कपाट (kapATa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English कपाट kapATa leaf of a door
कपाट kapATa panel of a door
कपाट kapATa leaf or panel of a door
कपाट kapATa door
Wilson
EnglishApte
Englishकपाटः [kapāṭḥ] टम् [ṭam], टम् [कं वातं पाटयति तद्गतिं रुणद्धि Tv.]
Leaf or panel of a door
कपाटवक्षाः परिणद्धकन्धरः 3.34
स्वर्गद्वारकपाटपाटनपटुर्धर्मो$पि नोपार्जितः 3.11.
A door
दलितदलकपाटः षट्पदानां सरोजे 11.6.
उद्घाटनम् the opening of a door.
A door key. -घ्नः house-breaker, thief. -वक्षस् broad chested
कपाट- वक्षाः परिणद्धकन्धरः 3.34.
संधिः The junction of the leaves of a door.
A manner of multiplying.-संधिकः a disease of the ear.
Apte 1890
Englishकपाटः
टं [कं वातं पाटयति तद्गतिं रुणद्धि Tv.] 1 Leaf or panel of a door
कपाठवक्षाः परिणद्धकंधरः R. 3. 34
स्वर्गद्वारकपाटपाटनपटुर्धर्मोपि नोपार्जितः Bh. 3. 11.
2 A door
Śi. 11. 60.
Comp.
उद्धाटनं {1} the opening of a door. {2} a door-key.
घ्नः a house-breaker, thief.
वक्षस् a. broad-chested
R. 3. 34.
संधिः {1} the junction of the leaves of a door. {2} a manner of multiplying.
संधिकः a disease of the ear.
Monier Williams 1872
Englishकपाट कपाट, अस्, ई, अम्, m. f. n. a door,
the leaf or panel of a door.
—कपाट-घ्न, अस्, m.
one who breaks the door, a house-breaker, a thief.
—कपाट-सन्धि, इस्, m. the junction of the leaves
of a door
a mode of multiplying in which the
multiplicand is placed in a certain manner under the
multiplying quantity.
—कपाटसन्धिक, अस्, आ, अम्,
term used for a kind of bandage
similarly अर्ध-
कपाटसन्धिक.
—कपाटोद्घाटन (°ट-उद्°),
अम्, n. a door-key.
Benfey
EnglishApte Hindi
Hindiकपाटः
- "कं वातं पाटयति तद्गतिं रुणद्धि- तारा*, क-पट्-णिच्-अण्"
किवाड़ का फलक या दिलहा
कपाटः
- "कं वातं पाटयति तद्गतिं रुणद्धि- तारा*, क-पट्-णिच्-अण्"
दरवाजा
कपाटम्
- "कं वातं पाटयति तद्गतिं रुणद्धि- तारा*, क-पट्-णिच्-अण्"
किवाड़ का फलक या दिलहा
कपाटम्
- "कं वातं पाटयति तद्गतिं रुणद्धि- तारा*, क-पट्-णिच्-अण्"
दरवाजा
Shabdartha Kaustubha
Kannadaकपाट
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः / नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಬಾಗಿಲು /ಬಾಗಿಲಿನ ಕದ
निष्पत्तिः - > पट (भोषार्थे) + णिच् - "अण्" (३-२-१)
व्युत्पत्तिः - > कं वातम् पाटयति
प्रयोगाः - > "कपाटविस्तीर्णमनोरमोरःस्थलस्थितश्रीरमणस्य तस्य"
उल्लेखाः - > माघ० ३-१३
L R Vaidya
Englishभूतसङ्ख्या
Sanskrit९, अङ्क, अन्तर, अम्बुजासन, उपेन्द्र, ऋद्धि, कपाट, कवाट, कवि, कूप, केशव, क्षत, खग, खचर, खेगामी, खेचर, गम्भीर, गाम्भीर, गो, ग्रह, छिद्र, तामिस्र, तार्क्ष्यध्वज, दिविसद्, दुर्गा, द्वार, नन्द, नभोग, नव, निधान, निधि, पट, पदार्थ, बल, बिल, मिति, यन्त्र, रत्न, रन्ध्र, लब्ध, लब्धि, वट, विल, विवर, शुषिर, सुषिर, हरि
Bopp
LatinEdgerton Buddhist Hybrid
Englishkapāṭa, in LV 〔376.13〕 (vs), to be read approximately: nīvaraṇa-kapāṭāś ca pañca mayehā pradāritā sarve, perh. all the five doors (gates, as obstacles) of the hindrances have been cleft by me here. Note however that AMg. kavāḍa = kapāṭa is a homonym of kavāḍa = kapāla
I suspect that the latter is really meant here (falsely Sktized), in some such sense as hard shells.
