कपि (kapi)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 कपि m.
  (-पिः)
	 1. An ape or monkey.
	 2. The monkey HANUMAN.
	 3. A
title of VISHNU or KRISHNA.
	 4. Incense,  storax or impure ben-
zoin. 
	 5. Emblic myrobalan,  (Phyllanthus emblica.)
	 6. A kind of
Bonduc or Bonducella.
 E.
  कपि to tremble,  इ Unadi affix,  the
nasal rejected.

Capeller Eng

English

 कपि॑ m.
  ape.

Yates

English

 कपि (पिः) 2.
m.
  An ape or monkey
incense
 myrobalan. 

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

कपि 	-	 kapi 	-	 m.
  	-	 ape
कपि 	-	 kapi 	-	 adj.
  	-	  brown
कपि 	-	 kapi 	-	 f.
  	-	  female ape
कपि 	-	 kapi 	-	 m.
  	-	  species of Indian beech  [ Pongamia Glabra - Bot. ]
कपि 	-	 kapi 	-	 m.
  	-	  elephant
कपि 	-	 kapi 	-	 m.
  	-	  Olibanum  [ Frankincense ]
कपि 	-	 kapi 	-	 m.
  	-	  sun
कपि 	-	 kapi 	-	 m.
  	-	  monkey
कपि 	-	 kapi 	-	 m.
  	-	  Indian gooseberry  [ Emblica Officinalis - Bot. ]

Wilson

English

 कपि
m.
  (-पिः)
1 An ape or monkey.
2 The monkey HANUMĀN.
3 A title of VIṢṆU or KṚṢṆA.
4 Incense,  storax or impure benzoin. 
5 Emblic myrobalan,  (Phyllanthus emblica.)
6 A kind of Bonduc or Bonducella.
E.
  कपि to tremble,  इ Uṇādi affix,  the nasal rejected.

Apte

English

कपिः [kapiḥ],  [कप्-इन् नलोपः
 Uṇ.*
  4.143.]

An ape,  a monkey
 कपेरत्रासिषुर्नादात् Bk.*
  9.11.

An elephant.

A species of Karañja. 

Incense,  storax or impure benzoin (शिलारस).

The sun. 

N.
  of Viṣṇu.-पिः f.
  -पी A female monkey. Comp.
   -आख्यः Incense. -इज्यः an epithet of (1) Rāma
 (2) Sugrīva. -आसम् The buttocks of an ape
 यथा कप्यासं पुण्डरीकमेव Ch. Up.*
   1.6.7. -इन्द्रः (the chief of monkeys) an epithet of (1) Hanumat
 नश्यन्ति ददर्श वृन्दानि कपीन्द्रः Bk.*
  1.12
 (2) of Sugrīva
 व्यर्थं यत्र कपीन्द्रसख्यमपि मे U.*
  3.45
 (3) of Jāmbuvat. -कच्छुः f.
  N.
  of a plant.-कन्दुकम् the skull. -केतन,  -ध्वजः N.
  of Arjuna
 Bg.*
  1.2. -चूडा,  -चूतः the hog plum tree (Mar.  अंबाडा)-जः,  -तैलम् -नामन् n.
  storax or benzoin. 

प्रभुः An epithet of Rāma. 

of Sugrīva.  -रथः an epithet of (1)Rāma
 (2) Arjuna.  -लोमन् f.
  a kind of perfume.-लोहम् Brass. -वक्त्रः N.
  of Nārada.  -शाकः,  -कम् a cabbage. -शीर्षम् the upper part (coping) of a wall. having a sphere like the head of a monkey
 Kau. A.
  1.3. -शीर्षकम् vermilion (Mar.  हिंगूळ). -शीर्ष्णी a kind of musical instrument.

Apte 1890

English

 कपिः [कंप्-इन् नलोपः
 Uṇ. 4. 143.] 1 An ape,  a monkey
 कपेरवासिषुर्नादात् Bk. 9. 11. 
2 An elephant. 
3 A species of Karañja. 
4 Incense,  storax or impure benzoin (शिलारस). 
5 The sun. 
6 N. of Viṣṇu. 
पिः f. 
पी A female monkey. 
Comp. 
आख्यः incense. 
इज्यः an epithet of (1) Rāma
 (2) of Sugrīva. 
इंद्रः (the chief of monkeys) an epithet of (1) Hanūmat
 नश्यंति ददर्श वृंदानि कपींद्रः Bk. 10. 12
 (2) of Sugrīva
 व्यर्थं यत्र कपींद्रसख्यमपि मे U. 3. 45
 (3) of Jāmbavat. 
कच्छुः f. N. of a plant. 
कंदुकं the skull. 
केतन,  
ध्वजः N. of Arjuna
 Bg. 1. 20. 
चूडा,  चूतः the hog-plum tree. 
जः, 
तैलं, 
नामन् n. storax or benzoin. 
प्रभुः {1} an epithet of Rāma. {2} of Sugrīva. 
रथः an epithet of (1) Rāma
 (2) Arjuna. 
लोमन् f. a kind of perfume. 
लोहं brass. 
वक्त्रः N. of Nārada. 
शाकः 
कं a cabbage 
शीर्षं the upper part (coping) of a wall. 
शषिर्कं vermilion (Mar. हिंगुळ). 
शीष्र्णी a kind of musical instrument. 

