| YouTube Channel

कपटः (kapaTaH)

 
Apte
English
कपटः [kapaṭḥ] टम् [ṭam], टम् Fraud, deceit, trick, cheating
कपटशत- मयं क्षेत्रमप्रत्ययानाम्
Pt.*
 1.191
कपटानुसारकुशला
Mk.*
 9.5.-टी A measure equal to the capacity of the hollows of the two hands joined together.
Comp.
 -तापसः one who pretends to be an ascetic, pseudo ascetic. -पटु
a.
 adept in deceit, deceitful, crafty
छलयन् प्रजास्त्वमनृपेन कपटपटुरैन्द्रजालिकः
Śi.*
 15.35. -प्रबन्धः a fraudulent contrivance.
H.*
 1. -लेख्यम् a forged document. -वचनम् deceitful talk. -वेश
a.
 disguised, masked (-शः) disguise, false dress.
Apte 1890
English
कपटः,
टं Fraud, deceit, trick, cheating
कपटशतमयं क्षेत्रमप्रत्ययानां Pt. 1. 191
कपटानुसारकुशला Mk. 9. 5.
टी A measure equal to the capacity of the hollows of the two hands joined together.
Comp.
तापसः one who pretends to be an ascetic, pseudo ascetic.
पटु a. adept in deceit, deceitful, crafty
छलयन् प्रजास्त्वमनृतेन कपटपटुरैंद्रजालिकः Śi. 15. 35.
प्रबंधः a fraudulent contrivance
H. 1.
लेख्यं a forged document.
वचनं deceitful talk.
वेश a. disguised, masked. (
शः) disguise, false dress.
Apte Hindi
Hindi
कपटः
पुं*
 - के मूर्ध्नि पट इव आच्छादकः
"जालसाजी, धोखादेही, चालाकी, प्रवंचना"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कपटः, कपटम्, प्रतारणा, धूर्तता, शाठ्यम्, कैतवम्
noun
तत् कार्यं यद् स्वार्थार्थे अन्यान् वञ्चित्वा कृतम्।
"सः कपटे न अजयत्।"
Synonyms:
 कपटः
noun
एकः दानवः ।
"कपटस्य उल्लेखः महाभारते अस्ति"
Synonyms:
 कपटः
noun
एकः वृक्षः ।
"कपटस्य उल्लेखः निघण्टुप्रकाशे अस्ति"
Synonyms:
 कपटः
noun
एकः दानवः ।
"कपटस्य वर्णनं महाभरते वर्तते"
Synonyms:
 कपटः
noun
एकः वृक्षः ।
"कपटस्य वर्णनम् निघण्टुप्रकाशे वर्तते"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: कपटः
Root: कपट
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ guile
⇒ trickery
⇒ deceitfulness
Shloka(s):
1|7|30|1 ► कपटोऽस्त्री व्याजदम्भोपधयश्छद्मकैतवे। (नाट्यवर्गः)
1|7|30|2 ► कुसृतिर्निकृतिः शाठ्यं प्रमादोऽनवधानता॥ (नाट्यवर्गः)
3|3|14|1 ► दीनारेऽपि च निष्कोऽस्त्री कल्कोऽस्त्री शमलैनसोः। (नानार्थवर्गः)
3|3|37|1 ► अयोघने शैलशृङ्गे सीराङ्गे कूटमस्त्रियाम्। (नानार्थवर्गः)
3|3|183|2 ► गुहादम्भौ गह्वरे द्वे रहोऽन्तिकमुपह्वरे॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|209|1 ► अविश्वासेऽपह्नवेऽपि निकृतावपि निह्नवः। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 1|7|30|1 ⇢ कपटः (कपट) (पुं)
➠ 1|7|30|1 ⇢ कपटम् (कपट) (नपुं)
➠ 1|7|30|1 ⇢ व्याजः (व्याज) (पुं) ⇒ guile, fraud, means, device, deceit, colour, pretext, artifice, pretence, disguise, imitation, semblance, deception, appearance, wickedness, allegation, contrivance, deceitfulness
➠ 1|7|30|1 ⇢ दम्भः (दम्भ) (पुं) ⇒ ziva, fraud, deceit, feigning, hypocrisy, indra's thunder bolt
➠ 1|7|30|1 ⇢ उपधिः (उपधि) (पुं) ⇒ fraud, adding, support, addition, condition, attribute, peculiarity, circumvention, act of putting to, part of the wheel between the nave and the circumference, one of the requisites for the equipment of a jaina ascetic
