| YouTube Channel

कन्दुक (kanduka)

 
शब्दसागरः
English
कन्दुक
m.
(-कः) A ball of wood or pith for playing with.
n.
(-कं) A
germ.
E.
कदि to cry, to call, &c. affix, and कन् added.
Capeller Eng
English
कन्दुक
m.
the same
playing ball, pillow.
Yates
English
कन्दुक (कः) 1.
m.
A ball of wood for
playing with.
n.
(कं) a germ.
Spoken Sanskrit
English
कन्दुक - kanduka -
m.
- ball
गेन्दुक - genduka -
m.
- ball
गाथागीत - gAthAgIta -
n.
- ballad
नृत्यरूपक - nRtyarUpaka -
n.
- ballet
मतपत्र - matapatra -
n.
- ballot
वागोल - vAgola -
m.
- balloon
वायुगोल - vAyugola -
m.
- balloon
अपकन्दुक - apakanduka -
n.
- wideball [ cricket ]
विस्तृत - vistRta -
n.
- wideball [ cricket ]
प्राक्षेपिकी - prAkSepikI -
f.
- ballistics
कण्डील-कन्दुक - kaNDIla-kanduka -
m.
- basketball
गोलाग्रलेखनी - golAgralekhanI -
f.
- ballpointpen
कन्दुकं धर - kandukaMdhara - phrase - Holdtheball
गोलाग्रलेखनी - golAgralekhanI -
f.
- ball-pointpen
कन्दुकं क्षिप - kandukaMkSipa - phrase - throwtheball
भवान् कन्दुकं ददाति चेत् सः तं ग्रहीष्यति - bhavAnkandukaMdadAticetsaHtaMgrahISyati -
sent.
- Ifyougivehimaballthenhewillgrasp/holdit
ग्लौ - glau -
f.
- ball
गुलिका - gulikA -
f.
- ball
नृत्यक्रीडा - nRtyakrIDA -
f.
- ball [ dance event ]
गुटी - guTI -
f.
- ball
कन्दुक - kanduka -
m.
- ball
कण्डील-कन्दुक - kaNDIla-kanduka -
m.
- basketball
कन्दुक - kanduka -
m.
- ball of wood or pith for playing with
कन्दुक - kanduka -
m.
- sphere
कन्दुक - kanduka -
m.
- betel-nut
कन्दुक - kanduka -
m.
- kind of time in music
कन्दुक - kanduka -
m.
- boiler
कन्दुक - kanduka -
m.
- saucepan
कन्दुक - kanduka -
n.
- pillow
कन्दुक-पेषणी - kanduka-peSaNI -
f.
- ball mill
कन्दुक kanduka
m.
ball
गेन्दुक genduka
m.
ball
गाथागीत gAthAgIta
n.
ballad
नृत्यरूपक nRtyarUpaka
n.
ballet
मतपत्र matapatra
n.
ballot
वागोल vAgola
m.
balloon
वायुगोल vAyugola
m.
balloon
अपकन्दुक apakanduka
n.
wide ball [ cricket ]
विस्तृत vistRta
n.
wide ball [ cricket ]
प्राक्षेपिकी prAkSepikI
f.
ballistics
कण्डील-कन्दुक kaNDIla-kanduka
m.
basket ball
गोलाग्रलेखनी golAgralekhanI
f.
ballpoint pen
कन्दुकं धर kandukaM dhara phrase Hold the ball
गोलाग्रलेखनी golAgralekhanI
f.
ball-point pen
कन्दुकं क्षिप kandukaM kSipa phrase throw the ball
भवान् कन्दुकं ददाति चेत् सः तं ग्रहीष्यति bhavAn kandukaM dadAti cet saH taM grahISyati
sent.
If you give him a ball then he will grasp/hold it
ग्लौ glau
f.
ball
गुलिका gulikA
f.
ball
नृत्यक्रीडा nRtyakrIDA
f.
ball [ dance event ]
गुटी guTI
f.
ball
Wilson
English
कन्दुक
m.
(-कः) A ball of wood or pith for playing with.
n.
(-कं) A germ.
E.
कदि to cry, to call, &c. affix, and कन् added.
Apte
English
कन्दुकः [kandukḥ] कम् [kam], कम् A bell for playing with
पातितो$पि कराघातैरुत्पतत्येव कन्दुकः
Bh.*
2.83
Ku.*
1.29, 5.11, 19
R.*
16.83. -कम् A pillow
भूः पर्यङ्को निजभुजलता कन्दुकं खं वितानम्
Bh.*
3.145.
Comp.
-लीला any game with a ball.
कन्दोटः (ट्टः) The white lotus.
The blue lotus (a provincial form for नीलोत्पल)
मोहमुकुलायमाननेत्रकन्दो- टयुगुलः
Māl.
7. -टम् A blue lotus.
Apte 1890
English
कंदुकः,
कं A ball for playing with
पातितोऽपि कराघातैरुत्पतत्येव कंदुकः Bh. 2. 83
Ku. 1. 29, 5. 11, 19
R. 16. 83.
कं A pillow
Bh. 3. 145.
Comp.
लीला any game with a ball.
Monier Williams Cologne
English
कन्दुक
m.
a boiler, saucepan Comm. on
KātyŚr.
a ball of wood or pith for playing with,
MBh.
Bhartṛ.
Ragh.
a pillow,
Bhartṛ.
iii, 93, (n. v.l.)
a betel-nut,
L.
a kind of time in music:
Monier Williams 1872
English
कन्दुक कन्दुक, अस्, अम्, m. n. (said to be
fr. the preceding), a ball of wood or pith for playing
with
(अम्), n. a pillow
a germ (?) .