Monier Williams Cologne

English

 कपि॑ इस्,  m.
  (√ कम्प्,  Uṇ.
  iv,  143),  an ape,  monkey,  RV.
   x,  86,  5
 AV.
  
 Mn.
  
 Suśr.
  &c.
  

 an elephant,  L.
 

 Emblica Officinalis,  L.
 

 a species of Karañja,  L.
 

 Olibanum,  L.
 

 the sun,  L.
 

 N.
  of Viṣṇu or Kṛṣṇa,  MBh.
   xiii,  7045

 N.
  of several men

 अयस्,  m.
  pl.
  N.
  of a school

 कपि॑ (इ,  ई),  f.
  a female ape,  L.
 

 कपि॑ mfn.
   brown Comm.  on Uṇ.
 

 कपि [cf.   Gk. κῆπος κεῖπος κῆβος
 Old Germ.
   affo
 Angl.Sax.  apa
 Eng.
  ape.]

Monier Williams 1872

English

 कपि कपि,  इस्,  इस्,  इ (said to be fr. rt. कम्प्), 
brown
 (इस्),  m. an ape or monkey
 an elephant
the plant Emblica Officinalis or a species of Karañja
incense,  storax or impure benzoin,  [cf. कपि-ज, 
कपि-तैल,  &c.]
 the sun
 an epithet of Viṣṇu or
Kṛṣṇa
 N. of a Muni,  the author of a Vedic verse, 
son of Uru-kṣaya
 (इस् or ई),  f. a female ape or
monkey
 [cf. Gr. κῆπος,  κεῖπος
 Old Germ. affo
Angl. Sax. apa
 Eng. ape.]
—कपि-कच्छु,  उस् or
ऊ,  ऊस्,  f. the plant Mucuna Pruritus.
—कपिकच्छु-
फलोपमा (°ल-उप्°),  f.,  N. of a plant.
—कपि-
कच्छुरा,  f. the plant Mucuna Pruritus.
—कपि-
कन्दुक,  अम्,  n. the skull,  the cranium (‘playing-
ball of monkeys’).
—कपि-केतन,  अस्,  m. an epithet
of Arjuna,  the third son of Pāṇḍu.
—कपि-केश,  अस्, 
m. monkey's hair (?) .
—कपि-कोलि,  इस्,  m.,  N. of a
plant.
—कपि-चूडा,  f. or कपि-चूत,  अस्,  m. the tree
Spondias Magnifera.
—कपि-ज,  अस्,  आ,  अम्,  born of
a monkey
 (अस्),  m. incense,  benzoin.
—कपि-तैल, 
अम्,  n. benzoin or storax.
—कपि-त्व,  अम्,  n. the
state of an ape,  apishness.
—कपि-ध्वज,  अस्,  m. an
epithet of Arjuna (having a monkey as his symbol, 
his ensign or arms).
—कपि-नामन्,  आ,  m. incense.
—कपि-पिप्पली,  f.,  N. of two different kinds of
plants.
—कपि-प्रभा,  f. the plant Mucuna Pruritus.
—कपि-प्रभु,  उस्,  m. an epithet of Rāma,  general
of the monkey-force,  with which he invaded Laṅkā.
—कपि-प्रिय,  अस्,  m. the tree Spondias Magnifera
and the tree Feronia Elephantum.
—कपि-भक्ष, 
अस्,  m. the food of apes
 N. of a certain eatable
substance.
—कपि-रथ,  अस्,  m. an epithet of Rāma
[cf. कपि-प्रभु।]
—कपि-रोम-फला,  f. the plant
Mucuna Pruritus.
—कपि-लोम-फला,  f. the plant
Mucuna Pruritus.
—कपि-लोमा,  f. a kind of perfume.
—कपि-लोह,  अम्,  n. brass (monkey-coloured metal).
—कपिल्लिका,  f. (contracted from कपि-वल्लिका?), 
a plant which bears a seed resembling pepper,  Scin-
dapsus Officinalis,  = गज-पिप्पली.
—कपि-वक्त्र, 
अस्,  m. a N. of Nārada,  a saint and philosopher and
friend of Kṛṣṇa,  having a face like a monkey.
—कपि-वन,  अस्,  m.,  N. of a man.
—कपि-वल्ली, 
f. the plant Scindapsus Officinalis.
—कपि-शाक,  अस्, 
अम्,  m. n. a cabbage.
—कपि-शीर्ष,  अम्,  n. the
upper part or coping of a wall.
—कपि-शीर्षक, 
अम्,  n. vermilion,  the red sulphuret of mercury.
—कपि-शीर्ष्णी,  f. a kind of musical instrument.
—कपि-ष्ठल (°पि-स्थ°),  अस्,  m.,  N. of a Ṛṣi
(आस्),  m. pl. the descendants of this Ṛṣi.
—कपि-स्कन्-
ध,  अस्,  m.,  N. of a Dānava.
—कपि-स्थल,  अम्,  n.
a place frequented by monkeys.
—कपि-स्वर,  अस्, 
m.,  N. of a man.
—कपी-कच्छु,  उस्,  f. the plant
Mucuna Pruritus
 see कपि-कच्छु.
—कपीज्य,  अस्, 
m. (कपि-इज्या?),  the tree Mimusops Kauki.
—क-
पीन्द्र (°पि-इन्°),  अस्,  m. the chief of the monkeys
an epithet of Viṣṇu
 of Jāmbavat,  the father-in-law
of Kṛṣṇa
 of Hanumat
 of Sugrīva,  &c.
—कपी-
वत्,  आन्,  m.,  N. of a sage
 one of the seven sages
of the fourth Manvantara
 (ती),  f.,  N. of a river.
—कपीष्ट (°पि-इष्°),  अस्,  m. the tree Feronia
Elephantum.
—कप्य्-आख्य,  अस्,  m. incense.

