कपोतः खञ्ज-रीटस्तु पिकाद्याः प्रतुदाः स्मृताः । प्रतुद्य भक्षयन्त्येतेतुण्डेन प्रतुदास्ततः” तेषां सामान्यमांसगुणाश्च तत्रै-वोक्ताः “प्रतुदाः मधुराः पित्तकफघ्नास्तुवरा हिमाः ।लघवो बहुवर्चस्का किञ्चिद्वातकराः स्मृताः” । “आवर्त्ति-भिर्गृहकपोतशिरोधराभैः” माघः । कपोतोऽस्त्यस्य न-डादि० छ कुक् च । कपोतकीय कपोतयुक्ते त्रि०
  तस्मिन्भवः अण् विल्वका० छमात्रस्य लुक् । कापोतक तत्रभवादौ त्रि०
  । ३ सुश्रुतोक्ते कपोताभे मूषिकभेदे चकपोताभशब्दे उदा० ।

Capeller

German

 कपोत m.
  Taube,  Täuberich
 f.
  कपोती
weibliche Taube.

Grassman

German

 kapóta,  m.,  der Täuberich
 in 991 vielleicht ein anderer Vogel.
-as {30, 4}
 {991, 1}—_{991, 4}.
-am {991, 5}.

Burnouf

French

 कपोत कपोत m.
  Vd. pigeon,  colombe.
		 Oiseau en
général.
कपोतचरणा f.
  (चर्) parfum. 
कपोतपाली f.
  et कपोतपालिका f.
  (पात्)
colombier,  pigeonnier.
कपोताङ्घ्रि f.
  (अङ्घ्रि) parfum
 cf.  नली।
कपोताभ m.
  (आ
 भा) couleur pigeon. 
कपोतारि m.
  (अरि) [l'ennemi des colombes] épervier, 
faucon. 

Stchoupak

French

 कपोत-
 m.
  ramier,  colombe,  pigeon 
 -ई- f.
  pigeon femelle 
-क- m.
  petit pigeon,  petite colombe 
 -इका- f.
  (petit) pigeon femelle.
°कर्बुर- a. tacheté comme un pigeon. 
°पेटक- nt. couvée de pigeons.
°रोमन्- m.
  n.
  d'un prince.
°हस्तक- nt. geste de supplication. 

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.