—कन्दुक-
प्रस्थ, अस्, m., N. of a town.
—कन्दुक-लीला, f.
any game with a ball, fives.
—कन्दुकेश (°क-ईश),
अस्, m., N. of a man.
—कन्दुकेश्वर-लिङ्ग (°क-
ईश्°), अम्, n., N. of a Liṅga.
Benfey
English
कन्दुक कन्दुक,
I.
m.
A ball for
playing with, Bhartṛ. 2, 83.
II.
n.
A
pillow, Bhartṛ. 3, 42.
Hindi
Hindi
(पु) एक गेंद
Apte Hindi
Hindi
कन्दुकः
पुं*
- कम्-दा-डु-कन्
खेलने के लिए गेंद
कन्दुकम्
नपुं*
- कम्-दा-डु-कन्
खेलने के लिए गेंद
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कन्दुक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಬ್ಬರು ಬಟ್ಟೆ ಮೊದಲಾದುವುಗಳಿಂದನಿರ್ಮಿತವಾದ ಚೆಂಡು
निष्पत्तिः - > डुदाञ् (दाने) - "डुः" (वा० ३-२-१८०) स्वार्थे "कन्" (५-४-५)
व्युत्पत्तिः - > कम् सुखं ददाति
प्रयोगाः - > "मन्दाकिनीसैकतवेदिकाभिः सा कन्दुकैः कृत्रिमपुत्रिकैश्च"
उल्लेखाः - > कुमा० १-२९
कन्दुक
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾವಲಿ /ದೋಸೆಯ ಕಲ್ಲು /ಹೋಳಿಗೆಯ ಕಾವಲಿ
L R Vaidya
English
kaMduka {% m.n. %} A ball for playing with, K.S.i.29, v.11, 19, R.xvi.93.
Bopp
Latin
कन्दुक m. pila lusoria. HIT. 36. 18.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
kanduka, and kandu-kāra(ka), or (vv.ll.) kaṇḍu°, m. (presumably from Skt. kandu, AMg. id. or kaṇḍu, iron pan), an artisan of some sort, presumably maker (seller) of iron pans
only in nom. pl. in long lists of persons of various occupations: Mv 〔iii.113.9〕 kaṇḍukā(ḥ), v.l. kandrukā
〔442.14〕 mss. kandukā(ḥ), Senart em. kaṇḍ°
〔443.2〕 kandu-kārakā(ḥ), v.l. kaṇḍukāro (intending °rā).
Indian Epigraphical Glossary
English
kanduka (EI 1), probably, a sugar-boiler.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
कन्दुक m. °eine Art Coitus, E 593 (D).
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
आलावर्तं तु वस्त्रस्य कङ्कतः केशमार्जनः
प्रसाधनश्चाथ बालक्रीडनके गुडो गिरिः ६८८
गिरियको गिरिगुडः समौ कन्दुकगेन्दुकौ
-wordlist-
आलावर्त (क्ली), कङ्कत (पुं), केशमार्जन (पुं), प्रसाधन (पुं), बालक्रीडनक (क्ली), गुड (पुं), गिरि (पुं), गिरियक (पुं), गिरिगुड (पुं), कन्दुक (पुंक्ली), गेन्दुक (पुं)
अमरकोशः
Sanskrit
Word: कन्दुकः
Root: कन्दुक
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
ball
boiler
sphere
saucepan
betel-nut
kind of time in music
ball of wood or pith for playing with
Shloka(s):
2|6|138|2 गेन्दुकः कन्दुको दीपः प्रदीपः पीठमासनम्॥ (मनुष्यवर्गः)
Synonym(s):
2|6|138|2 गेन्दुकः (गेन्दुक) (पुं)
2|6|138|2 कन्दुकः (कन्दुक) (पुं) ball, boiler, sphere, saucepan, betel-nut, kind of time in music, ball of wood or pith for playing with
Related word(s):
अन्यसंबन्धाः मनुष्यः
उपाधि गार्हिकोपकरणम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
कन्दुकः,
पुं,
(कं सुखं ददातीति कम् + दा +मितद्र्वादित्वात् डुः संज्ञायां कन् ।) गेण्डुकः इत्य-मरः १३८
गेँडु इति भाषा
(यथा, कुमारे २९ “सा कन्दुकैः कृत्रिमपुत्रकैश्च”
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कन्दुक
पु०
कं सुखं ददाति दा--मितद्र् वा० डु संज्ञायां कन्कन्दु + यावादि० कुमारीक्रीडनकत्वेन कन् वा वस्त्रादिनिर्म्मिते उत्पातनावपातनक्रीडासाधनद्रव्यभेदे (गे दो) ।“स्तनाङ्गरागारुणिताच्च कन्दुकात्” “क्लमं ययौ कन्दु-कलीलयापि या” “सा कन्दुकैः कृत्रिमपुत्रकैश्च” कुमा० ।“कराभिघातोत्थितकन्दुकेयम्” रघुः “तटभुवि कन्दकवि-भ्रमं बभार” माघः “इदं कन्दुकं यत्र येभ्यश्चतुर्भ्योगः”वृ० र० टीकोक्ते त्रयोदशाक्षरपादके छन्दोभेदे
न०
Capeller
German
कन्दुक
m.
dass.
spielball, Kopfkissen.
Burnouf
French
कन्दुक कन्दुक
m.
balle à jouer, paume
boule à jouer.
Stchoupak
French
कन्दुक-
m.
balle à jouer
oreiller
-आवती-
f.
n.
d'une
princesse.
°लीला-
f.
jeu de balle.
कन्दुकोत्सव-
m.
(fête comportant des) jeux de balle.