Macdonell

English

 कपि kap-í,  m.
  monkey
 -ketu,  m.
  ep. of Arjuna. 

Benfey

English

 कपि कपि,  i. e. कम्प् + इ,  m.
 
 1. A
monkey,  Man.  11,  154. A name of
Viṣṇu,  MBh. 13,  7045.

Hindi

बंदर

Apte Hindi

Hindi

कपिः
पुं*
  - "कम्प्-इ, नलोपः"
"लंगूर,  बंदर"

कपिः
पुं*
  - "कम्प्-इ, नलोपः"
हाथी

Shabdartha Kaustubha

Kannada

कपि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕೋತಿ /ವಾನರ
निष्पत्तिः - > कपि (चलने) - "इन्" (उ० ४-१४४)
व्युत्पत्तिः - > कम्पते
प्रयोगाः - > "कपयोऽबिभयुस्तस्मिन्नभञ्जंश्च महाद्रुमान् । प्रोदखायन् गिरिस्तूर्णमगृह्णंश्च महाशिलाः ।"
उल्लेखाः - > भट्टि० १७-५८
कपि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾರಾಯಣ /ವಿಷ್ಣು
निष्पत्तिः - > पा (रक्षणे) - "इन्" (उ० ४-१४४)
व्युत्पत्तिः - > कम् सुखम्,  तदनुभवसुखनिवृतिं पाति
प्रयोगाः - > "कपिलः कपिरव्ययः"
उल्लेखाः - > वि० स०
विस्तारः - > कपिरव्ययः इति सविशेषणमेकं नाम ।
कपि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಿಲ್ಹಕವೆಂಬ ಗಂಧದ್ರವ್ಯ
विस्तारः - > "कपिर्ना सिह्लके शाखामृगे च मधुसूदने" - मेदि० ।
कपि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸೂರ್ಯ
कपि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗಜ /ಆನೆ
विस्तारः - > "कपयोऽर्केभवानराः" - वैज० ।
कपि
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವರಾಹ
निष्पत्तिः - > पा (रक्षणे) - "इन्" (उ० ४-१४४)
व्युत्पत्तिः - > कादुदकात् भूमिं पाति

L R Vaidya

English

 kapi {% m. %} 1. An ape,  a monkey,  कपिकुलमुपयाति क्लांतमद्रेनिकुंजम् Rt.i.23,  M.xi.154
 2. an elephant.

Bopp

Latin

 कपि m. (r. कम्प् s. इ) simia (Gr. ϰῆπος,  ϰεῖπος,  anglo-
sax. apa,  Th. apan,  abjectâ initiali gutturali sicut in lat.
amo = कम्
 angl. ape,  germ. vet. affo,  v. Graff I. 159.).

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

हरि
पु
हरि,  अर्क,  मर्कट,  मण्डूक,  विष्णु,  वासव,  वायु,  तुरङ्ग,  सिंह,  सितांशु,  यम,  इन्द्र,  भानु,  मरुत्,  भेक,  वाजिन्,  कपि,  अंशु,  भीरु,  सोम,  शुक्ल,  सर्प,  स्वर्णवर्ण
अर्क-मर्कट-मण्डूक-विष्णु-वासव-वायवः ।
तुरङ्ग-सिंह-सितांशुर्यमाश्च हरयो दश ॥ ७ ॥
हरिरिन्द्रो हरिर्भानुर्हरिर्विष्णुर्हरिर्मरुत् ।
हरिः सिंहो हरिर्भेको हरिर्वाजी हरिः कपिः ॥ ८ ॥
हरिरंशुर्हरिर्भीरुर्हरिः सोमो हरिर्यमः ।
हरिः शुक्लो हरिः सर्पः स्वर्णवर्णो हरिः स्मृतः ॥ ९ ॥
verse 1.1.1.7
page 0001

कृषि
स्त्री
कृषि,  गोत्रविशेष,  काल,  कपि,  आढक,  वैश्वानर-मुनि
कृषिर्गोत्रविशेषः स्यात् कृषिः कालः कृषिः कपिः ।
कृषिराढक इत्युक्तः कृषिर्वैश्वानरो मुनिः ॥ ८६ ॥
verse 1.1.1.86
page 0006

प्लवङ्ग
पु
प्लवङ्ग,  कपि,  भेक
वराहे मूषके भीरुः प्लवङ्गः कपिभेकयोः ।
verse 3.1.1.29
page 0015

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  कम्प्
मूलधातुः:
   कपि
धात्वर्थः:
  चलने
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  कम्पते
अनुबन्धादिविशेषः:
  ऋदित्

धातुप्रदीपः

Sanskrit

कपिँ कपि चलने 
- कम्पते । चकम्पे । कम्पयते । कम्पः । अनु कम्पा  कम्प्रः । नमिकम्पि (3/2/167) इत्यादिना  रः । ताच्छीलिकेषु क्वचिद् वासरूपविधिरस्तीति ज्ञापितमेतदत्र दीपिग्रहणेन  तेन कम्पना शाखा  ।। 377 ।।

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 कपि m. *Emblica officinalis,  E 848 (A). 849 (A). 855 (P).