➠ 1|7|30|1 ⇢ छद्मम् (छद्म) (नपुं)
➠ 1|7|30|1 ⇢ कैतवम् (कैतव) (नपुं) ⇒ beryl, fraud, deceit, roguery, cheating, gambling, deceitful, falsehood, stake in a game
➠ 1|7|30|2 ⇢ कुसृतिः (कुसृति) (स्त्री) ⇒ wicked, by-way, jugglery, trickery, cheating, secret way, wickedness, evil conduct, going evil ways
➠ 1|7|30|2 ⇢ निकृतिः (निकृति) (स्त्री) ⇒ fraud, abuse, insult, poverty, removal, reproach, baseness, deceitful, rejection, dishonest, indigence, dishonesty, wickedness, low conduct
➠ 1|7|30|2 ⇢ शाठ्यम् (शाठ्य) (नपुं) ⇒ guile, deceit, roguery, dishonesty, wickedness
➠ 3|3|14|1 ⇢ कल्कः (कल्क) (पुं) ⇒ sin, dirt, filth, sinful, deceit, wicked, ordure, faeces, meanness, impurity, hypocrisy, falsehood, wax of the ear, Olibanum [Frankincense], kind of tenacious paste, bastard myrobalan tree [Terminalia Belerica - Bot.], viscous sediment deposited by oily substances when ground
➠ 3|3|14|1 ⇢ कल्कम् (कल्क) (नपुं) ⇒ sin, dirt, filth, sinful, deceit, wicked, ordure, faeces, meanness, impurity, hypocrisy, falsehood, wax of the ear, Olibanum [Frankincense], kind of tenacious paste, bastard myrobalan tree [Terminalia Belerica - Bot.], viscous sediment deposited by oily substances when ground
➠ 3|3|37|1 ⇢ कूटः (कूट) (पुं) ⇒ untrue, dwelling, deceitful, kind of hall, ox whose horns are broken, subdivision of grahayuddha, mystical name of the letter kSa, not horned or cornuted [as an animal with incomplete continuations of the bone of the forehead]
➠ 3|3|37|1 ⇢ कूटम् (कूट) (नपुं) ⇒ untrue, dwelling, deceitful, kind of hall, ox whose horns are broken, subdivision of grahayuddha, mystical name of the letter kSa, not horned or cornuted [as an animal with incomplete continuations of the bone of the forehead]
➠ 3|3|183|2 ⇢ गह्वरम् (गह्वर) (नपुं) ⇒ deep, wood, thick, depth, abyss, riddle, confused, hypocrisy, deep sigh, impervious, hiding-place, impenetrable, impenetrable secret, Rosary Pea [Abrus precatorius - Bot.]
➠ 3|3|209|1 ⇢ निह्नवः (निह्नव) (पुं) ⇒ denial, secrecy, mistrust, obscuring, disavowal, eclipsing, suspicion, expiation, atonement, wickedness, amends for, surpassing, concealment, contradiction, begging pardon, making amends or reparation on
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ मनोविकारः
जातिः ➡ मानसिकभावः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कपटः,
पुं,
क्ली,
 (पटतीति पटः । पट् + अच् । कस्यसतो ब्रह्मणोऽपि पटः आवरकः । यद्वा कप +अटन् ।) अयथार्थव्यवहारः । प्रतारणा । तत्प-र्य्यायः । व्याजः २ दम्भः ३ उपधिः ४ छद्म ५ कैत-वम् ६ । इत्यमरः । १ । ७ । ३० ॥
कूटम् ७कल्कम् ८ छलम् ९ मिषम् १० कैरवम् ११ ।इति शब्दरत्नावली ॥
(“नरेन्द्रसिंह ! कपटं न वोढुं त्वमिहार्हसि” ।इति महाभारते १ । ७४ । १०१ ॥
दनुपुत्त्रः ।यथा महाभारते १ । ६४ । २५ ।“निचन्द्रश्च निकुम्भश्च कुपटः कपटस्तथा ।एते ख्याता दर्नोर्वंशे दानवाः परिकीर्त्तिताः” ॥
)