Sanskrit Tibetan
Tibetansgo
१) अन्तर २) कपाट ३) द्वार ४) पक्ष ५) प्रतीहार ६) प्रमुख ७) मुख
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritतिर्यग्द्वारोर्ध्वदारूत्तरङ्गं स्यादररं पुनः ॥ १००६ ॥
कपाटोऽररिः कुवाटः पक्षद्वारं तु पक्षकः ।
उत्तरङ्ग (क्ली), अरर (क्ली), कपाट (त्रि), अररि (पुंक्ली), कुवाट (पुं), पक्षद्वार (क्ली), पक्षक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritअरर
अरर, कपाट
वप्रं शालं प्राकारमाहुरररं कपाटं च ॥ २८८ ॥
verse 2.1.1.288
page 0035
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritकपाटं, त्रि, (कं वायुं मस्तकं वा पाटयंतीति । पट-गतौ + णिच् + कर्म्मणि उपपदे अण् ।) स्वनाम-ख्यातद्वाराच्छादककाष्ठफलकविशेषः । तत्पर्य्यायः ।अररम् २ । इत्यमरः । २ । २ । १७ ॥
कवाटः ३ कपाटी४ कवाटी ५ अररी ६ अररिः ७ । इति तट्टीका ॥
द्वारकण्टकम् ८ असारम् ९ । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा महाभारते १ । जतुगृहवासे । १४८ । १७ ।“चक्रे च वेश्मनस्तस्य मध्ये नातिमहाविलम् ।कपाटयुक्तमज्ञातं समं भूम्याश्च भारत” ! ॥
कं शिरः इत्युपलक्षणेन मनुष्यादीनां ग्रहणमितिबोध्यम् । कं वातं वा पाटयति वारयति गृह-द्वारदेशं आवृणोतीत्यर्थः । मनुव्यवातादीनां गतिंरुणद्धि वा । क + पट् + णिच् + अण् । यथा, “द्वाराणि समुपावृण्वन् कपाटान्यवघट्टयन्” ।इति रामायणम् ।
वाचस्पत्यम्
Sanskritकपाट अस्त्री० कं वातं पाटयति तद्गतिं रुणद्धि पट--णिच्-अण् । द्वारावरणन वातरोधके स्वनामख्याते काष्ठमये-द्रव्ये । “मोक्षद्वारकपाटपाटनकरी मातान्नपूर्णेश्वरी” अन्नपू-र्ण्णास्तवः । अर्द्धचाद अमरः । अणन्तत्वात् स्त्रियां ङीप् ।कपाटीत्यप्यन्ये । “कपाटविस्तीणमनोरमोरः--” माघः कपाटवक्षाः परिणद्धकन्धरः” रघुः । “कपाटयुक्तमज्ञातं समंभूम्याश्च भारत!” भा० आ० १४७ अ० । “कपाटयन्त्रदुर्द्धर्षाबभूवुः सहुडोपलाः” भा० व० २८३ अ० । अल्पार्थेकन् । कपाटिका स्वल्पकपाटे (खिडकीर कवाट) कपा”टिका + स्वार्थे शर्करा० अण् । कापाटिक तत्रार्थे स्वार्थि-कप्रत्ययाः प्रकृतलिङ्गान्यतिवर्त्तन्ते इत्युक्तेः लिङ्गातिक्रमः
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.