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
पृथौ गृण्डिबलोपाकौ कोकस्त्वीहामृगो वृकः ।
अरण्यश्वा मर्कटस्तु कपिः कीशः प्लवंगमः ॥ १२९१ ॥
प्लवंगः प्लवगः शाखामृगो हरिर्बलीमुखः ।
वनौका वानरोऽथासौ गोलाङ्गूलोऽसिताननः ॥ १२९२ ॥
-wordlist-
 
गुण्डिव (पुं),  लोपाक (पुं),  कोक (पुं),  ईहामृग (पुं),  वृक (पुं),  अरण्यश्वन् (पुं),  मर्कट (पुं),  कपि (पुं),  कीश (पुं),  प्लवङ्गम (पुं),  प्लवङ्ग (पुं),  प्लवग (पुं),  शाखामृग (पुं),  हरि (पुं),  बलीमुख (पुं),  वनौकस् (पुं),  वानर (पुं),  गोलाङ्गूल (पुं),  असितानन (पुं)

अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्

Sanskrit

--source--
 
सूर्ये वाजी लोकबन्धुर्भानेमिर्भानुकेसरः ।
सहस्राङ्को दिवापुष्टः कालभृद्रात्रिनाशनः ॥ ७ ॥
पपीः सदागतिः पीतुः सांवत्सररथः कपिः ।
दृशानः पुष्करो ब्रह्मा बहुरूपश्च कर्णसूः ॥ ८ ॥
वेदादयः खतिलकः प्रत्यूषाण्डं सुरावृतः ।
लोकप्रकाशनः पीथो जगद्दीपोऽम्बुतस्करः ॥ ९ ॥
-wordlist-
 
वाजिन् (पुं),  लोकबन्धु (पुं),  भानेमि (पुं),  भानुकेसर (पुं),  सहस्राङ्क (पुं),  दिवापुष्ट (पुं),  कालभृद् (पुं),  रात्रिनाशन (पुं),  पपी (पुं),  सदागति (पुं),  पीतु (पुं),  सांवत्सररथ (पुं),  कपि (पुं),  दृशान (पुं),  पुष्कर (पुं),  ब्रह्मन् (पुं),  बहुरूप (पुं),  सुरावृत (पुं),  लोकप्रकाशन (पुं),  पीथ (पुं),  जगद्दीप (पुं),  अम्बुतस्कर (पुं)

--source--
 
नारायणे तीर्थपादः पुण्यश्लोको वलिंदमः ।
उरुक्रमोरुगायौ च तमोघ्नः श्रवणोऽपि च ॥ ६३ ॥
उदारथिर्लतापर्णः समुद्रः पांसुजालिकः ।
चतुर्व्यूहो नवव्यूहो नवशक्तिः प्रगण्डजित् ॥ ६४ ॥
द्वादशमूलः शतको दशावतार एकदृक् ।
हिरण्यकेशः सोमोऽहिस्त्रिधामा त्रिककुन्त्रिपात् ॥ ६५ ॥
मानंजरः पराविद्धः पृश्निगर्भोऽपराजितः ।
हिरण्यनाभः श्रीगर्भो वृषोत्साहः सहस्रजित् ॥ ६६ ॥
उर्ध्वकर्मा यज्ञधरो धर्मनेमिरसंयुतः ।
पुरुषो योगनिद्रालुः खण्डास्यः शलकाजितौ ॥ ६७ ॥
कालकुण्ठो वरारोहः श्रीकरो वायुवाहनः ।
वर्धमानश्चतुर्दंष्ट्रो नृसिंहवपुरव्ययः ॥ ६८ ॥
कपिलो भद्रकपिलः सुषेणः समितिंजयः ।
क्रतुधामा वासुभद्रो बहुरूपो महाक्रमः ॥ ६९ ॥
विधाताधार एकाङ्गो वृषाक्षः सुवृषोऽक्षजः ।
रन्तिदेवः सिन्धुवृषो जितमन्युर्वृकोदरः ॥ ७० ॥
बहुशृङ्गो रत्नबाहुः पुष्पहासो महातपाः ।
लोकनाभः सूक्ष्मनाभो धर्मनाभः पराक्रमः ॥ ७१ ॥
पद्महासो महाहंसः पद्मगर्भः सुरोत्तमः ।
शतवीरो महामायो ब्रह्मनाभः सरीसृपः ॥ ७२ ॥
वृन्दाङ्कोऽधोमुखो धन्वी सुधन्वा विश्वभुक्स्थिरः ।
शतानन्दश्चरुश्चापि यवनारिप्रमर्दनः ॥ ७३ ॥
यज्ञनेमिर्लोहिताक्ष एकपाद्द्विपदः कपिः ।
एकशृङ्गो यमकील आसन्दः शिवकीर्तनः ॥ ७४ ॥
शद्रुर्वंशः श्रीवराहः सदायोगी सुयामुनः ।
-wordlist-
 
तीर्थपाद (पुं),  पुण्यश्लोक (पुं),  बलिन्दम (पुं),  उरुक्रम (पुं),  उरुगाय (पुं),  तमोघ्न (पुं),  श्रवण (पुं),  उदारथि (पुं),  लतापर्ण (पुं),  सुभद्र (पुं),  पांशुजालिक (पुं),  चतुर्व्यूह (पुं),  नवव्यूह (पुं),  नवशक्ति (पुं),  षडङ्गजित् (पुं),  द्वादशमूल (पुं),  शतक (पुं),  दशावतार (पुं),  एकदृश् (पुं),  हिरण्यकेश (पुं),  सोम (पुं),  अहि (पुं),  त्रिधामन् (पुं),  त्रिककुद् (पुं),  त्रिपाद् (पुं),  मानञ्जर (पुं),  पराविद्ध (पुं),  पृश्निगर्भ (पुं),  अपराजित (पुं),  हिरण्यनाभ (पुं),  श्रीगर्भ (पुं),  वृषोत्साह (पुं),  सहस्रजित् (पुं),  ऊर्ध्वकर्मन् (पुं),  यज्ञधर (पुं),  धर्मनेमि (पुं),  असंयुत (पुं),  पुरुष (पुं),  योगनिद्रालु (पुं),  खण्डास्य (पुं),  शलिक (पुं),  अजित (पुं),  कालकुण्ठ (पुं),  वरारोह (पुं),  श्रीकर (पुं),  वायुवाहन (पुं),  वर्धमान (पुं),  चतुर्दंष्ट्र (पुं),  नृसिंहवपुस् (पुं),  अव्यय (पुं),  कपिल (पुं),  भद्रकपिल (पुं),  सुषेण (पुं),  समितिञ्जय (पुं),  क्रतुधामन् (पुं),  वासुभद्र (पुं),  बहुरूप (पुं),  महाक्रम (पुं),  विधातृ (पुं),  धार (पुं),  एकाङ्ग (पुं),  वृषाक्ष (पुं),  सुवृष (पुं),  अक्षज (पुं),  रन्तिदेव (पुं),  सिन्धुवृष (पुं),  जितमन्यु (पुं),  वृकोदर (पुं),  बहुशृङ्ग (पुं),  रत्नबाहु (पुं),  पुष्पहास (पुं),  महातपस् (पुं),  लोकनाभ (पुं),  सूक्ष्मनाभ (पुं),  धर्मनाभ (पुं),  पराक्रम (पुं),  पद्महास (पुं),  महहंस (पुं),  पद्मगर्भ (पुं),  सुरोत्तम (पुं),  शतवीर (पुं),  महामाय (पुं),  ब्रह्मनाभ (पुं),  सरीसृप (पुं),  वृन्दाङ्क (पुं),  अधोमुख (पुं),  धन्विन् (पुं),  सुधन्वन् (पुं),  विश्वभुज् (पुं),  स्थिर (पुं),  शतानन्त (पुं),  शरु (पुं),  यवनारि (पुं),  प्रमर्दन (पुं),  यज्ञनेमि (पुं),  लोहिताक्ष (पुं),  एकपाद् (पुं),  द्विपद (पुं),  कपि (पुं),  एकशृङ्ग (पुं),  यमकील (पुं),  आसन्द (पुं),  शिवकीर्तन (पुं),  शद्रु (पुं),  वंश (पुं),  श्रीवराह (पुं),  सदायोगिन् (पुं),  सुयामुन (पुं)

--source--
 
खद्योते तु कीटमणिज्योतिर्माली तमोमणिः ।
परार्वुदो निमेषद्युत् ध्वान्तचित्रोऽथ कुञ्जरे ॥ १७२ ॥
पेचकी पुष्करी पद्मी पेचिलः सूचिकाधरः ।
विलोलजिह्वोऽन्तःस्वेदो महाकायो महामदः ॥ १७३ ॥
शूर्पकर्णो जलाकाङ्क्षो जटी च षष्टिहायनः ।
असुरो दीर्घपवनः शुण्डालः कपिरित्यपि ॥ १७४ ॥
-wordlist-
 
कीटमणि (पुं),  ज्योतिर्मालिन् (पुं),  तमोमणि (पुं),  परार्वुद (पुं),  निमेशद्युत् (पुं),  ध्वान्तचित्र (पुं),  पेचकिन् (पुं),  पुष्करिन् (पुं),  पद्मिन् (पुं),  पिचिल (पुं),  सूचिकाधर (पुं),  विलोमजिह्व (पुं),  अन्तःस्वेद (पुं),  महाकाय (पुं),  महामद (पुं),  शूर्पकर्ण (पुं),  जलाकाङ्क्ष (पुं),  जटिन् (पुं),  षष्टिहायन (पुं),  असुर (पुं),  दीर्घपवन (पुं),  शुण्डाल (पुं),  कपि (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

बलीमुख
बलीमुख,  मर्कटक,  वनौकस्,  प्लवङ्गम,  प्लवग,  प्लवङ्ग,  हरि,  कपि,  कीश,  शाखामृग,  वानर
बलीमुखो मर्कटको वनौकाः, 
प्लवङ्गमः स्यात्प्लवगः प्लवङ्गः ।
हरिः कपिः कीश इमे च शब्दाः, 
शाखामृगो वानर इत्यभिन्नाः ॥ २३१ ॥
verse 2.1.1.231
page 0029

नाममाला

Sanskrit

अनोकहचर,  तरुचर,  शाखिचर,  विटपिचर,  फलिचर,  नगचर,  द्रुमचर,  अङ्घ्रिपचर,  फलेग्राहिचर,  पादपचर,  अगचर,  वनस्पतिचर,  हरि,  वलिमुख,  कपि,  वानर,  प्लवग,  गोलाङ्गूल,  मर्कट
तत्पर्य्यायचरो ज्ञेयो हरिर्वलिमुखः कपिः ।
वानरः प्लवगश्चैव गोलाङ्गूलोऽथ मर्कटः ॥ १२ ॥
verse 0.1.1.12
page 0006

Mahabharata

English

Kapi = Vishṇu (1000 names).

Vedic Reference

English

 1. Kapi,  ‘monkey, ’ occurs only once in the Rigveda^1 with
reference to Vṛṣā-kapi,  the ‘Man-ape, ’ in the dialogue of Indra
and Indrāṇī in the presence of Vṛṣākapi. There the ape is
termed the ‘tawny’ (harita). In the Atharvaveda^2 the monkey
is mentioned several times as hairy,  and an enemy of dogs.
That the ape was tamed appears from its position in the
Vṛṣākapi hymn,  and from the mention,  in the Taittirīya Saṃ-
hitā, ^3 of a Mayu as belonging to the forest. See also Mayu, 
Markaṭa,  and Puruṣa Hastin.
1) x. 86. 5. Cf. Oldenberg,  Religion
des Veda,  174
 Geldner,  Vedische Studien, 
2,  22 et seq.
 von Schroeder,  Mysterium
und Mimus,  304 et seq.
 Schirmeisen, 
Die Arischen Göttergestalten,  218 et seq.
Tilak,  Orion,  170-197.
2) iii. 9,  4
 iv. 32,  11
 vi. 49,  1.
Cf. also Chāndogya Upaniṣad,  i. 6,  7
(kapy-āsa,  ‘seat of an ape’).
3) iv. 2,  10,  1. Cf. Zimmer,  Altin-
disches Leben,  85,  86.

 2. Kapi is,  according to the St. Petersburg Dictionary, 
another name for Luśa Khārgali in the Kāṭhaka Saṃhitā
(xxx. 2),  but the name appears rather to be Luśākapi.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 कपिः,  पुं,
   (कम्पते यः सदा । कपिचलने । “कुण्डि-कम्प्योर्नलोपश्च” उणां । ४ । १४३ । इ प्रत्ययः ।)वानरः । इत्यमरः । २ । ५ । ३ ॥
(यथा,  मनुः । ११ । १५४ ॥
“विड्वराहखरोष्ट्राणां गोमायोः कपिकाकयोः ।प्राश्य मूत्रपुरीषाणि द्विजश्चान्द्रायणञ्चरेत्” ॥
)सिह्लकः । मधुसूदनः । इति मेदिनी ॥
 (यथा, महाभारते १३ । १४९ । १०९ ।“सनात्सनातनतमः कपिलः कपिरव्ययः” ॥
)धात्रिका । इति शब्दमाला ॥
 करञ्जभेदः । इतिशब्दचन्द्रिका ॥
 (कादुदकात् पृथ्वीं पाति इति ।वराहः । रक्तचन्दनम् । पिङ्गलम् । तद्वर्णवति त्रि ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 कपि पु०
  कपि--इन् नलोपश्च । १ वानरे अमरः । “नश्यन्तिददर्श वृन्दानि कपीन्द्रः” भट्टिः । “कुपितकपिकपोल-क्रोडताम्रस्तमांसि” उद्भटः । “विड्वराहखरोष्ट्राणां गो-मायोः कपिकाकयोः । प्राश्य मूत्रपुरीषाणि द्विजश्चान्द्रा-यणं चरेत्” भनुः “रामायणमिव कपिकथासमाकुलम्” काद० ।२ सिह्लके (शिलारस) । गन्धद्रव्यभेदे तस्य कपिजातत्वा-त्” भाव० प्र० कपिनामतोक्तेश्च तथात्वम् । ३ नारायणे च ।मेदि० । “कपिलः कपिरप्ययः” विष्णुस० । कं जलं र-श्मिभिः पिबतीति कपिर्वराहो वा “कपिर्वराहः इतिवचनात्” भा० । कादुदकात् भूमिं पाति उद्धरति पा-क । ४ वराहे । ५ धात्रिकायां (आमला) शब्दमा० ।६ करञ्जभेदे शब्दच० । कपिक्रीडवर्ण्णत्वात् ७ रक्तचन्दने । त-दर्ण्णे ८ पिङ्गले च पु०
  । तद्वर्ण्णवति त्रि०
  । कपेः शास्वा-मृगत्वम् मांसगुणाश्च सुश्रुते दर्शिताः । “मद्गुमूषिक-वृक्षशायिकावकुशपूतिघासवानरप्रभृतयः पर्णमृगाः”“मधुरा गुरवो वृष्याश्चक्षुष्याः शोषिणे हिताः । सृष्ट-मूत्रपुरीषाश्च कासार्शःश्वासनाशना ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

कपिँ कपि चलने
-कम्पते  चलनशब्दार्थाद् (32148) युच् कम्पनः  नमिकम्पि (32167) इति रः-कम्प्रः  निगरणचलनार्थेभ्यश्च (1387) इति णौ परस्मैपदम्-कम्पयति मृगिकम्प्योः शविधिः,  कम्पया  कम्पितः  लङ्गिकम्प्योरुपतापशरीरविकारयोः (6424 वा0) इति नलोपः-निकपतिः  कुण्ठिकम्प्योर्नलोपश्च (श्वेत0 उ0 4154,  दश0 उ0 173 कपाठः)-कपिः  कपिकण्डिकटिपटिभ्य ओलः (तु0 उ0 166) कपोलः 367

धातुवृत्तिः

Sanskrit

कपिँ कपि  (अर्थः)  चलने
( कम्पते चकम्पे कम्पितेत्यादि कम्पयति ) "निगरणचलना'' इति नित्यं परस्मैपदम् कम्प्रः "नमिकम्पिस्म्यजसकमहिंसदीपो रः'' इति तच्छीलादौ रः वा सरूपविधिना "अनुदात्तेतः'' इति वा "चलनशब्दा'' इति वायु चिकम्पनः ननु पदेरनुदात्तेत्त्वादेव युचि सिद्धे "युजुचङ्क्रम्या'' इत्यादिना पुनर्युज्विधानेन ताच्छीलिकेषु वासरूपविधिर्नेति ज्ञापितम् अन्यथा लषपतपदेत्युकञा अनुदात्तेल्लक्षणयुचः समावेशे सिद्धे पुनस्तद्विधानमनर्थकं स्यात् नैतदस्ति "सूददीप'' इतियुज्निषेधादस्यानित्यत्वज्ञापनात्,  नित्ये हि "नमिकम्पि'' इत्यादिना विशेषविहितेन रप्रत्ययेन युचो बाधस्य सिद्धत्वात् किं तन्निषेधेन ( विकम्पितः) विकृतशरीर इत्यर्थः "लगिकम्प्योरुपतापशरीरयोः'' इति नलोपः कपिः "कटिकम्प्योर्नलोपश्च'' इतीन्प्रत्यये नलोपः कपेर्भावकर्मणी कापेयम् "कपिज्ञात्योर्ढक्'' इति ढक् वृषो धर्मस्तस्याकपिः,  अकम्पिता,  वृषाकपिः विष्णुः रुद्रश्च वृषाकपायी श्री गौरी च "वृषाकपी'' इत्यादिना पुंयोगलक्षणे ङीषि अन्त्यस्यैकारः कपिलः "कपेश्च'' इतीलच्प्रत्ययः बाहुलकादत एव निर्देशाद्वा नलोपः ( कबलः कम्बलः ) बाहुलकात् कलप्रत्ययः पकारस्य बकारः पक्षे नलोपश्च कम्बल्यमूर्णापलशतम् कम्बलाय हितमिति विषये "कम्बलाच्च संज्ञायाम्'' इति यत् द्वाभ्यां कम्बल्याभ्यां क्रीता शाटी द्विकम्बल्या "तद्धितार्थोत्तरपदसमाहारे च'' इति तद्धितार्थे समासे "द्विगुश्च'' इति द्विगुत्वं "प्राग्वतेष्टक्'' इति प्राग्वतीयेष्वर्थेषु विहितस्य ठञः ,  "अध्यर्द्धपूर्वद्विगोर्लुगसंज्ञायाम्'' इतिलुक् अत्र "द्विगोः'' इति प्राप्तस्य ङीपः  ( सूत्रम्) अपरिमराणबिस्ताचितकम्बल्येभ्यो न तद्धितलुकि (इति सूत्रम्) इति निषेधः अपरिमाणान्तात्परिमाणत्वेपि बिस्ताद्यन्ताच्च द्विगोस्तद्धितलुकि सति ङीब्नेति सूत्रार्थः पाण्डुकम्बलेन परिवृतो रथः पाण्डुकम्बली "पाण्डुकम्बलादिनिः इति पाण्डुकम्बलशब्दात्तृतीयान्तात् परिवृतो रथ इत्यर्थे इनिः येन तत्परिवृतं तत्तस्यास्ति इति मत्वर्थीयेन सिद्धे इदं वचनं ठनो निवृत्त्यर्थम् 372

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“कपि चलने”@} 2 कम्पकः-म्पिका,  कम्पकः-म्पिका,  चिकम्पिषकः-षिका,  चाकम्पकः-म्पिका
   कम्पिता-त्री,  कम्पयिता-त्री,  चिकम्पिषिता-त्री,  चाकम्पिता-त्री
   -- 3 कम्पयन्-न्ती,  कम्पयिष्यन्-न्ती-ती
   -- 4 कम्पमानः,  -- चिकम्पिषमाणः,  चाकम्प्यमानः
   कम्पिष्यमाणः,  -- चिकम्पिषिष्यमाणः,  चाकम्पिष्यमाणः
   कन्-कम्पौ-कम्पः
   -- -- -- कम्पितम्-तः-तवान्,  कम्पितः-तम्,  चिकम्पिषितः-चाकम्पितः-तवान्
   5 विकपितम्-तः-तवान्,  कम्पितः-तम्,  चिकम्पिषितः-चाकम्पितः-तवान्
   कम्पः,  6 कम्पनः,  7 कम्प्रः,  8 9 शिरःकम्पी,  चिकम्पिषुः,  चिकम्पयिषुः,  चाकम्पः
   कम्पितव्यम्,  कम्पयितव्यम्,  चिकम्पिषितव्यम्,  चाकम्पितव्यम्
   कम्पनीयम्,  कम्पनीयम्,  चिकम्पिषणीयम्,  चाकम्पनीयम्
   कम्प्यम्,  कम्प्यम्,  चिकम्पिष्यम्,  चाकम्प्यम्
   ईषत्कम्पः-दुष्कम्पः-सुकम्पः
   -- -- कम्प्यमानः,  कम्प्यमानः,  चिकम्पिष्यमाणः,  चाकम्प्यमानः
   10 कम्पः,  कम्पः,  चिकम्पिषः,  चाकम्पः
   कम्पितुम्,  कम्पयितुम्,  चिकम्पिषितुम्,  चाकम्पितुम्
   कम्पा,  कम्पना,  चिकम्पिषा,  चिकम्पयिषा,  चाकम्पा
   कम्पनम्,  कम्पनम्,  चिकम्पिषणम्,  चाकम्पनम्
   कम्पित्वा,  कम्पयित्वा,  चिकम्पिषित्वा,  चाकम्पित्वा
   विकम्प्य,  विकम्प्य,  प्रचिकम्पिष्य,  प्रचाकम्प्य
   कम्पम् २ कम्पित्वा २ कम्पम् २ कम्पयित्वा २ चिकम्पिषम् २ चिकम्पिषित्वा २ चाकम्पम् २ चाकम्पित्वा २। 11
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१६६)
 02 =>
  (१-भ्वादिः। ३७५-अक। सेट्। आत्म।)
 03 =>
  [[५। ‘निगरणचलनार्थेभ्यश्च’ (१-३-८७) इत्यनेन ण्यन्तात् परस्मैपदमेव।]]
 04 =>
  [पृष्ठम्०१६१+ २८]
 05 =>
  [[१। ‘लंगिकम्प्योरुपतापशरीरविकारयोरुपसंख्यानम्--’ (वा। ६-४-२४) इति नुमो लोपः। अन्यत्र विकम्पित इत्येव। यः शिरः असकृत् कम्पयति रोगवशात्--स विकपितः। ‘पीडाव्याध्योः प्रदीपोक्ता लङ्गिकम्प्योर्नलोपिता। निस्स्वो विलगितो नित्यं,  वातात् विकपिता तनुः।।’ इति प्र। सर्वस्वे।]]
 06 =>
  [[२। ‘अनुदात्तेतश्च हलादेः’ (३-२-१४९) इति,  ‘चलनशब्दार्थादकर्मकाद्युच्’ (३-२-१४८) इति वा युच् ताच्छीलिकः।]]
 07 =>
  [[३। ‘नमिकम्पिस्म्यजस--’ (३-२-१६७) इति ताच्छीलिकः रः वासरूपविधिना भवत्येव। ‘ताच्छीलिकेषु वासरूपविधिर्नास्तीति प्रायिकं,  तेन कम्प्रा-कम्पना इति सिद्धम्’ इति सि। कौमुदी।।]]
 08 =>
  [[आ। ‘अकम्प्रं मारुतिर्दीप्रं नम्रः प्रावेशयत् गुहाम्।।’ भ। का। ७-२३।]]
 09 =>
  [[४। ‘सुप्यजातौ णिनिः--(३-२-७८) इति णिनिः। अन्तर्भावितण्यर्थोऽयम्।]]
 10 =>
  [[B। ‘सकम्पहेरम्बसमानलम्बनाः समाव्रजन्नम्बितघण्टिकास्तदा।’ धा। का। १-४९।]]
 11 =>
  [पृष्ठम्०१६२+ २७]

Capeller

German

 कपि॑ m.
  Affe.

Grassman

German

 kapí,  m.,  Affe [von kamp,  sich schnell bewegen].
-ís {912, 5}.

Burnouf

French

 कपि कपि m.
  singe.
		 Encens
 storax,  benjoin brut.
Phyllanthus emblica,  bot. cf.  अमल।
		 Bonduc,  bot.
		 Surnom de
Kṛṣṇa. -- Gr.
ϰῆπος,  ϰεῖπος
 germ.  ancien affo
 ang. ape.
कपिकच्छु f.
 ,  कपिकच्छू f.
  et कपिकच्छुरा f.
 
(कच्छु) dolichos carpopogon,  bot.
कपिकन्दुक n.
  crâne
 tête de mort.
कपिचूत m.
  spondias mangifera,  esp. de manguier,  bot.
कपिञ्जल m.
  francolin,  oiseau.
कपित्थ n.
  (स्था) feronia elephantium,  cratœva valanga, 
bot. [m à m.
  séjour des singes].
कपित्थास्य m.
  (आस्य face) esp. d'antilope à face
arrondie.
कपिध्वज m.
  [Arjuna] dont l'étendard porte un singe.
कपिनामन् m.
  encens. Cf.  कपि।
कपिप्रभु m.
  le chef des singes,  Hanumat ou Rāma.
कपिप्रिय m.
  mms. que कपित्थ।
कपिरथ m.
  (रथ char) ép. de Rāma.

Stchoupak

French

 कपि-
 m.
  singe 
 n.
  d'hommes 
 -ईवती- f.
  n.
  d'une rivière.
°केतन- °केतु- °ध्वज- (qui a pour enseigne un singe) m.
  ép.
d'Arjuna.
°पति- m.
  ép. de Hanumant.
°भक्ष- (nourriture de singe) m.
  n.
  d'une substance sucrée.
कपीन्द्र- (seigneur des singes) m.
  ép. de Viṣṇu 
 de Sugrīva.
°कप्य्-आस- nt. croupe de singe (?),  ép. d'un lotus.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.